Khi đảng viên ở nông thôn chủ động bước vào môi trường số

Gỡ “nút thắt” tư duy trong chuyển đổi số

Đảng ủy xã Phú Cát tặng 20 bộ máy tính cho các chi bộ cơ sở thục hiện chuyển đổi số. Ảnh: Hoàng Sơn

Chuyển đổi số hiện không còn là câu chuyện riêng của đô thị hay các ngành công nghệ cao mà đã hiện diện trong từng thôn, xóm, khu dân cư ở nông thôn. Tuy nhiên, tại nhiều chi bộ cơ sở, đặc biệt ở khu vực nông thôn, quá trình này vẫn gặp không ít rào cản do thói quen làm việc thủ công, tâm lý ngại thay đổi và hạn chế về kỹ năng công nghệ của đảng viên cao tuổi.

Tại xã Phú Cát (Hà Nội), sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Đảng bộ xã có 20 chi bộ nông thôn với 1.568 đảng viên đang sinh hoạt. Trong số đó, nhiều đảng viên cao tuổi, nhiều người là đồng bào dân tộc thiểu số nên việc tiếp cận công nghệ số gặp không ít khó khăn.

Thực tế cho thấy, nhiều chi bộ chưa có máy tính phục vụ công việc; một số Bí thư chi bộ còn hạn chế kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin; nhiều đảng viên chưa có điện thoại thông minh, chưa có tài khoản ngân hàng hoặc chưa quen thao tác trên các ứng dụng số. Không ít ý kiến cho rằng đóng đảng phí trực tiếp vẫn thuận tiện hơn hình thức trực tuyến; chuyển đổi số được xem là “việc của cấp trên”, còn nông thôn thì khó triển khai. Những băn khoăn này phản ánh rõ “nút thắt” lớn nhất của chuyển đổi số ở cơ sở không nằm ở công nghệ mà ở nhận thức và tư duy. Nếu không tháo gỡ được tâm lý e ngại thay đổi, việc đưa công nghệ vào sinh hoạt Đảng sẽ khó đạt hiệu quả thực chất.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Đảng ủy xã Phú Cát xác định chuyển đổi số là một trong những khâu đột phá của nhiệm kỳ 2025-2030. Không dừng ở chủ trương chung, địa phương ban hành nghị quyết chuyên đề nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, cải cách thủ tục hành chính trong Đảng và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin đối với cán bộ, đảng viên ở cơ sở. Điểm đáng chú ý là các giải pháp triển khai đều hướng đến tính thực chất và phù hợp với điều kiện nông thôn. Ủy ban MTTQ xã huy động nguồn lực xã hội hóa để trang bị máy tính xách tay, máy in, hệ thống wifi cho các chi bộ; vận động người thân hỗ trợ mua điện thoại thông minh cho đảng viên chưa có thiết bị.

Cùng với đó là phương châm “đi từng ngõ, gõ từng chi bộ, hướng dẫn từng đảng viên”. Cán bộ được phân công trực tiếp xuống cơ sở, “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từ những thao tác cơ bản như tạo tài khoản, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt đến việc sử dụng Sổ tay đảng viên điện tử. Nhờ cách làm gần gũi, kiên trì, nhiều đảng viên cao tuổi trước đây còn e dè với công nghệ nay đã có thể tự thao tác trên điện thoại thông minh, thực hiện đóng đảng phí trực tuyến, điểm danh sinh hoạt chi bộ hoặc tham gia trao đổi tài liệu qua nhóm nội bộ.

Chuyển đổi số bắt đầu từ những việc gần dân nhất

Ban Xây dựng Đảng xã Phú Cát tổ chức tập huấn công tác chuyển đổi số cho Bí thư các chi bộ cơ sở. Ảnh: Hoàng Sơn

Một trong những kinh nghiệm nổi bật tại xã Phú Cát là không triển khai chuyển đổi số theo phong trào hay hình thức mà bắt đầu từ chính nhu cầu thực tế của đảng viên và hoạt động hằng ngày của chi bộ. Các Bí thư chi bộ đã chủ động gửi dự thảo nghị quyết lên nhóm nội bộ để đảng viên nghiên cứu trước; nội dung sinh hoạt được chia sẻ qua nền tảng số giúp việc thảo luận dân chủ, hiệu quả hơn. Sau khi ban hành nghị quyết, tài liệu tiếp tục được cập nhật trên ứng dụng Sổ tay đảng viên điện tử để tiện theo dõi và tra cứu.

