Khi chính quyền gần dân

Cán bộ Trung tâm Khuyến nông tỉnh và cán bộ xã Cai Kinh khảo sát mô hình thâm canh cây na tại vườn na thôn Yên Vượng, xã Cai Kinh

Ngay sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành,  cấp ủy, chính quyền càng tăng cường hơn việc sâu sát địa bàn, lắng nghe ý kiến Nhân dân, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh, hướng đến mục tiêu phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Sát dân từ những việc thiết thực

Những ngày đầu vận hành mô hình mới, một trong những yêu cầu được đặt lên hàng đầu tại các xã, phường là bảo đảm công việc không bị gián đoạn. Từ thủ tục hộ tịch, đất đai, xây dựng đến chính sách an sinh, những việc gắn trực tiếp với đời sống người dân phải được tiếp nhận, giải quyết thông suốt. Điều đó đòi hỏi cán bộ cơ sở phải thay đổi cách làm, chủ động và trách nhiệm hơn.

Nếu trước đây người dân có thể phải đi qua nhiều cấp, nhiều cơ quan để giải quyết một công việc, thì với mô hình 2 cấp, chính quyền xã được trao thêm trách nhiệm và cũng gần dân hơn. Cán bộ không chỉ tiếp nhận hồ sơ mà còn phải hướng dẫn, giải thích, theo dõi tiến độ, chủ động tháo gỡ vướng mắc thuộc thẩm quyền. Nhiều cách làm linh hoạt, phù hợp từng địa bàn được triển khai để người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn.

Tại xã Châu Sơn, UBND xã triển khai nhiều hoạt động đưa dịch vụ đến người dân một cách thuận tiện nhất. Trong lĩnh vực đất đai, xã thành lập tổ công tác tiếp nhận, hướng dẫn và giải quyết thủ tục hành chính tại Nhà văn hóa UBND xã. Trung tâm Phục vụ hành chính công xã phối hợp với Công an xã, Phòng Văn hóa - Xã hội và tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp về các thôn tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Các hội, đoàn thể cũng triển khai mô hình “gia đình số”, “chi hội số”, góp phần đưa chuyển đổi số vào đời sống.

Còn tại xã Hữu Lũng, ông Hà Hoàng Việt, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hữu Lũng cho biết: Sau khi thành lập, trung tâm công bố danh mục gần 400 thủ tục hành chính theo phân cấp, phân quyền. Mỗi cán bộ đều nêu cao trách nhiệm, chủ động hơn, nhất là trong hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục trực tuyến. Người dân đến làm thủ tục có nhiều đối tượng, không phải ai cũng quen với điện thoại thông minh hay các thao tác trực tuyến. Vì vậy, chúng tôi xác định hướng dẫn người dân cũng là một phần công việc. Quan trọng nhất là không để người dân phải đi lại nhiều lần chỉ vì chưa hiểu quy trình.

Tinh thần phục vụ ấy còn thể hiện ở việc cán bộ chủ động tìm đến người dân. Tại xã Chi Lăng, phường Tam Thanh, cán bộ đến tận nhà hỗ trợ người cao tuổi, người bệnh, người yếu thế thực hiện thủ tục hành chính. Từ “chờ dân đến làm thủ tục” sang “tìm đến để phục vụ” cho thấy sự thay đổi trong tư duy, cách làm của chính quyền cơ sở.

Với người dân, hiệu quả của những thay đổi ấy được cảm nhận từ những điều cụ thể, thủ tục được hướng dẫn rõ hơn, thời gian đi lại được rút ngắn, những thao tác khó được cán bộ hỗ trợ kịp thời, qua đó người dân cũng hài lòng khi đến thực hiện các thủ tục hành chính. Theo báo cáo, trong 7 tháng đầu năm 2026, các sở, ngành và trung tâm phục vụ hành chính công các xã đã tiếp nhận hơn 88,5 nghìn hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt hơn 96%. Những con số này cho thấy bộ máy sau sắp xếp đang từng bước vận hành ổn định, đồng thời phản ánh rõ yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ.

Vì dân phục vụ

Nếu giải quyết thủ tục hành chính thuận lợi là biểu hiện dễ nhận thấy của một chính quyền gần dân, thì khả năng nắm bắt, xử lý những vấn đề phát sinh từ cơ sở mới là phép thử sâu hơn đối với năng lực quản trị. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ làm thay đổi địa giới, tổ chức bộ máy, mà còn đi kèm yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh hơn. Những vấn đề về đất đai, xây dựng, hạ tầng, an sinh xã hội, giảm nghèo, hỗ trợ sản xuất, xây dựng nông thôn mới... được đặt nhiều hơn lên vai chính quyền cơ sở.

