Khi người già Nhật Bản bước vào 'thế giới số'

Tuy nhiên, với họ, những thao tác tưởng chừng đơn giản như nhấn, vuốt hay kết thúc cuộc gọi lại không hề dễ dàng.

“Tôi không thể xử lý nổi các ứng dụng cứ liên tục hiện ra”, một người chia sẻ. Người khác bối rối: “Làm sao tôi biết mình đã chắc chắn kết thúc cuộc gọi?”.

Các học viên lớn tuổi của ôg Yasushi Nishioka đặc biệt quan tâm đến cách sử dụng thiết bị theo dõi sức khỏe và dự báo thời tiết. Ảnh: The Guardian

Đó là những trăn trở quen thuộc của nhóm học viên gồm bốn phụ nữ và một người đàn ông, đều ngoài 70 tuổi, tham gia lớp học sử dụng điện thoại thông minh cơ bản tại quận Nerima, phía Tây Bắc thủ đô Nhật Bản.

Người hướng dẫn của họ, ông Yasushi Nishioka, một lập trình viên công nghệ thông tin đã nghỉ hưu, kiên nhẫn giúp học viên làm quen với thiết bị. Theo ông, điện thoại thông minh vừa là cánh cửa mở ra thế giới siêu kết nối, nhưng cũng có thể trở thành “mê cung” đối với người lớn tuổi.

“Đừng cố nhớ tất cả mọi thứ. Chỉ cần cầm điện thoại và dần làm quen với nó”, ông khuyên.

Phần lớn học viên thừa nhận họ e ngại thiết bị mới, dù đang sử dụng cả iPhone và điện thoại Android. Tuy vậy, họ quyết tâm không sống tách biệt trong “thế giới analog”, nhất là khi các mạng di động cũ tại Nhật Bản lần lượt bị khai tử.

Các nhà mạng đã dừng hoàn toàn dịch vụ 2G từ năm 2012. Đến năm 2022, nhà mạng KDDI au ngừng cung cấp 3G, tiếp đó là SoftBank vào năm 2024. Cuối tháng 3 vừa qua, NTT Docomo trở thành đơn vị cuối cùng chấm dứt 3G nhằm giảm tiêu thụ điện năng từ các trạm phát sóng cũ.

Quá trình chuyển đổi này ảnh hưởng tới khoảng nửa triệu người dùng và hơn 400 mẫu điện thoại, bao gồm cả các thiết bị phụ thuộc vào 3G như hệ thống định vị ô tô đời cũ, máy bán hàng tự động hay bãi đỗ xe thông minh.

Những người mới sử dụng điện thoại thông minh được hướng dẫn về các chức năng và cài đặt của thiết bị, bao gồm điều chỉnh âm lượng và thanh toán trực tuyến. Ảnh: The Guardian

Để hỗ trợ khách hàng, các nhà mạng đã mở nhiều lớp đào tạo, hướng dẫn từ những thao tác cơ bản đến các kỹ năng như chụp ảnh, quay video hay mua sắm trực tuyến an toàn. Với những người vẫn trung thành với điện thoại nắp gập, việc không chuyển sang smartphone đồng nghĩa với việc mất chức năng gọi điện, email và cả số thuê bao.

Trong lớp học kéo dài hai giờ, ông Nishioka hướng dẫn học viên từ cách bật/tắt máy, điều chỉnh âm lượng đến thao tác cuộn, phóng to thu nhỏ. Sau đó, nội dung được mở rộng sang thanh toán không dùng tiền mặt, mã QR, ứng dụng sức khỏe và dự báo thời tiết.

“Nếu chỉ dùng điện thoại cho việc hành chính, bạn sẽ nhanh chán”, ông nói, đồng thời cho biết các buổi học tiếp theo sẽ tập trung vào giải trí, mạng xã hội và nội dung số.

Một trong những nỗi lo lớn nhất của người cao tuổi là an ninh mạng. Tại quốc gia có tỷ lệ người trên 65 tuổi cao, nhóm này thường là mục tiêu của các vụ lừa đảo trực tuyến. Lời khuyên được đưa ra khá đơn giản: “Nếu nghi ngờ, hãy bỏ qua cuộc gọi hoặc tin nhắn”.

Bà Hiroko Kanda, một học viên, cho biết bà từng “choáng ngợp” khi mới sử dụng smartphone vì quá nhiều biểu tượng. “Tôi cần thời gian để làm quen”, bà nói.

Một học viên khác thừa nhận vẫn chưa hoàn toàn từ bỏ điện thoại nắp gập, dù đã mua smartphone ba tháng trước. Tuy nhiên, bà bắt đầu yêu thích các ứng dụng thời tiết và lập kế hoạch du lịch.

Đáng chú ý, lý do khiến người cao tuổi tiếp cận công nghệ không khác nhiều so với giới trẻ: đặt vé sự kiện, tham gia nhóm trò chuyện, học ngoại ngữ hay lên kế hoạch cho các chuyến đi.

Theo ông Nishioka, trở ngại lớn nhất không nằm ở thao tác kỹ thuật mà ở việc quản lý mật khẩu, vấn đề chung của người dùng ở mọi lứa tuổi.

Theo Guardian