Khi sách ngoại văn trở thành nhịp cầu đối ngoại nhân dân giữa lòng Hà Nội

Từ đam mê cá nhân đến không gian đọc sách ngoại văn

Sau cánh cửa nhỏ của căn nhà số 8 trên con phố Nguyễn Chế Nghĩa, The Bookshelf Hanoi (Seo) đón khách bằng những vệt nắng vàng rót qua khung cửa sổ cao, soi rõ những kệ sách ngoại văn xếp cao chạm trần. Trong không gian yên ắng, chỉ có tiếng lật giấy khe khẽ và vài lời thì thầm trao đổi bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt của những người trẻ ngồi kín góc phòng.

Hành trình của Seo không bắt đầu từ những chiến lược kinh doanh bài bản, mà khởi nguồn từ một câu chuyện rất đỗi giản đơn của chị Hana – người sáng lập cửa tiệm. Từng là một sinh viên ngành Tài chính, một ngã rẽ tình cờ đã đưa chị sang một con đường hoàn toàn khác, nơi những con số khô khan dần nhường chỗ cho tình yêu với những trang sách ngoại văn.

Chị Hana chia sẻ, “Tôi học Tài chính, và cơ duyên đưa tôi đến với những cuốn sách này cũng rất tình cờ. Khi còn là sinh viên, việc sở hữu một cuốn sách ngoại văn là điều khá xa xỉ. Ngày ấy, tôi thường ghé một tiệm sách gần Hồ Gươm và may mắn được cô bán sách quý mến giảm giá thường xuyên. Từ lòng biết ơn đó, tôi bắt đầu nảy ra ý định bán sách với mục tiêu ban đầu chỉ là 'bán sách để có tiền mua thêm sách' cho chính mình. Lúc đó, tôi chẳng nghĩ gì xa xôi, chỉ muốn nuôi dưỡng sở thích cá nhân, nhưng không ngờ cái duyên ấy lại trở thành công việc mà tôi đã gắn bó suốt 8 năm qua, kể từ năm 2018.”

Với chị, sách ngoại văn không chỉ là công cụ ngôn ngữ, mà còn là lăng kính mở ra cả một thế giới tri thức, tư duy và phong cách sống. Những người tìm đến dòng sách này, dù ở bất kỳ quốc gia nào, thường sở hữu những nét tương đồng về tâm hồn. Thay vì chạy theo các phương thức quảng bá ồn ào, chị Hana chọn cách giữ chất riêng của tiệm: tuyển chọn sách, chăm chút không gian và để khách hàng tự giới thiệu cho nhau sau mỗi lần ghé qua.

Với khách quốc tế, một trong những kênh giúp họ biết đến tiệm là các đánh giá trên Google Maps do chính những người từng ghé qua để lại. Những lời giới thiệu tự nhiên ấy khiến Seo dần được nhận diện như một góc nhỏ yên tĩnh của Hà Nội, nơi có những đầu sách được tuyển chọn và một không gian đủ thân thiện để người lạ có thể bắt đầu câu chuyện.

Chính triết lý thầm lặng ấy đã mang lại quả ngọt khi sự dịch chuyển và giao thoa văn hóa tại Seo hiện hữu rõ nét qua chân dung của những vị khách ghé tiệm. Phần lớn những gương mặt quen thuộc ở đây đều rất trẻ, nằm trong độ tuổi từ 18 đến 35 – thế hệ sinh viên và người đi làm mang tư duy cởi mở. Cứ mười người đến tiệm, thì có đến ba người là du khách hoặc người nước ngoài đang sinh sống tại Hà Nội. Họ đến từ Mỹ, Anh, Úc, Pháp, hay các quốc gia láng giềng như Philippines, Hàn Quốc… cùng gặp gỡ trong một không gian đọc sách nhỏ, nơi khác biệt ngôn ngữ và quốc tịch được thu hẹp bằng sở thích chung với tri thức và văn hóa.

Trải nghiệm đa văn hóa từ những cuộc trò chuyện nhỏ

Sợi dây kết nối con người với con người tại nơi đây vốn chẳng cần đến các diễn đàn trang trọng, mà nảy mầm từ chính những lát cắt nhỏ bé mỗi ngày. Trong lúc đứng chọn sách cho con gái, ông Christian (44 tuổi, đến từ Australia), một vị khách ghé thăm trong chuyến công tác ngắn ngày, đã chủ động hỏi chị Hana về một cuốn sách viết về lịch sử, văn hóa Hà Nội bằng tiếng Anh.

Cuộc trò chuyện cởi mở của họ nhanh chóng thu hút sự chú ý của hai bạn sinh viên người Việt đang ngồi đọc sách gần đó. Chẳng chút ngần ngại, hai bạn trẻ liền bước lại gần, hào hứng chia sẻ thêm cho vị khách nước ngoài bằng vốn tiếng Anh lưu loát về những góc phố, món ăn đặc trưng của Hà Nội.

