Khi điệu lý bước ra không gian mới

Nghệ sĩ Huyền Tân (phải) trình diễn Bài chòi ở một sự kiện cộng đồng. Ảnh: CLB Bài chòi Sông Hàn

Cần nhiều “đất diễn”

Tháng Năm, CLB Bài chòi Sông Hàn - thuộc Trung tâm Văn hóa Điện ảnh thành phố Đà Nẵng tổ chức các đêm hội Bài chòi phục vụ cộng đồng tại khuôn viên Bảo tàng Đà Nẵng (42 Bạch Đằng). Chương trình bước đầu thu hút sự theo dõi của đông đảo người dân, du khách.

Nghệ sĩ Huyền Tân, Chủ nhiệm CLB Bài chòi Sông Hàn chia sẻ: “CLB dự kiến thí điểm các đêm hội Bài chòi tại không gian ngã ba Quang Trung - Bạch Đằng, qua đó hình thành một điểm thu hút người dân và du khách, tạo không khí rộn ràng tại bờ sông Hàn, bên cạnh những điểm đến như Công viên APEC, cầu Rồng hay khu vực ven biển”.

Thực tế, những làn điệu xứ Quảng, trong đó có những điệu lý đã và đang xuất hiện nhiều hơn trong nhiều sự kiện văn hóa - du lịch, ở nhiều điểm đến trên địa bàn thành phố thời gian qua. Nội dung trình diễn hướng tới không khí vui tươi, rộn ràng để thu hút du khách.

Không dừng lại ở đó, mong muốn của nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân là đưa âm nhạc truyền thống xứ Quảng nói chung, những điệu lý nói riêng đến một không gian được đầu tư tốt.

Từ việc tổ chức hội Bài chòi tại các điểm công cộng, các nghệ sĩ gợi mở câu chuyện thiết lập một không gian cho những làn điệu xứ Quảng, trong đó có những điệu lý. Trong hô hát Bài chòi, nhiều nghệ sĩ khéo léo vận dụng, lồng ghép các điệu lý nhằm tạo sắc thái tươi mới bên cạnh những làn điệu cơ bản như: xuân nữ, cổ bản, xàng xê, hò Quảng. Ở một số chương trình, các tổ khúc dân ca được trình diễn cũng có lý ngựa ô, lý thượng, du xuân, lý hò hê… Đây là những điệu lý phổ biến trong các hội thi, hội diễn, hoạt động văn hóa - du lịch.

Tất cả đều là di sản truyền thống của một vùng đất. Mà để phát huy tối đa giá trị của mình, di sản cần được lan tỏa, trước hết đến nhân dân địa phương, sau đó là du khách trong và ngoài nước ở một không gian chỉn chu.

“Một nghệ sĩ dù có tâm huyết, ca hay đến mấy mà hệ thống âm thanh không bảo đảm, ánh sáng sân khấu mù mờ thì màn trình diễn vừa thiếu thanh, vừa thiếu sắc, ảnh hưởng trải nghiệm khán giả”, nghệ sĩ Huyền Tân nói.

Cùng ý kiến, nghệ sĩ Thái Tàu (Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Duy Xuyên) đề xuất các địa phương và thành phố nên tạo ra nhiều “đất diễn” thực tế hơn cho các loại hình nghệ thuật truyền thống, không chỉ ở các lễ hội lớn mà cả trong đời sống thường nhật. Đặc biệt, cần có sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống với công nghệ số để quảng bá rộng rãi hơn đến mọi tầng lớp nhân dân.

Hình thành “dòng chảy” văn hóa trong cộng đồng

Nghệ sĩ Thái Tàu cho rằng, quan trọng nhất là xây dựng các CLB dân ca trong cộng đồng, nơi nghệ nhân và người dân được giao lưu trực tiếp; đưa dân ca vào trường học để giảng dạy và cho học sinh được trải nghiệm; quảng bá, trình diễn tại các sự kiện du lịch, giúp dân ca xứ Quảng luôn sống động, phát huy được giá trị tinh thần mạnh mẽ nhất của loại hình nghệ thuật này.

Đồng thời, nên có những chính sách ưu đãi và quan tâm nhiều hơn nữa đến những nghệ nhân, nghệ sĩ đang tâm huyết lưu truyền, gìn giữ và phát huy bộ môn nghệ thuật này.

Theo nghệ sĩ Huyền Tân, thời gian qua, chị và nhiều anh chị em nghệ sĩ đã phối hợp với các trường học để giới thiệu, trình diễn Bài chòi tại chương trình Ngày hội văn hóa dân gian. Tại đây, những điệu lý được sử dụng phù hợp để học sinh dễ dàng tiếp cận.

Nghệ sĩ Huyền Tân cho hay, mới đây, chị có dịp làm việc với Viện Âm nhạc Việt Nam nhằm hỗ trợ đơn vị tìm hiểu, lưu trữ những làn điệu xứ Quảng, trong đó có các điệu lý. Dự kiến nhiều nghệ sĩ, nhạc công sẽ tham gia ghi âm, ghi hình để làm tư liệu lưu trữ dài lâu, không chỉ cho hôm nay mà cho các thế hệ sau.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, với định hướng “Chạm về nguyên bản”, Đà Nẵng phát triển hệ thống sản phẩm du lịch theo chiều sâu và chiều rộng, lấy bản sắc của giá trị văn hóa truyền thống làm nền tảng. Ở đó, những làn điệu truyền thống, trong đó có những điệu lý là một phần trong bản sắc này.