Khi người dân làm chủ công nghệ

Chị Triệu Múi Chiều, thôn Khuổi Phiêng, xã Ba Sơn, người dân tộc Dao, sinh ra và lớn lên ở vùng núi Mẫu Sơn. Nhận thấy những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình còn ít được biết đến, sau khi được tuyên truyền về chuyển đổi số, chị bắt đầu nghiên cứu cách sử dụng các công cụ số để giới thiệu văn hóa người Dao đến cộng đồng. Từ những kiến thức ban đầu, chị tự học cách ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng các sản phẩm truyền thông; thiết kế infographic hướng dẫn tiếng Dao, xây dựng video giới thiệu về nét đẹp văn hóa, phong tục, trang phục, ẩm thực của dân tộc mình và đăng tải lên mạng xã hội Facebook, Tiktok.

Các sản phẩm đặc sản của tỉnh được quảng bá tại Chương trình quảng bá, xúc tiến tiêu thụ nông sản chủ lực tỉnh Lạng Sơn qua thương mại điện tử

Chị Chiều chia sẻ: Thời gian đầu, việc xây dựng sản phẩm truyền thông gặp nhiều khó khăn. Do chưa có nhiều kinh nghiệm, những câu lệnh đưa vào công cụ AI còn chung chung, sản phẩm tạo ra có lúc chưa đúng ý, mắc lỗi hoặc thiếu mạch lạc. Dần dần, tôi tiếp tục tự học, rút kinh nghiệm, điều chỉnh cách sử dụng công cụ và từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm. Đến nay, các kênh Facebook và Tiktok của tôi có tổng số gần 10.000 lượt theo dõi, nhiều sản phẩm nhận được hàng trăm lượt tương tác, bình luận.

Nếu như với chị Chiều, công nghệ trở thành công cụ đưa văn hóa truyền thống đến với cộng đồng, thì với những hộ kinh doanh cây cảnh tại các phường Đông Kinh, Lương Văn Tri, công nghệ lại mở ra một cách bán hàng mới. Thay vì chờ khách tìm đến cửa hàng, nhiều tiểu thương chủ động xây dựng kênh bán hàng trên Tiktok, thường xuyên phát trực tiếp hoặc xây dựng video để giới thiệu các loại hoa, cây cảnh. Khách hàng có thể xem, trao đổi, lựa chọn sản phẩm ngay trong quá trình phát trực tiếp; sau khi chốt đơn, người bán đóng gói, gửi hàng và thực hiện thanh toán qua ngân hàng số.

Chị Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, hộ kinh doanh hoa và cây cảnh tại phường Đông Kinh cho biết: Sau hơn 2 tháng tự học và đăng tải nội dung lên Facebook, Tiktok, Youtube doanh thu của cửa hàng đã tăng hơn 20%, lượng khách tìm đến tư vấn cũng tăng lên đáng kể.

Không chỉ ứng dụng trong từng công việc riêng lẻ, công nghệ số đang trở thành công cụ để các hộ làm du lịch cộng đồng ở xã Hữu Liên quảng bá quê hương. Hầu hết các hộ kinh doanh homestay đều chủ động sử dụng điện thoại thông minh và các nền tảng số để chụp ảnh, quay video, giới thiệu nơi lưu trú, dịch vụ và cảnh quan địa phương. Hình ảnh Hữu Liên theo từng mùa được cập nhật thường xuyên trên mạng xã hội, giúp du khách dễ dàng tìm hiểu, lựa chọn điểm đến và xây dựng lịch trình.

Anh Nguyễn Thành Đô, du khách đến từ Đông Anh, Hà Nội cho biết: Thông qua Facebook, tôi biết thêm nhiều điểm đến tại Hữu Liên và các khu vực lân cận như thảo nguyên, điểm leo núi, thác nước, hồ có thể chèo thuyền. Những hình ảnh về thảo nguyên Đồng Lâm vào mùa ngập nước, các vườn cây ăn quả vào độ chín… cũng giúp tôi lựa chọn điểm đến, thời gian tham quan và xây dựng lịch trình phù hợp.

Từ những nhu cầu cụ thể như giới thiệu văn hóa, bán một chậu hoa, quảng bá một điểm du lịch… người dân bắt đầu tìm hiểu, học cách sử dụng và khai thác các công cụ số. Từ chỗ tiếp cận công nghệ, nhiều người từng bước đưa các tiện ích số vào học tập, sản xuất, kinh doanh và quảng bá sản phẩm, hình ảnh địa phương. Thực tiễn cho thấy, công nghệ số đang dần trở thành phương tiện thiết thực trong đời sống, phục vụ người dân giải quyết những công việc cụ thể trong học tập, sản xuất, kinh doanh và tạo thêm giá trị.