Cách làm này không chỉ giúp giảm bớt giấy tờ, tiết kiệm thời gian mà còn tạo điều kiện để đảng viên tiếp cận môi trường số một cách tự nhiên, không áp lực. Từ chỗ “học để biết”, nhiều người dần chuyển sang “học để dùng được” và “dùng thành thạo”. Đáng chú ý, các lớp tập huấn tại địa phương không nặng lý thuyết mà theo đúng tinh thần “bình dân học vụ số” - người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, người trẻ hỗ trợ người lớn tuổi. Việc học diễn ra linh hoạt, kể cả ngày nghỉ cuối tuần, miễn sao đảng viên có thể hiểu và làm được.

Thực tiễn cho thấy, khi được hướng dẫn cụ thể, nhiều đảng viên cao tuổi không chỉ tiếp cận được công nghệ mà còn trở thành những người chủ động lan tỏa tinh thần chuyển đổi số trong cộng đồng dân cư.

Theo Trưởng ban Xây dựng Đảng xã Phú Cát Nguyễn Đắc Lực, điều quan trọng nhất là giúp đảng viên hiểu chuyển đổi số không phải điều gì quá xa vời, phức tạp mà gắn chặt với đời sống hằng ngày. Khi người dân thấy rõ tiện ích của công nghệ trong thanh toán, trao đổi thông tin, giải quyết thủ tục hay sinh hoạt Đảng, họ sẽ chủ động tham gia.

Từ chuyển biến trong nhận thức, hoạt động chuyển đổi số ở cơ sở cũng tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng dân cư. Nhiều hộ gia đình bắt đầu sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt; người dân chủ động tiếp cận dịch vụ công trực tuyến; các tổ chuyển đổi số cộng đồng hoạt động hiệu quả. Quan trọng hơn, kết quả bước đầu tại xã Phú Cát đã góp phần phản bác quan điểm cho rằng chuyển đổi số chỉ phù hợp ở đô thị hoặc cấp quản lý cao hơn. Thực tế cho thấy, chính những đảng viên từng “ngại số” nay lại trở thành lực lượng tiên phong thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở.

Tạo động lực mới cho phát triển nông thôn

Cán bộ xã Phú Cát hướng dẫn các Bí thư chi bộ cài đặt phần mềm chuyển đổi số. Ảnh: Hoàng Sơn

Từ thực tiễn triển khai tại xã Phú Cát có thể thấy, chuyển đổi số muốn thành công phải bắt đầu từ công tác tuyên truyền, thay đổi nhận thức và vai trò nêu gương của người đứng đầu. Ở đâu cấp ủy quyết liệt, Bí thư chi bộ trực tiếp vào cuộc, ở đó chuyển đổi số đi vào thực chất hơn. Bên cạnh đó, cần tiếp tục duy trì mô hình “cầm tay chỉ việc”, đặc biệt đối với đảng viên cao tuổi hoặc những người còn hạn chế kỹ năng công nghệ. Quá trình chuyển đổi số ở nông thôn không thể nóng vội mà đòi hỏi sự kiên trì, đồng hành và hỗ trợ thường xuyên.

Một yêu cầu khác là huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa để đầu tư hạ tầng mạng, trang thiết bị và điều kiện phục vụ chuyển đổi số. Việc đầu tư cần có trọng tâm, tránh dàn trải, ưu tiên các thiết bị thiết thực phục vụ trực tiếp hoạt động của chi bộ và người dân. Theo một số Bí thư chi bộ, thước đo hiệu quả của chuyển đổi số không phải ở số lượng văn bản hay phong trào phát động mà ở việc mỗi đảng viên có thể tự thao tác, sử dụng thành thạo các nền tảng số phục vụ công việc và đời sống.

Thực tế tại Phú Cát cho thấy, khi tư duy được khai mở, tổ chức Đảng vào cuộc quyết liệt và mỗi đảng viên chủ động thay đổi, những rào cản tưởng như khó vượt qua đều có thể tháo gỡ. Từ “ngại số” đến “thạo số” không đơn thuần là thay đổi kỹ năng sử dụng công nghệ mà còn là sự chuyển biến về nhận thức, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng của đội ngũ đảng viên trong giai đoạn phát triển mới.

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, những chuyển động từ cơ sở như tại Phú Cát cho thấy chuyển đổi số sẽ không còn là khẩu hiệu nếu mỗi đảng viên thực sự chủ động học hỏi, mạnh dạn thay đổi và sẵn sàng thích ứng với môi trường số. Khi từng chi bộ nông thôn trở thành “hạt nhân số”, quá trình chuyển đổi số ở cơ sở sẽ có nền tảng bền vững hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay.