Khi đồng bào dân tộc làm chủ không gian số

Đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử

Sơn La có nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, như: Mận hậu, xoài, cà phê, chè và các sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, tại nhiều địa bàn vùng cao, việc tiếp cận khách hàng hạn chế. Đồng hành với đồng bào vùng cao, Sở Công Thương tỉnh triển khai các hoạt động hỗ trợ theo hướng thiết thực, chú trọng hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh để giới thiệu sản phẩm, vận hành gian hàng trực tuyến, chụp ảnh, livestream bán hàng.

Từ năm 2021 đến nay, Sở đã chủ trì và phối hợp tổ chức 15 hội nghị, lớp tập huấn cho gần 2.000 lượt học viên là cán bộ quản lý, đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã cho đến các hộ kinh doanh, tiểu thương và đoàn viên thanh niên vùng cao. Chương trình đào tạo tập trung vào tính thực hành sát thực tế, như: Khởi tạo và vận hành gian hàng trực tuyến, chụp ảnh sản phẩm, hoàn thiện hồ sơ OCOP, năng livestream bán hàng, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và thanh toán không dùng tiền mặt.

Hướng dẫn bán hàng nền tảng số cho hộ kinh doanh, HTX tại phường Tô Hiệu.

Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Sở xác định lấy thị trường làm định hướng cho sản xuất, ưu tiên hỗ trợ các hợp tác xã, chủ thể OCOP và hộ sản xuất vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận phương thức kinh doanh số. Các hoạt động được triển khai từ tập huấn kỹ năng số, hoàn thiện thông tin, chuẩn hóa sản phẩm đến kết nối tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử. Đến nay, Sở đã hỗ trợ đưa hơn 200 sản phẩm nông sản tiêu biểu của tỉnh lên các sàn thương mại điện tử; trong đó, 191 sản phẩm OCOP và nông sản đặc trưng trên sàn buudien.vn, 48 sản phẩm trên sàn sonla.sanviet.vn và 36 sản phẩm trên sàn quốc gia sanviet.vn. Đồng thời, hỗ trợ xây dựng website thương mại điện tử cho 14 doanh nghiệp, hợp tác xã và triển khai 3 phần mềm quản lý khách hàng.

Chủ động kết nối, mở rộng thị trường tiêu thụ

Khi được trang bị kỹ năng số và hướng dẫn cách thức bán hàng trực tuyến, các hợp tác xã, hộ sản xuất vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Sơn La từng bước chủ động quảng bá, tiêu thụ nông sản trên môi trường số. Việc xây dựng gian hàng trực tuyến, công khai thông tin về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu và lựa chọn sản phẩm, mở rộng cơ hội kết nối thị trường, nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Tại xã Chiềng Mai, HTX Nông nghiệp 26-3, bản Áng Ưng, là một trong những mô hình chủ động ứng dụng các nền tảng số để giới thiệu sản phẩm rau, củ, quả sạch đến người tiêu dùng. Hiện nay, HTX tập trung sản xuất cà chua, bắp cải và các loại rau ăn lá. Toàn bộ diện tích sản xuất được canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, có tem truy xuất nguồn gốc và tuân thủ cam kết “5 không”: Không thuốc diệt cỏ, không hóa chất trừ sâu, không chất kích thích tăng trưởng, không phân bón hóa học và không sử dụng giống biến đổi gen.

Anh Vì Văn Bình, Giám đốc HTX Nông nghiệp 26-3, chia sẻ: Trước đây, các thành viên HTX chủ yếu tiêu thụ sản phẩm qua các kênh truyền thống. Sau khi tham gia các lớp tập huấn do Sở Công Thương tổ chức, các thành viên được hướng dẫn kỹ năng giới thiệu sản phẩm, quay video, livestream bán hàng trên Facebook, TikTok. Ban đầu còn bỡ ngỡ, e ngại trước ống kính, nhưng nhờ được hướng dẫn cụ thể, các thành viên dần tự tin hơn trong quảng bá, giới thiệu nông sản trên nền tảng số. Bên cạnh tiêu thụ rau, củ, quả tươi, HTX còn mở rộng sơ chế, chế biến, đa dạng hóa sản phẩm, từng bước nâng cao giá trị nông sản.

