Khi mỗi người dân là một 'người gác rừng'

Rừng không chỉ là "lá phổi xanh" điều hòa khí hậu mà còn là nguồn sinh thủy, chống xói mòn, bảo vệ đất sản xuất và tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ dân vùng cao. Xác định rõ giá trị đó, những năm qua, Ban Quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng. Trong đó, việc phát huy vai trò của người dân ngay từ cơ sở được xem là yếu tố quyết định.

Hơn 37.000 ha rừng do Ban Quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu quản lý được bảo vệ tốt nhờ phát huy sức dân.

Đều đặn mỗi tuần, cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu cùng các tổ nhận khoán bảo vệ rừng tổ chức tuần tra, kiểm soát trên các diện tích rừng được giao quản lý. Công việc tuy vất vả bởi địa hình hiểm trở, diện tích rừng rộng, song nhờ duy trì thường xuyên các đợt tuần tra đã giúp phát hiện sớm các nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng, đồng thời chủ động phòng ngừa cháy rừng trong mùa khô.

Cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu cùng các tổ nhận khoán bảo vệ rừng tổ chức tuần tra, kiểm soát trên các diện tích rừng được giao quản lý.

Anh Lò Văn Tức, Trưởng thôn, Tổ trưởng Tổ nhận khoán bảo vệ rừng thôn Lừu 1, xã Hạnh Phúc cho biết, các thành viên của tổ được phân công quản lý theo từng khu vực. Khi phát hiện dấu hiệu lấn chiếm đất rừng hoặc phát nương trái phép, các thành viên kịp thời báo cáo, đồng thời trực tiếp đến từng hộ dân tuyên truyền, vận động để người dân hiểu và chấp hành các quy định về bảo vệ rừng.

Xã Hạnh Phúc hiện có trên 9.400 ha rừng, công tác quản lý, bảo vệ rừng được triển khai đồng bộ với sự tham gia tích cực của người dân. Toàn xã có 2.045 hộ tham gia nhận khoán bảo vệ rừng. Việc gắn quyền lợi với trách nhiệm đã tạo động lực để người dân chủ động giữ rừng, góp phần hạn chế các hành vi vi phạm lâm luật ngay từ cơ sở.

Người dân xã Hạnh Phúc được tuyên truyền về giá trị của rừng.

Theo ông Giàng A Súa - Phó Chủ tịch UBND xã Hạnh Phúc, để thực hiện tốt công tác bảo vệ và phát triển rừng, thời gian qua, bên cạnh đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, xã đã giao khoán quyền quản lý cho các khu dân cư, thôn bản từ nguồn kinh phí dịch vụ môi trường rừng. Nhờ đó, trên địa bàn xã không xảy ra tình trạng phá rừng, cháy rừng.

Cùng với đó, các tổ nhận khoán và tổ quản lý, bảo vệ rừng tại thôn bản thường xuyên được kiện toàn, bổ sung lực lượng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đây chính là lực lượng nòng cốt trong công tác tuần tra, phát hiện và xử lý kịp thời các nguy cơ ảnh hưởng đến tài nguyên rừng.

Công tác bảo vệ rừng cũng được triển khai hiệu quả tại xã Trạm Tấu - địa phương hiện có trên 13.800 ha rừng, phần lớn là rừng tự nhiên. Xã đã thành lập 36 tổ xung kích bảo vệ rừng tại 18 thôn, duy trì tuần tra thường xuyên, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng, hanh khô - thời gian có nguy cơ cháy rừng cao.

Anh Mùa A Chống, Tổ trưởng Tổ xung kích bảo vệ rừng thôn Pa Te cho biết, trong mùa khô, tổ phối hợp với lực lượng kiểm lâm tổ chức tuần tra trung bình ba lần mỗi tháng, đồng thời tuyên truyền, nhắc nhở người dân không mang nguồn lửa vào rừng, góp phần phòng ngừa cháy rừng từ sớm.

Lực lượng kiểm lâm khu vực Nghĩa Lộ phối hợp với các Tổ xung kích bảo vệ rừng xã Trạm Tấu kiểm tra công tác phòng chống cháy rừng.

Ban Quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu hiện đang quản lý trên 37.000 ha rừng. Ngoài việc củng cố các tổ, đội phòng cháy, chữa cháy rừng theo phương châm "4 tại chỗ", đơn vị còn phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn, thường xuyên bám sát cơ sở, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi diễn biến rừng, cảnh báo sớm các nguy cơ cháy rừng và vi phạm lâm luật.

Ban cũng duy trì thường xuyên công tác phối hợp với Hạt kiểm lâm khu vực Nghĩa Lộ, UBND các xã tuyên truyền, triển khai luật, nghị định sửa đổi các luật trong lĩnh vực lâm nghiệp, các quy định của Nhà nước về phòng chống cháy rừng ; tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng tới 6.551 hộ dân trên địa bàn 55 thôn/bản.

Sự phối hợp chặt chẽ này giúp diện tích rừng do Ban Quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu quản lý cơ bản được bảo vệ tốt. Ghi nhận từ đầu mùa hanh khô 2025 - 2026 đến nay, địa bàn không xảy ra bất kỳ vụ cháy rừng nào. Đây là kết quả từ việc chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức "bảo vệ rừng bằng lực lượng chuyên trách" sang "bảo vệ rừng bằng sức dân", biến mỗi người dân thành một "người gác rừng" thực thụ.

Ban quản lý ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong theo dõi diễn biến rừng, giúp kiểm soát chặt chẽ toàn bộ diện tích được giao.

Ông Lại Văn Quang - Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục xây dựng, tổ chức diễn tập các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng cho cộng đồng thôn, bản để nâng cao năng lực cho các lực lượng tại chỗ nhằm chủ động ứng phó với các tình huống có thể xảy ra.

Việc giữ vững màu xanh của những cánh rừng đầu nguồn hôm nay không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, giảm thiểu thiên tai, mà còn tạo nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế, du lịch sinh thái và sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao trong tương lai.