Khép lại những ngày không quên

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng (ngoài cùng bên trái) đến thăm, kiểm tra công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận. Ảnh: Ninh Chinh

Từ nơi bắt đầu

Từ Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đức Linh - nơi khởi đầu, đến Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận - nơi khép lại nhiệm vụ, các lực lượng đã hoàn thành công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt và số hóa thông tin các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, sớm hơn kế hoạch hơn 3 tháng. Một chặng đường khép lại, mở ra hi vọng những người đã hi sinh vì Tổ quốc sẽ sớm được trở về với đúng tên tuổi, quê hương và gia đình.

Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đức Linh ngày 4/6 là nơi bắt đầu hành trình ấy. Tại đây, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng triển khai thí điểm việc khai quật, lấy mẫu hài cốt và số hóa thông tin đối với 55 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Qua đó thống nhất quy trình thực hiện từ khai quật, lấy mẫu, lưu mẫu, bảo quản hài cốt đến hoàn nguyên phần mộ.

Làm tất cả vì sự biết ơn

Tại thời điểm đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn - Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, đây là dịp để thực hành đầy đủ các công đoạn, đánh giá ưu điểm, hạn chế và rút kinh nghiệm, nhằm bảo đảm quá trình triển khai trên toàn tỉnh được thực hiện chặt chẽ, khoa học, hiệu quả và đúng quy định.

Sau sắp xếp, Lâm Đồng là địa phương có địa bàn rộng, địa hình đa dạng. Mỗi nghĩa trang có một đặc điểm riêng về vị trí, quy mô và cấu trúc phần mộ, nhưng vẫn bảo đảm sự thống nhất của quy trình và yêu cầu cao nhất về độ chính xác.

Cán bộ, chiến sĩ mở phần mộ liệt sĩ bằng tất cả sự trân trọng

Những ngày làm việc không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có ngày nắng nóng. Có lúc mưa bất chợt. Họ gần như không có khái niệm về một “ngày làm việc bình thường”. Họ có mặt tại nghĩa trang, lặng lẽ bên những phần mộ, tập trung cao độ cho từng thao tác.

Đại úy Bùi Huy Nhật, Tổ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ số 5, từng chia sẻ: “Dẫu có vất vả đến đâu cũng không thể so với sự hi sinh của các cha, các chú, các anh đang nằm đây. Với tôi, đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim”. Có lẽ chính tinh thần ấy đã trở thành điểm tựa để các lực lượng bám hiện trường, vượt qua những ngày nắng mưa và hoàn thành từng phần việc bằng trách nhiệm và lòng tri ân.

Thượng tá Trần Thanh Sơn - Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng cho biết, công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ lưỡng, các lực lượng phối hợp chặt chẽ và tuân thủ nghiêm quy trình. Nhờ đó, quá trình khai quật, lấy mẫu và số hóa thông tin được triển khai khoa học, cẩn trọng, bảo đảm tính chính xác và sự tôn nghiêm.

Đó còn là tình cảm dành cho những người đã nằm lại.

Đội ngũ pháp y tận tụy với công việc

Vẫn còn điều đọng lại…

Chỉ sau hơn 1 tháng, 10/11 nghĩa trang trong toàn tỉnh cùng hướng về Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận ở xã Hồng Sơn - nơi có số lượng phần mộ liệt sĩ chưa xác định được tên tuổi lớn nhất tỉnh. Đây cũng là chặng cuối của hành trình.

Suốt gần 3 tuần, từng phần mộ được xác định chính xác vị trí. Mỗi lớp đất được mở ra, mỗi bộ hài cốt được lấy mẫu với sự cẩn trọng cao nhất, hạn chế tối đa tác động đến kết cấu phần mộ để sau đó có thể hoàn trả nguyên trạng. Từng mã định danh đều được kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng. Không có chỗ cho bất kỳ sự nhầm lẫn nào, bởi phía sau mỗi phần mộ không chỉ là một con số, mà là một con người, một cuộc đời đã dừng lại vì Tổ quốc.

Chiều 11/8, từ Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận, tin nhắn “Xong rồi anh” của Thượng tá Trần Thanh Sơn gửi đến sau hơn 20 ngày làm việc liên tục của các lực lượng. Đó cũng là thời điểm nhiệm vụ khai quật, lấy mẫu hài cốt và số hóa thông tin các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng chính thức hoàn thành, sớm hơn 3 tháng so với kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh.

Nhiệm vụ hoàn thành, những cán bộ, chiến sĩ lại trở về đơn vị. Không có một buổi chia tay đặc biệt. Họ lặng lẽ rời các nghĩa trang, cũng như cách đã lặng lẽ bắt đầu công việc của mình. Trở về sau hơn 20 ngày làm nhiệm vụ, mỗi người mang theo một khoảng ký ức khó quên. Với Thiếu tá Nguyễn Thành Đạt, Tổ lấy mẫu số 3, điều đọng lại không phải là sự vất vả hay thời tiết khắc nghiệt, mà là cảm giác sau mỗi phần việc được hoàn thành.

Các cựu chiến binh thắp hương tưởng nhớ đồng đội ở Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận

“Đối với chúng tôi, phần thưởng lớn nhất là một ngày nào đó, một liệt sĩ được xác định đúng tên, đúng quê quán; một gia đình biết được người thân của mình đang nằm ở đâu”, Thiếu tá Đạt chia sẻ. Anh nhắc về những ngày nắng mưa, những giờ lặng lẽ làm việc bên từng phần mộ. Nếu một ngày nào đó có thêm một liệt sĩ được gọi đúng tên, có lẽ những nhọc nhằn của hơn 20 ngày ấy sẽ trở thành một ký ức đẹp.

Hôm nay, những nghĩa trang liệt sĩ ở Lâm Đồng đã trở lại với sự tĩnh lặng vốn có. Những bước chân rời đi. Những lán trại được thu dọn. Những phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, nhưng có những điều vẫn chưa khép lại. Mỗi mẫu sinh phẩm được gửi đi là một niềm hi vọng, hi vọng một ngày không xa, những người đã hi sinh sẽ được gọi đúng tên, trở về đúng quê hương.

Cán bộ chiến sĩ Tổ lấy mẫu số 4 tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận

Ở đâu đó, vẫn còn những gia đình đã chờ đợi suốt bao năm tháng. Có thể một ngày nào đó, họ sẽ biết người thân của mình đang nằm ở đâu và được đón họ trở về theo cách thiêng liêng nhất. Có lẽ, đó cũng là ý nghĩa đẹp nhất của hành trình này. Một hành trình đã hoàn thành, nhưng vẫn tiếp tục trên con đường tìm lại tên cho những người đã nằm xuống.