Thành viên HTX Nông nghiệp 26-3 giới thiệu sản phẩm nấm tại Ngày hội Văn hóa các dân tộc xã Chiềng Mai năm 2026.

Bên cạnh các hợp tác xã, nhiều hộ kinh doanh tại Sơn La cũng chủ động tận dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Chị Lèo Thị Thúy, ở bản Hài, phường Chiềng An, đã đưa sản phẩm thịt khô gác bếp của gia đình lên các nền tảng trực tuyến, tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành phố. Hiện trang Facebook Thịt sấy Lèo Thúy (leothuy) có 6,8 nghìn người theo dõi. Chị Thúy chia sẻ: Trước đây, gia đình chủ yếu bán hàng cho người dân trong vùng và qua chợ truyền thống nên đầu ra chưa ổn định. Sau khi được hướng dẫn cách quảng bá sản phẩm, tìm kiếm khách hàng trên mạng xã hội, lượng khách ở các tỉnh, thành phố tăng lên. Hiện nay, trung bình mỗi tháng, gia đình xuất bán khoảng 1 tấn thịt khô các loại.

Chị Lèo Thị Thúy, bản Hài, phường Chiềng An, livestream bán hàng trên nền tảng số.

Bán hàng trực tuyến mở ra cơ hội đưa nông sản đặc trưng của Sơn La đến với đông đảo người tiêu dùng. Để giữ chân khách hàng, các chủ thể sản xuất, kinh doanh chú trọng nâng cao chất lượng, minh bạch nguồn gốc và xây dựng uy tín sản phẩm, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, quảng bá hình ảnh và nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số Sơn La.

Thương mại số hướng đến phát triển bền vững

Không dừng ở thị trường trong nước, Sơn La đang từng bước quảng bá nông sản đến các đối tác quốc tế thông qua những nền tảng, như: Alibaba.com, EC21.com và Agrimp.com. Tỉnh đã xây dựng, đưa vào vận hành chuyên trang agritradepage.vn bằng ba ngôn ngữ: Việt, Anh và Trung, giới thiệu 52 sản phẩm nông sản tiêu biểu của 42 doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn.

Các kênh trực tuyến tạo thêm cơ hội tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và hướng tới xuất khẩu. Để phát triển thị trường bền vững, đòi hỏi các chủ thể sản xuất vùng cao phải không ngừng nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, đảm bảo quy chuẩn an toàn thực phẩm, ổn định sản lượng cung ứng, cải tiến mẫu mã bao bì và tối ưu hóa khâu logistics. Bên cạnh đó, việc thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa “4 nhà”: Người nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp thu mua - đơn vị vận chuyển phân phối có ý nghĩa then chốt nhằm duy trì chuỗi cung ứng minh bạch, ổn định.

Thành viên HTX Ara-Tay Coffee Mường Chanh chuẩn bị livestream bán hàng.

Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết thêm: Thời gian tới, Sở tiếp tục hỗ trợ các hợp tác xã, hộ sản xuất, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số nâng cao kỹ năng kinh doanh số, mở rộng kênh bán hàng trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Đồng thời, định hướng hướng dẫn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng nội dung quảng bá, giới thiệu sản phẩm bằng hình ảnh trực quan, hoàn thiện hồ sơ doanh nghiệp trực tuyến phục vụ kết nối thị trường quốc tế. Các chương trình “Chợ phiên Online” cũng được định hướng tổ chức để tăng cường kết nối giữa đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ với doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất.

Tổ chuyển đổi số cộng đồng bản Phát Bôm Cưa, xã Chiềng Mung hướng dẫn hộ kinh doanh cài đặt ứng dụng trên điện thoại.

Việc đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử đang mở ra hướng đi mới trong quảng bá, tiêu thụ nông sản vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Sơn La. Cùng với sự hỗ trợ của ngành chức năng, các hợp tác xã, hộ sản xuất cần tiếp tục nâng cao kỹ năng số, chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu và giữ vững uy tín sản phẩm. Qua đó, phát huy lợi thế nông sản địa phương, mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao thu nhập, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số.