Khánh Hòa: 'Thiên đường du lịch' trước bài toán khó từ thị trường Halal tỷ đô

Sau sáp nhập, Khánh Hòa là địa phương có bờ biển dài nhất nước và nhiều cơ sở lưu trú đẳng cấp

Thừa phòng, thiếu chuẩn

Là "thủ phủ du lịch" của Nam Trung Bộ với 1.441 cơ sở lưu trú, nắng ấm quanh năm, vịnh biển nằm trong top hàng đầu thế giới, có chiều sâu văn hóa Chăm gắn với Islam giáo là những lợi thế để Khánh Hòa đón dòng khách Halal.

Thế nhưng, tất cả lợi thế đó vẫn chỉ nằm trên mặt giấy khi thực tế lại thiếu đi những tiêu chuẩn phục vụ tối thiểu. Địa phương không thiếu phòng hạng sang, nhưng lại đang "trắng" dịch vụ chuẩn Halal và thiếu đội ngũ nhân sự thực sự am hiểu để vận hành.

Theo ông Nguyễn Văn Thành - nguyên Giám đốc Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Khánh Hòa, trong ngành du lịch liên quan đến cộng đồng Hồi giáo, có 3 khái niệm thường được nhắc đến: Halal Tourism (Du lịch Halal), Muslim-Friendly Tourism (Du lịch Thân thiện với Hồi giáo) và Islamic Tourism (Du lịch Hồi giáo). Mỗi loại hình đều có đặc điểm riêng. Trong đó, Halal Tourism mọi dịch vụ phải đạt chuẩn Halal; Muslim-Friendly Tourism đáp ứng cơ bản nhu cầu của du khách Hồi giáo; Islamic Tourism sẽ gắn với tôn giáo, tập trung vào hành hương, di sản…

Các nghiên cứu trong nước về ngành Halal và du lịch Halal/du lịch thân thiện với người Hồi giáo đã hình thành tương đối rõ nét, đặc biệt từ sau khi Chính phủ ban hành Quyết định số 10/QĐ-TTg ngày 14/02/2023 phê duyệt Đề án "Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030". Đây được xem là nền tảng quan trọng để từng bước xây dựng hệ tiêu chuẩn, hướng tới việc đón dòng khách đầy tiềm năng này một cách bài bản hơn.

Cũng theo ông Thành, ranh giới giữa các loại hình này không phải lúc nào cũng rõ ràng với du khách. Vì vậy, ngành du lịch vẫn cần thiết lập những tiêu chuẩn chung, mang tính nền tảng. Nếu thiếu sự đồng bộ, điểm đến rất dễ đánh mất cơ hội, bởi du khách khó có thể phân biệt cụ thể từng loại hình, mà họ chỉ cần biết nơi đó có đáp ứng được nhu cầu của mình hay không.

Trong khi địa phương sở hữu hàng nghìn cơ sở lưu trú đẳng cấp, thì hạ tầng dành riêng cho dòng khách này vẫn gần như bằng không, ví dụ như nhà hàng Halal, cơ sở lưu trú đáp ứng yêu cầu Halal, không gian phục vụ thực hành tôn giáo của họ…

"Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và các nước Trung Đông là những quốc gia đông công dân theo Hồi giáo. Người Hồi giáo có thói quen cầu nguyện 4- 5 lần mỗi ngày và cần không gian riêng. Điều đáng nói là, dù phần lớn nhân sự du lịch hiện nay có thể sử dụng thành thạo tiếng Anh, Trung hay Hàn, nhưng số người am hiểu ngôn ngữ, văn hóa và các quy tắc đặc thù của thị trường Halal vẫn vô cùng khan hiếm, gần như "mò kim đáy bể"...", ông Thành nói.

Khánh Hòa có không gian văn hóa Chăm gắn với Islam giáo - một nguồn lực đặc thù để có thể hình thành sản phẩm du lịch thân thiện với người Hồi giáo mang chiều sâu văn hóa

Khác với các dòng khách thông thường, du lịch Halal là một hành trình khắt khe về "niềm tin", nơi mọi trải nghiệm từ ẩm thực, dược phẩm, mỹ phẩm, thời trang, lưu trú… đều phải có độ tin cậy, minh bạch. Quan trọng hơn phải chạm đúng đức tin của người Hồi giáo. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn đang loay hoay chưa biết bắt đầu từ đâu, làm sao để chuẩn hóa.

Để tận dụng cơ hội này, các doanh nghiệp du lịch nhận thấy việc xây dựng bộ tiêu chuẩn Halal minh bạch là điều kiện cần, nhưng công cụ số mới là điều kiện đủ. Quá trình này cũng cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các đối tác trong, ngoài nước.

Đứng ở góc độ quản trị resort cao cấp, ông Herbert Laubichler-Pichler - Tổng Giám đốc điều hành Alma Resort chia sẻ, khu nghỉ dưỡng đã từng phục vụ nhiều nhóm khách nhỏ lẻ đến từ Trung Đông, Malaysia, Indonesia… Dòng khách này có xu hướng du lịch theo đoàn lớn hoặc gia đình, lưu trú dài ngày. Tuy nhiên, lĩnh vực còn mới mẻ chưa thể đón khách với quy mô lớn hơn.

