Khoan thư sức dân

Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Ảnh: An Đăng/TTXVN

Nghị quyết quy định giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp của kỳ tính thuế năm 2026 - 2027 đối với cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu hằng năm của năm 2026 và 2027 không quá 10 tỷ đồng. Nghị quyết có hiệu lực thi hành ngay từ ngày 24/8/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, 2027.

Theo Bộ Tài chính, chính sách giảm thuế này bao phủ tới hơn 99% cá nhân, hộ kinh doanh và hơn 81% doanh nghiệp. Đại đa số cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm thuộc diện được hưởng chính sách.

Thực tế cho thấy, sau giai đoạn khó khăn của thị trường toàn cầu, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong nước đang bước vào chu kỳ phục hồi. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra không đồng đều và gặp nhiều thách thức do sự biến động của giá cả nguyên vật liệu đầu vào, áp lực chi phí vận hành tăng cao và thói quen tiêu dùng đang có xu hướng “thắt lưng buộc bụng”. Các cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có quy mô doanh thu siêu nhỏ đang là đối tượng gặp khó khăn nhất hiện nay và rất cần được hỗ trợ. Vì thế, chính sách giảm thuế thu nhập được đưa ra vào thời điểm này là đúng, trúng đối tượng và có ý nghĩa thiết thực đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ. Mức thuế này cũng được đánh giá là phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước; mặc dù thu ngân sách nhà nước có thể giảm trong ngắn hạn (dự kiến khoảng 6.700 tỷ đồng trong 2 năm) nhưng sẽ góp phần nuôi dưỡng nguồn thu trong dài hạn.

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, quyết định giảm thuế thu nhập lần này chỉ có ý nghĩa với các cá nhân, hộ kinh doanh làm ăn có lãi, trong khi doanh nghiệp thua lỗ hoặc thu nhập bấp bênh lại không hoặc ít được hưởng lợi. Tuy vậy, kỳ vọng chính sách bao phủ hết mọi ngõ ngách là không bao giờ đủ, nhất là trong bối cảnh “từng đồng với doanh nghiệp đều quý” như hiện nay. Điều quan trọng hơn, chính sách sẽ tạo tâm lý tích cực khi doanh nghiệp cảm nhận được sự đồng hành, chia sẻ của Nhà nước, từ đó yên tâm sản xuất, kinh doanh, mở rộng đầu tư và tạo hiệu ứng lan tỏa cho nền kinh tế.

Cán bộ Thuế cơ sở 7 (Thuế An Giang) hướng dẫn người dân thủ tục thuế. Ảnh: Phạm Hậu/TTXVN

Thời gian qua, Quốc hội và Chính phủ đã phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, hiệu quả, toàn diện để kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng; phản ứng chính sách nhanh chóng, ưu tiên xử lý tháo gỡ ngay những khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” pháp lý nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn. Nhiều chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp đã được ban hành, như giảm thuế giá trị gia tăng đối với hầu hết các mặt hàng (từ 10% xuống 8%), giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn, các giải pháp về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và miễn, giảm hơn 40 loại phí và lệ phí. Đặc biệt, Nghị định số 141/2026/NĐ-CP của Chính phủ áp dụng từ ngày 1/1/2026 đã nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh lên mức 1 tỷ đồng/năm sau nhiều năm áp dụng ngưỡng ở mức thấp, gây nhiều áp lực cho tiểu thương và hộ kinh doanh quy mô nhỏ.

“Trong bối cảnh khó khăn, bên cạnh việc đánh giá kỹ tác động với thu ngân sách thì việc khoan thư sức dân, hỗ trợ doanh nghiệp cũng rất quan trọng. Còn trong điều kiện bình thường thì chúng ta áp dụng trở lại", Thủ tướng Lê Minh Hưng từng nhấn mạnh trong Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026, một tháng sau khi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP được ban hành.

Không chỉ dừng lại ở đó, Chính phủ cũng đang tiếp tục cân nhắc, tính toán để có các chính sách mang tính thực tiễn, tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo thuận lợi cho môi trường đầu tư, kinh doanh. Một trong số đó là Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất để trình Quốc hội nâng mức doanh thu để cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên trên mức 3 tỷ đồng. Nội dung đề xuất dự kiến sẽ được đưa vào dự thảo Luật Pháp triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (dự kiến sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026).

Sự đồng hành của Quốc hội, Chính phủ là cần thiết và kịp thời. Tuy nhiên, mọi chính sách tài chính đều chỉ mang tính hỗ trợ, không phải là “bao cấp”. Doanh nghiệp cần biết cách tận dụng cơ hội từ những chính sách như vậy, tránh tình trạng ỷ lại “bầu sữa” ngân sách. Khi nguồn lực từ giảm thuế được sử dụng để tái đầu tư, hiệu ứng có thể lan sang người lao động, nhà cung cấp và thị trường. Doanh nghiệp duy trì sản xuất sẽ góp phần duy trì việc làm, ổn định thu nhập và sức mua, từ đó tạo thêm đơn hàng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh… Đây cũng chính là tầm nhìn của những người làm chính sách, chấp nhận giảm nguồn thu trước mắt với kỳ vọng nguồn lực được giữ lại ở doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể sớm quay lại nền kinh tế thông qua đầu tư, sản xuất và tiêu dùng.

Hộ kinh doanh cài đặt phần mềm eTax Mobile tự kê khai thuế. Ảnh: Thu Hiền/TTXVN

Tất nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống một cách thiết thực, các quy định về giảm thuế cần được triển khai minh bạch, dễ hiểu, dễ áp dụng, để doanh nghiệp thuận lợi thực hiện các thủ tục. Thực tiễn triển khai các gói hỗ trợ kinh tế trước đây cho thấy, chi phí tuân thủ (thời gian lập hồ sơ, thủ tục giải trình…) đôi khi tạo ra tâm lý e ngại cho doanh nghiệp khi tiếp cận chính sách.

Về dài hạn, để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp và hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân thực sự lớn mạnh, các công cụ tài khóa ngắn hạn cần được kết hợp đồng bộ với quá trình cải cách thể chế sâu rộng. Quốc hội, Chính phủ cần tiếp tục rà soát, cắt giảm các điều kiện kinh doanh không cần thiết, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số trong công tác quản lý thuế để tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng.

Chỉ khi các chính sách ưu đãi thiết thực cộng hưởng với hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng và các thủ tục hành chính tinh gọn, thì cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các hộ kinh doanh trên cả nước có thể an tâm mở rộng quy mô, đóng góp tích cực vào tiến trình phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước.