'Khí hậu' và 'thời tiết' khác nhau như thế nào?
Người Việt thường dùng lẫn lộn 'khí hậu' và 'thời tiết' nhưng theo các từ điển, đây là hai khái niệm khác nhau, gắn với cách người xưa chia mùa và quan sát thiên nhiên.
Khi những cụm từ như “thời tiết cực đoan” hay “biến đổi khí hậu” xuất hiện dày đặc. Ít ai để ý “khí hậu” và “thời tiết” thực ra là hai khái niệm riêng biệt trong tiếng Việt.
Trong Tầm nguyên từ điển, học giả Lê Văn Hòe giải thích “khí hậu” vốn bắt nguồn từ hệ thống phân chia thời gian và thời tiết của người Trung Hoa cổ. Theo đó, “hậu” là khoảng thời gian 5 ngày; ba “hậu” hợp thành một “khí” (mùa), sáu "khí" hợp thành một "thời" (mùa), bốn mùa hợp thành một năm. Một năm được chia thành 24 khí, còn gọi là 24 tiết khí như lập xuân, xuân phân, hạ chí hay đại hàn.
Người xưa quan sát sự thay đổi của nắng, mưa, gió, lạnh theo chu kỳ này để xác định mùa màng và sinh hoạt. Vì vậy, “khí hậu” mang nghĩa rộng, chỉ quy luật thời tiết của cả một vùng trong thời gian dài.
Trong khi đó, “thời tiết” được hiểu theo nghĩa cụ thể và ngắn hạn hơn. Chữ “tiết” vốn có nghĩa là “đốt tre”, chỉ các đoạn chia nhỏ trong một mùa. Theo Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê, “thời tiết” là trạng thái khí quyển tại một nơi và thời điểm nhất định, gồm nhiệt độ, độ ẩm, mưa, gió...
Nói cách khác, trời mưa lớn hôm nay là “thời tiết”, còn kiểu nóng ẩm kéo dài nhiều năm của miền Nam là “khí hậu”. Một đợt nắng nóng có thể là hiện tượng thời tiết cực đoan, nhưng khi những hiện tượng này lặp lại thường xuyên và làm thay đổi quy luật tự nhiên, chúng mới được xem là biểu hiện của biến đổi khí hậu.
Theo các nhà nghiên cứu ngôn ngữ, việc người xưa đặt tên cho 24 tiết khí cho thấy xã hội nông nghiệp đã sớm hình thành hệ thống quan sát tự nhiên rất chi tiết, đồng thời phản ánh cách con người gắn đời sống với nhịp vận động của trời đất suốt hàng nghìn năm.
Nguồn Znews: https://znews.vn/khi-hau-va-thoi-tiet-khac-nhau-nhu-the-nao-post1654290.html
Tin nóng
Nhắc đến những 'dị nhân' kỳ lạ nhất thế giới, cái tên Kim Peek luôn khiến giới khoa học lẫn công chúng kinh ngạc. Người đàn ông Mỹ này sở hữu trí nhớ gần như 'phi nhân loại', đến mức nhiều người gọi ông là 'máy tính sống'.
Trong lúc đi ngang qua khu đầm lầy tại vườn quốc gia South Luangwa, một con linh dương Impala bất ngờ bị hai con cá sấu lao tới tấn công. Tưởng chừng không còn cơ hội sống sót, con vật đã có màn thoát thân đầy bất ngờ khiến nhiều người kinh ngạc.
Nghe tưởng khó mà đáp án lại cực kỳ quen thuộc, một câu đố vui nhưng khiến nhiều người phải ngồi đếm từng chữ mới ra.
Ẩn dưới vẻ ngoài mờ đục dịu nhẹ, chalcedony là loại khoáng vật đã mê hoặc con người từ thời cổ đại bằng màu sắc, đường vân và độ bóng kỳ lạ.
Trong nghiên cứu mới, các chuyên gia cho hay Nereid là mặt trăng nguyên thủy, hoàn toàn khác biệt so với 15 mặt trăng khác của sao Hải Vương.
Chưa đầy 2 tháng sau chuyến bay vòng quanh Mặt trăng của sứ mệnh Artemis II, NASA đã bắt đầu đặt hàng chế tạo các tàu đổ bộ, xe tự hành và thiết bị bay không người lái phục vụ căn cứ quy mô lớn trên hành tinh này.
Tin mới
'We are made of SUN' sử dụng công nghệ tạo sinh, ánh sáng và tương tác đa giác quan để tái hiện hành trình của Mặt Trời từ nguồn sống tự nhiên đến biểu tượng của tri thức, kết nối.
Ngày 26/5 (giờ địa phương), các quan chức Mỹ xác nhận một số người đã thiệt mạng và nhiều người bị thương nặng sau vụ nổ bồn chứa hóa chất tại một nhà máy ở bang Washington, miền Tây Bắc nước này.
NASA hé lộ tọa độ giúp người ngoài hành tinh dễ dàng định vị Trái Đất.
Thời gian qua, Ban Quản lý rừng đặc dụng thành phố ứng dụng công nghệ bẫy ảnh trong giám sát tài nguyên rừng tại các khu bảo tồn khá hiệu quả.
Nhiệt độ liên tục bị phá vỡ trên khắp châu Âu khi nhiều khu vực của lục địa này đang đối mặt với đợt nắng nóng với nhiệt cực đoan báo động, quá sớm trong năm.
Đợt nắng nóng đến sớm bất thường đang xô đổ hàng loạt kỷ lục nhiệt độ tại châu Âu, trong bối cảnh giới khoa học cảnh báo biến đổi khí hậu khiến thời tiết cực đoan trở nên nguy hiểm hơn.
Trofim Denisovich Lysenko là một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất trong lịch sử khoa học thế kỷ XX. Ông nổi tiếng không phải vì những đóng góp khoa học mang tính đột phá, mà vì việc phản đối mạnh mẽ thuyết di truyền của Gregor Mendel và là tác nhân làm trì trệ sự phát triển của di truyền học tại Liên Xô trong nhiều thập kỷ.
Nước Anh vừa trải qua nhiệt độ kỷ lục trong hơn 1 thế kỷ. Một số quốc gia Tây Âu khác cũng hứng chịu thời tiết nắng nóng như thiêu như đốt. Nhiều vụ đuối nước đã xảy ra khi người dân tìm cách giải nhiệt.