Thẩm quyền được giao nhiều hơn cũng đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn. Những việc thuộc thẩm quyền phải được tập trung giải quyết ngay tại cơ sở, hạn chế để người dân phải đi lại nhiều nơi. Với vấn đề vượt thẩm quyền, chính quyền xã phải chủ động phối hợp, kiến nghị cấp có thẩm quyền, không để khó khăn của người dân dừng lại ở một khâu trung gian. Muốn làm tốt, cán bộ phải xuống cơ sở, nghe dân nói, nhìn tận mắt và hiểu đúng vấn đề.

Cán bộ xã Hữu Lũng tuyên truyền, vận động các hộ dân di dời mộ phục vụ dự án Khu công nghiệp VSIP

Xóa nhà tạm, nhà dột nát là một ví dụ. Để chính sách đến đúng người, đúng đối tượng, cán bộ cơ sở phải rà soát từng hộ, nắm từng hoàn cảnh, hướng dẫn thủ tục, huy động nguồn lực và theo dõi sát quá trình thực hiện. Là một trong những địa bàn có số nhà tạm, nhà dột nát cần xóa nhiều, lãnh đạo xã Thống Nhất thường xuyên kiểm tra từ khâu rà soát, khảo sát đến xây dựng, hoàn thiện và đưa nhà vào sử dụng, kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Bà Lý Thị Thủy, Bí thư Đảng ủy xã Thống Nhất, chia sẻ: Với những việc liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, chính quyền không thể chỉ đợi dân đến. Mặc dù đã phân công cán bộ phụ trách, tuy nhiên là người đứng đầu cấp ủy xã, bản thân tôi cũng thường xuyên xuống thôn, đến từng hộ, trực tiếp nắm tình hình và cùng người dân tháo gỡ khó khăn.

Bên cạnh đó, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội từ tỉnh đến cơ sở đã tổ chức nhiều diễn đàn, hội nghị, cuộc đối thoại để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề người dân quan tâm. Từ đất đai, môi trường, hạ tầng, an sinh xã hội đến sản xuất, đời sống, các ý kiến được trao đổi trực tiếp, thẳng thắn. Những nội dung thuộc thẩm quyền được tập trung giải quyết; vấn đề vượt thẩm quyền được tổng hợp, kiến nghị cơ quan chức năng xem xét.

Đầu tháng 8 vừa qua, trong quá trình vận động người dân di dời mộ để bàn giao mặt bằng phục vụ dự án Khu công nghiệp VSIP, đoàn công tác xã Hữu Lũng đã đối thoại, lắng nghe, giải đáp ý kiến, nguyện vọng của các hộ chịu ảnh hưởng tại thôn Phú  Vị. Bà Nguyễn Hồng Thắm, thôn Phú Vị, xã Hữu Lũng chia sẻ: Cán bộ xuống tận nơi, trao đổi cụ thể về vấn đề di dời mộ phục vụ dự án khu công nghiệp, chúng tôi hiểu và đồng tình với chủ trương chung. Khi chúng tôi có ý kiến về thời gian thực hiện, các đồng chí đều lắng nghe, tôn trọng và nhất trí. Người dân chúng tôi thấy yên tâm và tin tưởng hơn khi những kiến nghị chính đáng của mình được quan tâm, giải quyết.

Một kiến nghị được giải quyết có thể chỉ là một việc cụ thể, nhưng phía sau đó là sự củng cố niềm tin. Người dân không chỉ cần một chính quyền có đủ thẩm quyền, mà cần một chính quyền biết lắng nghe, dám chịu trách nhiệm và hành động. Khi người dân nói và chính quyền lắng nghe; khi phản ánh được tiếp nhận, giải quyết đến nơi đến chốn, khoảng cách giữa chính quyền và Nhân dân cũng được rút ngắn.

 Hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là sắp xếp lại bộ máy. Đó còn là quá trình chính quyền cơ sở từng bước làm quen với yêu cầu cao hơn, không chỉ quản lý tốt địa bàn mà phải quản trị tốt những vấn đề của người dân; không chỉ giải quyết công việc theo quy trình mà phải chủ động tìm đến, nắm bắt và tháo gỡ.

Xây dựng chính quyền gần dân, sát dân không thể dừng ở khẩu hiệu. Điều đó phải bắt đầu từ từng cán bộ, từng bộ phận, từng hồ sơ và từng việc cụ thể. Khi cán bộ hiểu dân cần gì, biết dân khó ở đâu và chủ động hành động để tháo gỡ, chính quyền sẽ thực sự trở thành địa chỉ để người dân tìm đến, tin tưởng và gửi gắm những vấn đề của cuộc sống. Đó cũng chính là giá trị sâu xa của một nền chính quyền vì Nhân dân phục vụ.