Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Khi nền kinh tế số ngày càng phát triển và chiến tỉ trọng ngày càng lớn trong nền kinh tế nói chung, dữ liệu trở thành một thứ tài sản chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Dữ liệu - thành phần cốt lõi của nền kinh tế số

Khi nói đến vai trò của dữ liệu trong nền kinh tế, không thể không đề cập đến nền kinh tế số. Trong nền kinh tế số nói chung và thương mại điện tử nói riêng, dữ liệu là thành phần cốt lõi và đóng vai trò trọng yếu. Không có dữ liệu thì không thể hình thành và phát triển nền kinh tế số.

Trong báo cáo "Xu hướng kinh tế số" (DET) năm 2026 do Tổ chức Hợp tác kỹ thuật số (DCO) công bố cuối năm 2025, nền kinh tế số toàn cầu dự kiến sẽ đạt khoảng 28.000 tỉ USD vào năm 2026, chiếm 22% GDP toàn cầu, với tốc độ tăng trưởng 9,5%/năm.

Còn theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế - IMF, tổng GDP toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt khoảng 124.000 tỉ USD, trong đó giá trị kinh tế số chiếm tỉ trọng 22%, tương ứng khoảng 27.200 tỉ USD.

Tại Việt Nam, kết thúc năm 2025, giá trị kinh tế số đạt khoảng 72 tỉ USD trên tổng GDP quốc gia là 514 tỉ USD, đạt 14%. Việt Nam tiếp tục là quốc gia nằm trong tốp đầu những nước có nền kinh tế số phát triển mạnh nhất trong khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là ngành thương mại điện tử với dữ liệu đóng vai trò xương sống giúp cho việc nhận diện rõ nhu cầu trên thị trường; hành vi, sở thích của người tiêu dùng; khả năng chi tiêu, sự thích nghi và sự thay đổi của khách hàng cũng như góp phần cực kỳ quan trọng và tích cực vào công tác chăm sóc khách hàng.

Theo ông Lâm Nguyễn Hải Long - Chủ tịch Hội Tin học TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Ươm tạo công nghệ và Đổi mới sáng tạo tại TP.HCM - dữ liệu còn đóng vai trò kích thích, thúc đẩy các ngành phát triển: “Muốn thu thập được càng nhiều nguồn dữ liệu thì các tổ chức, doanh nghiệp phải đẩy mạnh ngành công nghiệp Internet of Things (IoT) cả về mặt ứng dụng và sản xuất thiết bị. Và cũng cần phải có dữ liệu thì AI mới ngày càng được nâng cao và phát triển về chất lượng”.

Từ cánh đồng...

Như vậy, dữ liệu không chỉ đơn thuần mang lại giá trị của nền kinh tế số hay ngành thương mại điện tử, mà còn được có giá trị rộng rãi ở nhiều lĩnh vực khác.

“Dữ liệu là nền tảng cốt lõi giúp chúng tôi hiểu đất – cây – thời tiết – thị trường”

Được mệnh danh là một “nữ tướng nông nghiệp”, bà Đặng Huỳnh Ức My - Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia Việt Nam, Chủ tịch HĐQT công ty AgriS hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp - cho biết: “Từ thực tế những gì đã và đang diễn ra, có thể thấy rằng, dữ liệu và đặc biệt là quản trị dữ liệu có vai trò tối quan trọng đối với ngành nông nghiệp hiện đại”.

Theo bà Đặng Huỳnh Ức My, trong một doanh nghiệp nông nghiệp hiện đại, dữ liệu có ít nhất 3 vai trò cốt lõi. Thứ nhất là cần nguồn dữ liệu để triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm (Traceability), giúp khách hàng có thể theo dõi hành trình sản phẩm từ vùng nguyên liệu đến thành phẩm thông qua mã QR trên bao bì sản phẩm. Thứ hai, dữ liệu là cái lõi trong quá trình doanh nghiệp số hóa việc vận hành nhà máy (DigiFactory), từ việc theo dõi toàn bộ quá trình sản xuất theo thời gian thực, giảm phụ thuộc vào giấy tờ, nhập liệu thủ công và kinh nghiệm cá nhân. Từ đó, việc thu thập dữ liệu thông qua quá trình phân tích sẽ giúp cho việc đưa ra quyết định thông minh và chính xác.

Nhờ đó, các chỉ số hiệu suất chính của nhà máy đều cải thiện hoặc duy trì ở mức tốt. Thứ ba, dữ liệu cũng cực kỳ quan trọng trong việc số hóa hoạt động chăm sóc khách hàng và xử lý khiếu nại dựa trên quy trình tối ưu trong CRM (Customer Relationship Management). Từ dữ liệu ghi nhận, doanh nghiệp cải thiện hoạt động chăm sóc khách hàng một cách hiệu quả hơn. “Nhờ đáp ứng được yêu cầu truy xuất nguồn gốc sản phẩm, sản phẩm của chúng tôi xuất khẩu sang được gần 80 thị trường trên thế giới”, bà Ức My cho biết thêm.

... dữ liệu được truyền tải về Data Hub của doanh nghiệp.

Với một doanh nghiệp sản xuất hướng đến một ngành nông nghiệp thông minh, dữ liệu là “dung môi” kết nối toàn bộ hệ sinh thái, từ thửa đất đến thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. “Dữ liệu đóng vai trò nền tảng cốt lõi giúp chúng tôi hiểu đất – cây – thời tiết – thị trường, từ đó giúp ra quyết định chính xác, nâng cao năng suất, giảm chi phí và sự tác động môi trường, đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn, truy xuất nguồn gốc, phát thải”, vị Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia Việt Nam nhấn mạnh.

Bà My cho rằng, cơ sở dữ liệu cần được các doanh nghiệp nói chung định hướng là một loại tài sản chiến lược quan trọng, đóng vai trò cốt lõi trong hoạt động quản trị doanh nghiệp, cần phát triển thành nguồn lực tập trung, hướng đến mục tiêu quản lý và lưu trữ, xử lý toàn bộ dữ liệu một cách an toàn, bảo mật và quan trọng là chuyển đổi dữ liệu thô thành thông tin giá trị để đưa ra các quyết định thương mại chính xác.

Trong trường hợp là một doanh nghiệp nông nghiệp như AgriS, việc thiết lập Trung tâm dữ liệu (Data Hub) là hạt nhân trong công cuộc chuyển đổi số. Dữ liệu phục vụ Data Hub được thu thập từ các nguồn canh tác, sản xuất. Data Hub hoạt động như một “bộ não” giúp quản lý, lưu trữ, xử lý toàn bộ dữ liệu một cách an toàn, bảo mật, đồng thời liên thông dữ liệu giữa các khối vận hành – kinh doanh – chuỗi giá trị, qua đó nâng cao hiệu suất hoạt động tổng thể.

Dữ liệu tác động đến doanh thu và lợi nhuận

Theo McKinsey Global Institute, các doanh nghiệp thâm dụng dữ liệu khách hàng có khả năng thu hút khách hàng mới cao gấp 23 lần, khả năng giữ chân khách hàng gấp 6 lần và khả năng đạt lợi nhuận trên mức trung bình gấp 19 lần.

Trong khi đó, PriceWaterhouseCoopers (PwC) cho biết, các công ty vận hành dựa trên dữ liệu vượt xa đối thủ với lợi nhuận cao hơn 6% và năng suất lao động cao hơn 5%.

Thế Lâm