Hàn Quốc tăng ngân sách kỷ lục để tận dụng cơn sốt AI

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung - Ảnh: Yonhap

Ngày 1/9, chính phủ của Tổng thống Lee Jae Myung công bố kế hoạch ngân sách trị giá 820,9 nghìn tỷ won, tương đương 598 tỷ USD cho năm 2027.

Đây là lần đầu tiên ngân sách Hàn Quốc tăng với tốc độ hai chữ số kể từ năm 2009, khi Seoul tăng chi tiêu 10,6% để ứng phó với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Trong tổng số tiền trên, 162,3 nghìn tỷ won sẽ được dành cho Quỹ Ứng phó Tương lai. Quỹ này chủ yếu được tài trợ bằng nguồn thu thuế tăng mạnh từ các nhà sản xuất chip như Samsung Electronics và SK Hynix.

Bộ trưởng Ngân sách Park Hong-geun cho biết chính phủ muốn tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực, trong đó chi tiêu công đóng vai trò “vốn mồi” thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Kinh tế tăng trưởng nhanh hơn sẽ tạo thêm nguồn thu và giúp củng cố tài chính công.

DỒN VỐN CHO CHIP VÀ CÁC NGÀNH CHIẾN LƯỢC

Hàn Quốc đang hưởng lợi lớn từ cơn sốt AI toàn cầu. Nhu cầu chip nhớ tăng đột biến đã giúp các nhà sản xuất chip hàng đầu nước này thu về lợi nhuận khổng lồ và thúc đẩy thị trường tài chính trong nước tăng mạnh. Người lao động trong ngành bán dẫn cũng bắt đầu được hưởng lợi thông qua những khoản thưởng lớn.

Trong kế hoạch ngân sách mới, 2,6 nghìn tỷ won, tương đương 1,9 tỷ USD, sẽ được phân bổ cho ngành chip. Chính phủ cũng dành ngân sách phát triển các trung tâm dữ liệu và ngành robot.

Khoảng 3,4 nghìn tỷ won, tương đương 2,5 tỷ USD, sẽ được đầu tư vào các loại vũ khí chiến lược, trong đó có chương trình tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Quỹ Ứng phó Tương lai dự kiến giải ngân 45,4 nghìn tỷ won, tương đương 33,1 tỷ USD, trong năm 2027.

Seoul cũng sẽ tăng chi tiêu hỗ trợ thanh niên và các gia đình, đồng thời rót thêm ngân sách cho những địa phương kinh tế khó khăn nằm ngoài vùng thủ đô Seoul. Ông Lee cam kết tăng đầu tư cho các trường đại học địa phương, vốn đang đối mặt với khủng hoảng tuyển sinh do tỷ lệ sinh giảm.

Bộ Ngân sách Hàn Quốc dự báo thu ngân sách nhà nước sẽ đạt mức kỷ lục 880,8 nghìn tỷ won vào năm 2027, cao hơn gần 60 nghìn tỷ won so với tổng chi tiêu dự kiến. Tỷ lệ nợ công trên GDP được dự báo giảm từ 51,6% năm 2026 xuống 48,3% vào năm 2027.

“So với các nền kinh tế phát triển khác, tỷ lệ nợ của Hàn Quốc vẫn tương đối thấp. Vì vậy, tăng chi tiêu để nâng cao tiềm năng tăng trưởng và giải quyết những vấn đề mang tính cơ cấu như khủng hoảng dân số không phải là một ý tưởng tồi”, ông Park Chong Hoon, trưởng bộ phận nghiên cứu của ngân hàng Standard Chartered tại Seoul, nhận định với tờ báo Financial Times.

LO NGẠI NỀN KINH TẾ TĂNG TRƯỞNG QUÁ NÓNG

Kế hoạch tăng mạnh chi tiêu công được đưa ra trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) đang thắt chặt chính sách tiền tệ để kiềm chế áp lực lạm phát, một phần bắt nguồn từ sự bùng nổ của ngành chip.

Tuần trước, BOK nâng lãi suất cơ bản lên 3%, đánh dấu lần tăng thứ hai liên tiếp. Cơ quan này cũng nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Hàn Quốc lên 3,3% trong năm 2026 và 2,9% trong năm 2027.

Ông Lee cho rằng việc nâng lãi suất là “không thể tránh khỏi”. Tuy nhiên, theo ông, chính sách tài khóa cần được điều chỉnh thận trọng để giảm tác động của lãi suất cao đối với các nhóm dễ bị tổn thương, đồng thời bảo vệ tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng chính phủ không nên tăng mạnh chi tiêu vào thời điểm này, khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu của BOK, giá bất động sản tại Seoul ở mức cao và nợ hộ gia đình tiếp tục gia tăng.

“Nền kinh tế lúc này không chỉ nóng mà đã sôi sục. Việc mở rộng tài khóa với quy mô như vậy hoàn toàn không phù hợp với tình hình hiện nay", ông Kim Woo-chul, giáo sư ngành thuế tại Đại học Seoul, cảnh báo.

Trong khi đó, ông Shin Yul, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Myongji, cũng lưu ý rằng không ai biết cơn sốt chip sẽ kéo dài bao lâu. Nếu chu kỳ tăng trưởng của ngành chip đảo chiều, nguồn thu đang được chính phủ sử dụng để tài trợ cho kế hoạch chi tiêu có thể không còn dồi dào như hiện nay.

Kế hoạch tăng chi tiêu được đưa ra vào thời điểm Tổng thống Lee đang đối mặt với sự sụt giảm mạnh về mức độ ủng hộ. Theo một cuộc khảo sát công bố ngày 31/8, tỷ lệ ủng hộ ông đã giảm xuống mức thấp kỷ lục 38,9%, từ 48,9% vào tuần thứ hai của tháng 7.

Ngày 1/9, ông Kim Yong-beom, cố vấn chính sách cấp cao của ông Lee, đã từ chức sau đợt cải tổ nội các vào cuối tuần. Trong cuộc cải tổ này, các bộ trưởng tài chính và quốc phòng mới được bổ nhiệm.

Kế hoạch ngân sách trên vẫn cần Quốc hội thông qua. Tuy nhiên, Đảng Dân chủ của ông Lee đang nắm 161 trong tổng số 300 ghế tại Quốc hội, đủ để thông qua dự luật mà không cần sự ủng hộ của các đảng khác.