Hoàn toàn bị thuyết phục bởi bầu không khí ấy, ông Christian bày tỏ: “Tôi khá bất ngờ khi tìm thấy một tiệm sách như thế này ở Hà Nội. Không gian ở đây rất yên tĩnh và dễ chịu, khiến tôi có cảm giác quen thuộc, gần gũi như ở quê nhà dù bản thân mới đến đây lần đầu. Nhưng điều làm tôi ấn tượng nhất không chỉ là những cuốn sách chất lượng, mà chính là những con người tôi gặp ở đây. Những người trẻ Việt Nam không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn rất am hiểu, tự tin và hiếu khách khi chia sẻ về văn hóa đất nước mình. Những cuộc gặp gỡ nhỏ này khiến tôi cảm thấy Hà Nội ấm áp hơn rất nhiều.”

Từ một câu hỏi về sách, cuộc trò chuyện đã mở rộng sang văn hóa, đời sống và những ấn tượng đầu tiên về Việt Nam. Đó chính là điểm đáng chú ý của những không gian như Seo: giao lưu không diễn ra theo kịch bản, mà đến từ sự tò mò, thiện chí và khả năng lắng nghe giữa những người vốn xa lạ.

Sự kết nối ấy còn mạnh mẽ hơn qua góc nhìn của những người trẻ Việt Nam hội nhập. Vũ Linh, sinh viên năm 3 của Học viện Ngoại giao, một khách quen của tiệm suốt 2 năm, chia sẻ: “Mỗi lần tới đây, cảm giác của mình không phải là đi mua sách, mà là 'trở về nhà'.' Tại Seo, mỗi câu chuyện cá nhân đều được nâng niu và lắng nghe. Không gian nhỏ này dần trở thành điểm hẹn quen thuộc của cả khách Việt lẫn khách quốc tế yêu sách ngoại văn. Có lẽ chính những cuộc gặp gỡ nhỏ như vậy khiến nhiều người trẻ như tụi mình tìm thấy sự đồng điệu với những người bạn nước ngoài, giúp họ cảm nhận rõ hơn về một thế hệ người Việt cởi mở và yêu tri thức.”

Từ hiệu sách đến không gian cộng đồng

Sức lan tỏa của Seo không chỉ dừng lại ở những cá nhân đơn lẻ mà còn chạm đến sự kết nối ấm áp giữa các thế hệ người Việt trong làn sóng hội nhập. Trong lần trải nghiệm đầu tiên tại đây, chị Tâm (44 tuổi, nhân viên văn phòng) đã dẫn theo con gái Khánh Linh và con trai nhỏ như một cách để truyền lửa tình yêu tri thức.

Đứng giữa không gian ngập tràn sách ngoại văn, Khánh Linh, sinh viên năm nhất ngành Quan hệ công chúng của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho biết cô ấn tượng về một không gian ấm cúng và chuyên biệt về sách ngoại văn là điều hiếm thấy ở Hà Nội, giúp thành phố trở nên mới mẻ hơn trong mắt cô.

Nhìn con gái chủ động tìm tòi trong môi trường văn hóa mới, chị Tâm không giấu nổi niềm hy vọng: “Bản thân mình là phụ huynh, mình thấy những không gian như thế này thực sự rất cần thiết cho các bạn trẻ hiện nay. Thời của chúng mình ngày xưa làm gì có được môi trường thế này. Ở đây, các con không chỉ có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với nguồn sách ngoại văn phong phú, chất lượng để phục vụ việc học, mà quan trọng hơn là các con được gặp gỡ, giao lưu với nhiều người hơn. Việc các con có thể tự tin bắt gặp và trò chuyện cùng những người nước ngoài tại đây một cách tự nhiên sẽ giúp các con dạn dĩ hơn, mở rộng tầm nhìn ra thế giới ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường”.

Ở góc nhìn này, Seo không chỉ là nơi dành cho người đọc trẻ, mà còn là một không gian để các thế hệ trong gia đình cùng tiếp cận tri thức và văn hóa quốc tế. Những trải nghiệm như vậy giúp khái niệm hội nhập trở nên gần gũi hơn: không phải điều gì xa xôi, mà bắt đầu từ việc một người trẻ dám trò chuyện, đặt câu hỏi và giới thiệu về thành phố của mình với bạn bè quốc tế.

Giữ được một khoảng lặng bình yên giữa lòng phố thị tấp nập đã khó, nuôi dưỡng và duy trì nó lâu dài lại càng là bài toán nan giải. Đằng sau vẻ tĩnh lặng đầy chất thơ của Seo là những trăn trở, lo toan nặng gánh trên vai người quản lý. Hiện tại, thử thách lớn nhất mà chị Hana đang phải đối mặt chính là việc vận hành và mở rộng không gian tầng hai của nhà sách theo một hướng đi hoàn toàn mới: mô hình thư viện cộng đồng kết hợp không gian workshop giao lưu văn hóa.

