Khi di sản tạo nên giá trị kinh tế

Thế mạnh di sản phong phú

Cà Mau có nền văn hóa đặc sắc được bồi đắp qua quá trình cộng cư của 3 dân tộc Kinh - Khmer - Hoa. Từ cuối thế kỷ XVII, những lớp lưu dân đã cùng khai phá vùng đất cực Nam, mang theo tập quán, tín ngưỡng và nghề truyền thống. Qua hơn 300 năm, sự giao thoa ấy đã kết tinh thành bản sắc vừa đa dạng, vừa thống nhất thành “Cà Mau” riêng biệt, đậm dấu ấn lịch sử và truyền thống cách mạng.

Trong đó, hệ thống di sản đa dạng, cả vật thể và phi vật thể như: đờn ca tài tử Nam Bộ; các lễ hội dân gian và tín ngưỡng cộng đồng; các nghề truyền thống như: làm muối, gác kèo ong, muối ba khía, làm tôm khô... chính là những tinh hoa văn hóa được gìn gữ đến hôm nay. Ðặc biệt, đờn ca tài tử đã được UNESCO công nhận là di sản đại diện của nhân loại, mở ra cơ hội lớn cho phát triển công nghiệp văn hóa. Ngoài ra, tỉnh còn có hơn 100 di tích, trong đó có các di tích quốc gia đặc biệt như: đường Hồ Chí Minh trên biển (Bến Vàm Lũng); các căn cứ cách mạng và di tích khảo cổ. Những giá trị này là minh chứng sống động cho chiều sâu văn hóa và tinh thần yêu nước của vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Khu Lưu niệm nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ và Nhạc sĩ Cao Văn Lầu là một trong số các di tích được bảo tồn và khai thác quảng bá du lịch.

Bước vào thời kỳ hội nhập, Cà Mau xác định phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội. Trọng tâm là chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển. Một trong những hướng đi then chốt là chuyển đổi số với các nội dụng như: số hóa di sản, xây dựng bảo tàng số, thư viện số; hình thành bản đồ văn hóa và dữ liệu dùng chung; đưa di sản tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng và du khách. Cùng với đó là gắn di sản với du lịch, đặc biệt là không gian biển - rừng - sông nước và di sản cách mạng.

Di sản tạo ra giá trị kinh tế

Cà Mau đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GRDP. Những lĩnh vực được ưu tiên gồm: nghệ thuật biểu diễn (đờn ca tài tử, cải lương, truyện dân gian); du lịch văn hóa và du lịch tâm linh. Khi được tổ chức bài bản, di sản không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn góp phần định hình thương hiệu địa phương.

Ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, cho biết, Cà Mau đang lên kế hoạch chi tiết nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Chương trình số 18-CTr/TU thành chương trình hành động thiết thực, tạo chuyển biến rõ nét trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới.

“Ðến năm 2030, Cà Mau phấn đấu hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở; số hóa 100% di sản văn hóa cấp quốc gia; bảo đảm tối thiểu 2% chi ngân sách hằng năm cho lĩnh vực văn hóa. Ðể đạt mục tiêu đề ra, tỉnh phải hoàn thiện cơ chế, chính sách, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa và con người Cà Mau. Ðồng thời, chúng ta phải chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại cũng như huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho lĩnh vực văn hóa”, ông Nguyễn Quốc Thanh nhấn mạnh.

Nhiều bạn trẻ bắt đầu có thói quen tham quan bảo tàng để tìm hiểu văn hóa và lịch sử Cà Mau. (Ảnh chụp tại Bảo tàng tỉnh Cà Mau, phường Bạc Liêu).

Thực hiện mục tiêu này, bảo tồn di sản không thể chỉ dừng ở trùng tu, tôn tạo, mà phải gắn với nghiên cứu khoa học và giáo dục truyền thống, nền tảng giúp di sản được hiểu đúng và sống bền trong đời sống đương đại. Bên cạnh đó, việc đưa giáo dục di sản vào trường học là hướng đi thiết thực, góp phần nuôi dưỡng lòng tự hào và ý thức gìn giữ trong thế hệ trẻ.

Các lễ hội truyền thống, làng nghề, di tích lịch sử cách mạng và không gian văn hóa dân gian hoàn toàn có thể trở thành những sản phẩm du lịch đặc trưng nếu được tổ chức bài bản. Ngoài ra, các câu lạc bộ đờn ca tài tử, đội múa Khmer cũng cần được tiếp tục duy trì; hoạt động truyền dạy của nghệ nhân trong cộng đồng được khuyến khích, góp phần bảo đảm di sản được gìn giữ và lan tỏa một cách bền vững. Khi được khai thác hợp lý, di sản không chỉ thu hút du khách mà còn tạo sinh kế cho cộng đồng, qua đó, hình thành vòng tròn tích cực: càng phát triển, càng được gìn giữ.

Cà Mau hướng tới xây dựng môi trường văn hóa hiện đại nhưng đậm đà bản sắc vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc. Tỉnh kỳ vọng sẽ xây dựng thương hiệu liên hoan nghệ thuật tầm vóc quốc tế đối với nghệ thuật đờn ca tài tử và phấn đấu có thêm ít nhất 3 di sản văn hóa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh từ đây đến năm 2045.

Ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tỉnh Cà Mau

Di sản văn hóa Cà Mau là tài sản vô giá, nhưng giá trị ấy chỉ thực sự được khơi thông khi được đặt vào dòng chảy kinh tế vận hành bằng công nghệ, tư duy đổi mới và ý thức gìn giữ từ chính cộng đồng. Khi đó, di sản không chỉ mang giá trị lịch sử mà trở thành nguồn lực nội sinh bền vững, giúp Cà Mau phát triển bằng chính bản sắc và thế mạnh đặc hữu của mình./.

Lam Khánh