Khoa học công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, miền núi, vùng dân tộc thiểu số Mở hướng cho ngành dược liệu phát triển

Chuyển giao công nghệ cho 32 đơn vị chủ trì với 31 loài dược liệu

Viện Dược liệu được Bộ Khoa học và Công nghệ lựa chọn là một trong những đơn vị hỗ trợ ứng dụng công nghệ cho các dự án thuộc Chương trình hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, miền núi giai đoạn 2016 - 2025 (Chương trình). Thông qua Chương trình, Viện Dược liệu đã có điều kiện đưa các kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn sản xuất, góp phần phát triển ngành dược liệu tại nhiều địa phương trên cả nước, đặc biệt là các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trong giai đoạn 2016 - 2025, Viện Dược liệu đã tham gia hỗ trợ ứng dụng và chuyển giao công nghệ cho 32 đơn vị chủ trì tại 23 tỉnh, thành phố trên cả nước với 31 loài dược liệu khác nhau. Đặc biệt, nhiều dự án được triển khai tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và phát huy hiệu quả các tiềm năng, lợi thế bản địa.

Hội thảo Chương trình hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội

Thông qua các dự án, Viện Dược liệu đã chuyển giao nhiều quy trình kỹ thuật tiên tiến về nhân giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch, sơ chế và bảo quản các loài dược liệu có giá trị kinh tế cao như đương quy, đảng sâm, hà thủ ô đỏ, sa nhân tím, kim ngân hoa, cà gai leo, đinh lăng, ngũ vị tử, địa hoàng, đan sâm, nhân trần, ích mẫu, hoài sơn và nhiều loài dược liệu bản địa khác. Các công nghệ được chuyển giao đã góp phần hình thành các vùng nguyên liệu dược liệu tập trung, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và từng bước phát triển chuỗi giá trị dược liệu tại địa phương.

Bên cạnh hoạt động chuyển giao công nghệ, Viện Dược liệu đặc biệt chú trọng công tác đào tạo và nâng cao năng lực cho địa phương. Đã đào tạo và cấp chứng nhận cho 278 kỹ thuật viên cơ sở; đồng thời phối hợp tổ chức tập huấn cho hơn 5.250 lượt nông dân tham gia các mô hình sản xuất dược liệu. Qua đó, cán bộ kỹ thuật và người dân từng bước tiếp cận, làm chủ các quy trình kỹ thuật tiên tiến, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và quản lý vùng trồng dược liệu theo hướng bền vững.

Phó Viện trưởng Viện Dược liệu Phan Thúy Hiền khẳng định, không chỉ hình thành các vùng sản xuất dược liệu tập trung, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, các dự án còn góp phần thay đổi tập quán sản xuất từ kinh nghiệm truyền thống sang sản xuất theo quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và định hướng thị trường. Nhiều địa phương đã mạnh dạn đưa các loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao vào sản xuất, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Tăng cường hỗ trợ nhiệm vụ ứng dụng công nghệ phục vụ phát triển sản phẩm

Từ thực tiễn triển khai, Chương trình đã giúp hình thành các vùng sản xuất dược liệu tập trung, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Các dự án thuộc Chương trình còn góp phần thay đổi tập quán sản xuất từ kinh nghiệm truyền thống sang sản xuất theo quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và định hướng thị trường. Nhiều địa phương đã mạnh dạn đưa các loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao vào sản xuất, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình hỗ trợ ứng dụng và chuyển giao công nghệ cho các đơn vị, địa phương còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều dự án được triển khai tại các vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi có điều kiện giao thông khó khăn, ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo kỹ thuật, kiểm tra và giám sát mô hình. Một số địa phương còn hạn chế về nguồn nhân lực kỹ thuật, trong khi việc tiếp nhận các công nghệ mới cần có thời gian và quá trình hướng dẫn, hỗ trợ thường xuyên.

Ngoài ra, việc lựa chọn địa điểm triển khai mô hình, lựa chọn hộ dân tham gia dự án hay các yếu tố khách quan như thiên tai, thời tiết bất lợi cũng ảnh hưởng nhất định đến tiến độ và hiệu quả thực hiện. Một số dự án gặp khó khăn do thủ tục mua sắm vật tư, giống cây trồng kéo dài, ảnh hưởng đến thời vụ sản xuất; hoặc việc liên kết tiêu thụ sản phẩm chưa thực sự ổn định, ảnh hưởng đến khả năng duy trì và nhân rộng mô hình sau khi dự án kết thúc.

Phó Viện trưởng Viện Dược liệu Phan Thúy Hiền kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và triển khai Chương trình trong giai đoạn tiếp theo; đồng thời tăng cường hỗ trợ các nhiệm vụ ứng dụng công nghệ phục vụ phát triển sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc sản địa phương, phát triển vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn chất lượng, chuyển đổi số trong sản xuất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đây cũng là giải pháp thiết thực nhằm triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.