"Khách Hồi giáo luôn ưu tiên chọn điểm đến có chứng nhận Halal. Kinh nghiệm cho thấy, chỉ khi số hóa được toàn bộ quy trình, doanh nghiệp mới chứng minh năng lực, thiết lập niềm tin cho khách hàng từ khâu đặt dịch vụ. Chúng tôi kỳ vọng các cơ quan quản lý sẽ đồng hành trong việc đào tạo về văn hóa, nghi thức, hướng dẫn áp dụng công nghệ số… để doanh nghiệp có thể được cấp chứng nhận đạt chuẩn và tự tin khai thác thị trường đặc thù này…", ông Herbert Laubichler-Pichler nói.

Lấy công nghệ kết nối "niềm tin" và "đức tin"

Trong cuộc đua thu hút dòng khách quốc tế, thị trường Hồi giáo đang trở thành "mỏ vàng" đầy triển vọng nhưng cũng đầy khắt khe. Trao đổi với PV, ông Lê Phước Đức - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa - cho biết, muốn khai thác thị trường du lịch Halal, trước hết phải hiểu người Hồi giáo. Họ có niềm tin tuyệt đối vào tôn giáo, tâm linh nên càng hiểu họ thì càng dễ phục vụ họ.

Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã xây dựng và công bố tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14230:2024 "Dịch vụ du lịch thân thiện với người Hồi giáo - Các yêu cầu", bản hướng dẫn được coi là cú hích cho doanh nghiệp, lữ hành tại Việt Nam phát triển loại hình du lịch này.

Thay vì loay hoay với mô hình Halal toàn phần vốn đòi hỏi chi phí chuyển đổi khổng lồ và hạ tầng biệt lập, Khánh Hòa chọn hướng Du lịch thân thiện với người Hồi giáo (Muslim-Friendly Tourism) dựa trên tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14230:2024, là một lựa chọn khá "vừa sức" mà vẫn hiệu quả.

Mô hình này tập trung vào những điều cốt lõi để du khách vẫn có thể giữ gìn đức tin trong suốt hành trình, đó là: Thực phẩm có chứng nhận rõ ràng, không gian cầu nguyện phù hợp, hay những chi tiết nhỏ như hạn chế đồ uống có cồn trong phòng…

Cách làm này giúp các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, không bị quá áp lực về chi phí hay vận hành, nhưng vẫn từng bước chạm đến những giá trị mà du khách Hồi giáo quan tâm.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho rằng, địa phương đón lượng khách quốc tế lớn, nhưng hiện vẫn chưa có dữ liệu thống kê cụ thể về du khách Hồi giáo cũng như mức độ đóng góp kinh tế của nhóm này, khiến việc xây dựng chiến lược và phát triển sản phẩm phù hợp còn nhiều hạn chế.

Phía Sở Khoa học và Công nghệ cũng đã tổ chức họp Hội đồng tư vấn tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh: "Nghiên cứu ứng dụng tiêu chuẩn dịch vụ du lịch thân thiện với người Hồi giáo trong phát triển du lịch tại tỉnh Khánh Hòa", thuộc danh mục nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh đặt hàng thực hiện năm 2025 được UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt. Đề tài sẽ triển khai nhiều nội dung khác nhau, trong đó dự kiến xây dựng bộ công cụ số ứng dụng công nghệ Al và Blockchain.

Việc ứng dụng Al và Blockchain đang trở thành chìa khóa then chốt trong phát triển du lịch Halal. AI không chỉ tối ưu hóa trải nghiệm, cá nhân hóa lịch trình mà còn giám sát chất lượng dịch vụ, đảm bảo mọi hoạt động luôn hài hòa với tín ngưỡng và nhu cầu riêng của du khách Hồi giáo.

Đồng thời, Blockchain xây dựng một hệ thống minh bạch, cho phép truy xuất nguồn gốc dịch vụ và chứng nhận Halal, loại bỏ rủi ro giả mạo, nâng cao niềm tin tuyệt đối. Khi kết hợp, hai công nghệ này không chỉ mang đến dịch vụ hiện đại, chuyên nghiệp, mà còn tạo dựng một "bệ phóng niềm tin" vững chắc cho du lịch Halal đi xa hơn.

Có thể thấy, để thật sự "chạm" vào dòng khách Halal đặc thù, Khánh Hòa cần xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ. Từ sân bay đến khách sạn, các không gian riêng tư cho cầu nguyện phải được thiết kế hợp lý, đáp ứng nhu cầu thiết yếu của du khách; đội ngũ nhân sự cũng phải được đào tạo bài bản, nắm vững các chuẩn mực Halal để phục vụ chuyên nghiệp.

Công nghệ là trụ cột quan trọng, nhưng chỉ khi được vận hành đồng bộ với toàn bộ hệ sinh thái mới phát huy tác dụng, giúp quản lý dịch vụ hiệu quả, minh bạch và tạo niềm tin cho du khách.

Hệ thống chính sách khuyến khích thực chất sẽ là đòn bẩy thu hút đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình. Khi cơ chế đủ mạnh, nó không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn mở ra nhiều cơ hội việc làm, giúp nguồn nhân lực địa phương tự tin phục vụ phân khúc khách hàng cao cấp.

Tuy nhiên, trên hành trình chinh phục "dòng khách tỷ USD", Khánh Hòa vẫn đối mặt với không ít thách thức. Chỉ bằng những nỗ lực đồng bộ và quyết liệt, địa phương mới có thể khai phá trọn vẹn tiềm năng, khẳng định vị thế điểm đến thân thiện với người Hồi giáo vươn tầm quốc tế. Thành công này sẽ là bệ phóng tạo ra động lực mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của cả nước.