Khi người cao tuổi trở thành mục tiêu của những 'hệ sinh thái' lừa đảo

Người cao tuổi trong tầm ngắm của các chiêu trò lừa đảo

Người cao tuổi trong tầm ngắm của các chiêu trò lừa đảoNgười cao tuổi trong tầm ngắm của các chiêu trò lừa đảo

Theo công bố của Cơ quan cảnh sát điều tra TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, điểm chung trong các vụ án liên quan đến “thẻ sở hữu kỳ nghỉ”, “hợp đồng kỳ nghỉ du lịch” là phần lớn nạn nhân đều thuộc nhóm trung niên và người cao tuổi.

Người cao tuổi dễ bị tổn thương trong thời công nghệ số

Đây không phải là sự lựa chọn ngẫu nhiên. Sau nhiều năm lao động, người cao tuổi thường có một khoản tích lũy nhất định và mong muốn tận hưởng cuộc sống bằng các hoạt động nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe hoặc đầu tư an toàn để tăng thêm thu nhập. Chính những nhu cầu chính đáng ấy đã bị các đối tượng lừa đảo khai thác triệt để.

Bằng những cuộc gọi mời tham dự hội thảo, nhận quà tặng miễn phí, voucher du lịch hoặc các chương trình tri ân khách hàng, các doanh nghiệp này từng bước tạo dựng niềm tin. Trong không gian được tổ chức chuyên nghiệp với nhân viên ăn mặc lịch sự, văn phòng sang trọng và các bản hợp đồng được chuẩn bị sẵn, nhiều người cao tuổi khó có thể nhận ra đây là một cái bẫy được giăng sẵn.

Hợp đồng kỳ nghỉ được cơ quan điều tra thu hồi

Không ít nạn nhân thuộc thế hệ coi trọng chữ tín và niềm tin trong giao tiếp. Họ khó hình dung rằng những công ty có địa chỉ rõ ràng, con dấu, nhân viên và hệ thống vận hành bài bản lại được lập ra chỉ nhằm phục vụ cho hoạt động lừa đảo.

Khi lừa đảo được vận hành như một doanh nghiệp

Điều khiến dư luận đặc biệt lo ngại là quy mô và mức độ tổ chức của các đường dây này. Theo điều tra ban đầu, tại Hà Nội, các đối tượng đã thành lập tới 27 doanh nghiệp để vận hành mô hình lừa đảo khép kín. Mỗi công ty đảm nhận một mắt xích riêng: thu thập dữ liệu khách hàng, tổ chức hội thảo, ký kết hợp đồng, chăm sóc khách hàng hoặc tiếp tục thuyết phục nạn nhân nộp thêm tiền.

Người cao tuổi cần được quan tâm để hạn chế bị sập bẫy lừa đảo

Tại TP.HCM, cơ quan công an cũng phát hiện nhiều doanh nghiệp hoạt động dưới vỏ bọc kinh doanh du lịch, nghỉ dưỡng nhưng thực chất được sử dụng để triển khai các kịch bản lừa đảo tương tự.

Các đối tượng xây dựng quy trình hoạt động không khác gì một doanh nghiệp thực thụ. Từ việc đào tạo nhân viên, cung cấp kịch bản tư vấn, áp dụng cơ chế thưởng hoa hồng cao cho đến việc liên tục thay đổi pháp nhân, đổi tên công ty nhằm né tránh trách nhiệm pháp lý.

Tất cả đều cho thấy mức độ chuyên nghiệp hóa ngày càng cao của loại tội phạm này. Khi lừa đảo được tổ chức thành một “hệ sinh thái” hoàn chỉnh, người dân rất khó nhận biết nếu chỉ quan sát qua hình thức bên ngoài.

Mặt trái của khát vọng làm giàu bằng mọi giá

Một vấn đề đáng suy ngẫm khác là phía sau những đường dây này không chỉ có các đối tượng cầm đầu mà còn có sự tham gia của hàng trăm nhân viên.

Nhóm đối tượng có liên quan tại cơ quan điều tra

Không phải tất cả đều là chủ mưu. Tuy nhiên, nhiều người vẫn tiếp tục công việc dù nhận thấy những dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh. Điều đó đặt ra câu hỏi về trách nhiệm đạo đức của mỗi cá nhân trong môi trường lao động hiện đại.

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, hình ảnh thành công thường được gắn với xe sang, hàng hiệu, nhà đẹp và những chuyến du lịch xa hoa. Áp lực phải giàu nhanh, phải có thành tựu sớm đang tác động không nhỏ đến suy nghĩ của nhiều người trẻ.

Khi những giá trị như lao động chuyên môn, sự kiên trì và tích lũy dài hạn bị xem nhẹ, các công việc mang lại thu nhập cao bất thường trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết. Từ đó hình thành tâm lý nguy hiểm: miễn kiếm được tiền thì phương thức thực hiện không còn quá quan trọng.

Khi ranh giới giữa đúng và sai bị xóa nhòa, việc thuyết phục một người già rút toàn bộ tiền tiết kiệm để ký vào một hợp đồng vô giá trị không còn bị xem là hành vi đáng xấu hổ mà chỉ được nhìn nhận như một cách “hoàn thành chỉ tiêu doanh số”.

Các vụ án vừa bị triệt phá cho thấy cuộc đấu tranh chống tội phạm lừa đảo không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng.

Đối với người cao tuổi, việc nâng cao kỹ năng nhận diện các chiêu trò đầu tư, bán hàng trá hình và cam kết lợi nhuận bất thường là yêu cầu cấp thiết. Không nên đưa ra quyết định tài chính giá trị lớn chỉ sau một buổi hội thảo hoặc vì những lời hứa hẹn hấp dẫn.

Đối với gia đình, con cháu cần quan tâm hơn đến các quyết định tài chính của cha mẹ, ông bà. Thực tế cho thấy nhiều nạn nhân đã ký hợp đồng và chuyển tiền mà người thân hoàn toàn không hay biết.

Đối với doanh nghiệp và người lao động trẻ, đây là lời nhắc nhở rằng thành công không thể được xây dựng trên sự mất mát của người khác. Kiếm tiền bằng cách lợi dụng lòng tin và những điểm yếu của người cao tuổi không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm xói mòn các giá trị đạo đức nền tảng của xã hội.

Một xã hội văn minh không được đo bằng số người giàu lên nhanh chóng mà bằng cách xã hội đó bảo vệ những người dễ bị tổn thương. Khi người cao tuổi trở thành mục tiêu của các “hệ sinh thái” lừa đảo được tổ chức bài bản, đó là hồi chuông cảnh báo về những lệch lạc trong văn hóa kiếm tiền và quan niệm thành công của một bộ phận con người trong xã hội hiện đại.