Chị Hana tâm sự: "Đây là một mảng hoàn toàn mới mà tôi chưa từng có kinh nghiệm trước đây. Chuyển từ một cửa hàng thuần bán sách sang một không gian mang tính tương tác cộng đồng sâu hơn, có hoạt động mượn sách và tổ chức các buổi giao lưu văn hóa đòi hỏi rất nhiều nguồn lực và kỹ năng quản lý. Tôi đang phải vừa làm, vừa thử nghiệm, rồi lại vừa sửa sai mỗi ngày. Có những lúc áp lực chi phí mặt bằng và công sức bỏ ra khiến tôi mệt mỏi, nhưng cứ nhìn thấy khách hàng trân trọng nơi này, tôi lại có thêm động lực".

Trong hành trình loay hoay thử nghiệm đầy áp lực ấy, chị Hana nhận ra mình không hề đơn độc. Góc nhỏ tầng hai cứ thế được lấp đầy và vun đắp từ sự tử tế của những người yêu sách, khi hơn một nửa số bàn ghế, vật dụng tại đây đều do khách quen tự tay mang đến quyên góp. Không chỉ khách Việt, nhiều người bạn quốc tế sau khi rời Hà Nội vẫn giữ liên lạc, gửi tặng lại tiệm những tập thơ tự sáng tác hay những dòng cảm nhận đầy tâm huyết kẹp vội vào trang sách. Những đóng góp ấy cho thấy Seo không chỉ là một địa chỉ mua sách, mà đang dần hình thành một cộng đồng nhỏ của những người cùng quan tâm đến đọc sách, ngôn ngữ và giao lưu văn hóa.

Nếu được vận hành bài bản hơn, tầng hai của Seo có thể trở thành một điểm hẹn văn hóa nhỏ: nơi tổ chức các buổi đọc sách, trao đổi ngôn ngữ, giới thiệu tác giả, hoặc những cuộc trò chuyện về Hà Nội trong mắt người Việt và bạn bè quốc tế. Đây cũng là hướng đi giúp tiệm sách vượt ra khỏi chức năng thương mại, để trở thành một không gian cộng đồng có khả năng tạo kết nối bền vững hơn.

Những điểm chạm bình dị của đối ngoại nhân dân

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển vượt bậc, khi sách điện tử hay các thiết bị thông minh trở nên phổ biến, chị Hana vẫn kiên định với giá trị của sách giấy. Bởi lẽ, đối với chị và những người yêu nơi này, trải nghiệm cầm một tác phẩm trên tay, lật từng trang giấy thơm và đặc biệt là sự tương tác trực tiếp giữa con người với con người mang lại những giá trị kết nối sâu sắc mà không một màn hình công nghệ nào có thể thế chỗ.

The Bookshelf Hanoi có thể chỉ là một dấu chấm nhỏ khiêm nhường trên bản đồ Thủ đô, nhưng chính không gian ấy đang ngày ngày góp thêm một hình ảnh Hà Nội thân thiện, cởi mở trong mắt bạn bè quốc tế. Khép lại những trang sách tại Seo, điều đọng lại trong lòng mỗi vị khách, dù là người con của Hà Nội hay lữ khách phương xa, không chỉ là những kiến thức mới mẻ, mà còn là một cảm giác ấm áp của sự thấu hiểu.

Mỗi cuốn sách được trao đi, mỗi cuộc trò chuyện ngẫu nhiên bên kệ sách chính là từng viên gạch nhỏ, âm thầm gắn kết nên nhịp cầu đối ngoại nhân dân bền vững. Không cần những hoạt động quy mô lớn, các “điểm chạm” văn hóa bình dị như vậy vẫn có thể giúp bạn bè quốc tế cảm nhận về một Việt Nam cởi mở, chân thành và sẵn sàng đối thoại.

Từ một hiệu sách ngoại văn nhỏ, Seo cho thấy đối ngoại nhân dân đôi khi bắt đầu bằng những điều rất giản dị: một lời giới thiệu sách, một cuộc trò chuyện bằng tiếng Anh, một vị khách nước ngoài được người trẻ Việt Nam kể thêm về Hà Nội. Chính những điểm chạm đời thường ấy, nếu được nuôi dưỡng lâu dài, có thể góp phần làm nên hình ảnh một Việt Nam thân thiện, tự tin và giàu năng lực kết nối.

Có lẽ, chính những trải nghiệm nhỏ bé, đời thường ấy là lý do khiến nhiều người chọn quay lại với Seo, quay lại với Hà Nội để tìm thấy một góc quen thuộc, một cảm giác được thuộc về giữa thế giới bao la.