Khi phụ nữ tạo ra thay đổi - Bài 2: Để tài năng nữ có thêm không gian phát triển

Ảnh minh họa: Kiều Trang

Với Võ Y Vy, sinh viên Khoa Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Quốc tế, ĐH Quốc gia TPHCM, con đường đến với khoa học - công nghệ bắt đầu từ sự tò mò và mong muốn tìm lời giải cho những vấn đề thực tế.

Sinh viên Võ Y Vy

Không trực tiếp phát triển công nghệ lõi, Vy tham gia các cuộc thi và dự án khởi nghiệp, tìm cách đưa công nghệ đến gần hơn với nhu cầu của người dùng.

Trước BR01 - Kính hiển vi phân cực tự động, Vy từng đồng hành cùng dự án EMotion - Tay lái trợ lực điện, giúp chuyển đổi xe lăn cơ thành xe lăn điện, hỗ trợ người khuyết tật di chuyển thuận tiện hơn.

"Giá trị lớn nhất của công nghệ không nằm ở sự phức tạp về mặt kỹ thuật, mà ở khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn của con người", Vy chia sẻ.

Với BR01, cô đảm nhận những phần việc phù hợp với chuyên môn như nghiên cứu người dùng, thị trường, xây dựng mô hình kinh doanh và kết nối sản phẩm với nhu cầu thực tế. Qua từng dự án, Vy nhận ra một sản phẩm khoa học - công nghệ muốn đi xa không chỉ cần người giỏi kỹ thuật, mà còn cần những người hiểu thị trường và biết cách đưa kết quả nghiên cứu đến gần người sử dụng.

Lê Bảo Trân, sinh viên năm 3 ngành Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Quốc tế - ĐHQG TPHCM, cũng đến với lĩnh vực này từ sự tò mò. Không học STEM, Trân từng cảm thấy ngợp trước kiến thức kỹ thuật nhưng dần nhận ra nền tảng kinh doanh của mình có thể trở thành một mảnh ghép bổ sung cho nhóm kỹ thuật.

Cô tham gia nghiên cứu người dùng, thị trường, đối thủ, xây dựng mô hình kinh doanh và pitching. Để làm tốt vai trò của mình, Trân phải chủ động tìm hiểu sản phẩm đủ sâu, từ đó kết nối những gì nhóm kỹ thuật phát triển với nhu cầu thực tế. 

Sinh viên Lê Bảo Trân

Từ những dự án đầu tiên, Vy và Trân có thêm cơ hội thử sức, nhận ra thế mạnh của bản thân và hiểu rằng khoa học - công nghệ không chỉ dành cho những người học kỹ thuật.

Tài năng cần được nuôi dưỡng bằng cơ hội

TS. Đặng Thị Lệ Hằng, 33 tuổi, Phó Trưởng phòng Công nghệ vật liệu y sinh, Viện Công nghệ tiên tiến, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, hiểu khá rõ hành trình này.

Chị là tác giả chính của 46 công bố khoa học về vật liệu y sinh, sở hữu 3 bằng độc quyền sáng chế quốc gia và chủ nhiệm đề tài cấp Bộ. Năm 2025, chị được trao Giải thưởng Quả Cầu Vàng và vinh danh tại Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu.

TS. Đặng Thị Lệ Hằng

Nhưng phía sau những công bố, đề tài và giải thưởng ấy là một quá trình dài xây dựng chuyên môn, tìm kiếm cộng sự và từng bước tạo dựng mạng lưới nghiên cứu.

Theo chị Hằng, 25-35 tuổi là giai đoạn quan trọng của sự nghiệp khoa học. Đây là thời điểm một người bắt đầu đi sâu vào chuyên môn, công bố những kết quả đầu tiên, tìm kiếm và chủ trì các đề tài, xây dựng nhóm nghiên cứu và tạo dựng vị thế trong cộng đồng khoa học.

Đặc thù của nghiên cứu vật liệu y sinh khiến quá trình này càng đòi hỏi sự kiên trì. Một nghiên cứu có thể trải qua nhiều công đoạn, từ tổng hợp vật liệu, đặc trưng hóa lý đến nuôi cấy tế bào, đánh giá độc tính hoặc thử nghiệm trên động vật. Có những công việc không thể dừng lại ở cuối giờ hành chính.

Chị Hằng cũng từng phải chủ động xây dựng mạng lưới nghiên cứu. Không có sẵn mạng lưới quốc tế hay điều kiện tiếp cận thiết bị hiện đại, chị tìm kiếm nhóm cộng tác, liên hệ những nơi có thiết bị phù hợp, chờ hóa chất và vật tư để triển khai nghiên cứu.

"Vì vậy, tôi hiểu rất rõ giá trị của mạng lưới, của cơ hội tiếp cận nguồn lực và của những người sẵn sàng mở cánh cửa đầu tiên cho một nhà khoa học trẻ", chị chia sẻ.

Từ một nữ sinh bước vào những dự án liên ngành đến một nhà khoa học xây dựng nhóm nghiên cứu, khoảng cách ấy không chỉ được tạo nên bởi năng lực cá nhân. Đó còn là kết quả của sự yêu thích đủ lớn để bắt đầu, sự kiên trì đủ lâu để không bỏ cuộc và một môi trường đủ tốt để tài năng có thể phát triển.

Bởi sau cùng, tài năng có thể giúp một người tạo ra dấu ấn, nhưng để đi được đường dài, họ còn cần những cơ hội đủ công bằng, nguồn lực phù hợp và những người sẵn sàng mở cánh cửa đúng lúc.

TS. Trần Thị Thu Hiền

(Còn tiếp)