Kỹ năng số đi vào đời sống

Ông Trần Hữu Giang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết: Sau hơn một năm triển khai phong trào “bình dân học vụ số”, điều đáng ghi nhận không chỉ là người dân biết thêm về công nghệ mà đã từng bước hình thành thói quen ứng dụng công nghệ để giải quyết công việc và phục vụ cuộc sống. Những chuyển biến về nhận thức trong cán bộ, công chức, viên chức và các tầng lớp Nhân dân chính là nền tảng để khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đi sâu vào đời sống, trở thành công cụ hữu ích hỗ trợ giải quyết công việc, tiết giảm chi phí nâng cao hiệu quả  quản lý, sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.

Người dân xã Mẫu Sơn tự học kỹ năng số

Để kỹ năng số đi vào đời sống, từ năm 2025 đến nay, công tác tập huấn, hướng dẫn được triển khai sâu rộng, trọng tâm là hướng về cơ sở. Các xã, phường tổ chức nhiều lớp tập huấn, trung bình từ 3 đến 5 lớp/đơn vị. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức 15 lớp trực tiếp tại các xã cho trên 2.100 học viên; tổ chức 1 lớp trực tuyến kết nối 65 điểm cầu, thu hút trên 7.400 lượt người tham gia. Cùng với đó, lực lượng công nghệ số cộng đồng trực tiếp đi từng hộ gia đình hướng dẫn người dân sử dụng nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số thiết yếu.

Nội dung phổ cập kỹ năng số từng bước chuyển từ cơ bản sang ứng dụng công nghệ vào từng công việc cụ thể. Các ngành tổ chức tập huấn chuyên sâu về ứng dụng AI trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, khai thác nền tảng số để quảng bá sản phẩm, ứng dụng công nghệ trong sản xuất kinh doanh, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường. Bên cạnh đó, người dân cũng chủ động tham gia các lớp đào tạo trực tuyến về xây dựng sản phẩm truyền thông, quảng bá sản phẩm, bán hàng trên các nền tảng số, sáng tạo nội dung số… Từ đó, việc học kỹ năng số từng bước chuyển thành làm việc trên môi trường số.

Sự chuyển biến được thể hiện rõ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ những lớp tập huấn và quá trình tự học, tự thực hành, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh đã chủ động ứng dụng công nghệ trong quản trị, sản xuất, xúc tiến thương mại cũng như tham gia các sàn thương mại điện tử, nền tảng số để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Đến nay, khoảng 60% hợp tác xã có sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh đã tham gia các sàn thương mại điện tử; khoảng 40% duy trì gian hàng hoạt động thường xuyên; 100% hợp tác xã sử dụng hóa đơn điện tử và trên 70% áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt.

Tiểu thương kinh doanh hoa, cây cảnh tại phường Đông Kinh phát trực tiếp trên mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm

Việc ứng dụng công nghệ số trong đời sống của người dân ngày càng rõ nét. Trong lĩnh vực y tế, 84,5% cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện tiếp nhận người bệnh bằng căn cước công dân và ứng dụng VNeID; 100% cơ sở khám, chữa bệnh tuyến tỉnh và khu vực thuộc Sở Y tế triển khai thanh toán không dùng tiền mặt với tỷ lệ thanh toán đạt 81%. Các tiện ích số trong nhiều lĩnh vực khác ngày càng được người dân sử dụng rộng rãi, góp phần hình thành thói quen giao dịch, tiếp cận công nghệ và giải quyết công việc trên môi trường số.

Đặc biệt, việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến đang cho thấy rõ hơn sự thay đổi trong thói quen của người dân. Năm 2026, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến chiếm 90,12% tổng số hồ sơ tiếp nhận mới tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và 91,11% tại cấp xã; đến nay, tỷ lệ tiếp tục tăng, đạt 98,35% ở cấp tỉnh và 99,94% tại cấp xã. Qua đó, có thể thấy kỹ năng số đang từng bước trở thành một phần thiết thực trong đời sống.

Từ một công cụ liên lạc, chiếc điện thoại thông minh đang trở thành phương tiện để người dân học tập, làm việc, giao dịch, sản xuất, kinh doanh và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Sự thay đổi ấy chính là những giá trị mà phong trào “Bình dân học vụ số” mang lại. Từ những kiến thức, kỹ năng được trang bị, người dân trên địa bàn tỉnh đang từng bước vận dụng công nghệ vào công việc và đời sống. Khi thành thạo công nghệ số, người dân sẽ chủ động tham gia quá trình chuyển đổi số, góp phần đưa công nghệ trở thành công cụ phục vụ cuộc sống.