'Khoảng trời con gái' - Bản hùng ca về tuổi trẻ Đồng Lộc sắp công diễn tại Thủ đô

Tái hiện một huyền thoại bất tử của dân tộc

Sáng 22-6, tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh thông tin về vở diễn “Khoảng trời con gái” - tác phẩm được xây dựng từ những câu chuyện có thật về Ngã ba Đồng Lộc, địa danh lịch sử đã trở thành biểu tượng của ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Thông tin báo chí về vở kịch hát dân ca "Khoảng trời con gái". Ảnh: Hoàng Lân.

Ngã ba Đồng Lộc - nơi được xem là huyết mạch giao thông quan trọng trên tuyến đường Hồ Chí Minh, giữ vai trò kết nối hậu phương với tiền tuyến trong những năm chiến tranh ác liệt. Từ năm 1964 đến năm 1972, Ngã ba Đồng Lộc liên tục hứng chịu các đợt đánh phá dữ dội của không quân Mỹ. Riêng trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 10-1968, nơi đây phải gánh chịu gần 50.000 quả bom các loại. Bình quân mỗi mét vuông đất hứng hơn 3 quả bom. Mặt đất bị cày xới, biến dạng, cây cối gần như bị hủy diệt hoàn toàn. Tuy nhiên, giữa mưa bom bão đạn, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong và nhân dân vẫn ngày đêm bám trụ để giữ vững tuyến đường chi viện cho chiến trường miền Nam.

Từ vùng đất ấy đã xuất hiện biết bao câu chuyện trở thành huyền thoại. Đó là câu chuyện “Xe chưa qua, nhà không tiếc của” của làng Hạ Lội, xã Tiến Lộc; là những chiến sĩ Trung đoàn Cao xạ 210 chiến đấu tới 1.760 trận chỉ trong 147 ngày; là những lão nông Can Lộc bước lên mâm pháo làm pháo thủ, và đặc biệt là sự hy sinh anh dũng của 10 nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc ngày 24-7-1968.

Xuất phát từ tình yêu quê hương và những trải nghiệm thực tế khi từng sống cùng các đơn vị thanh niên xung phong, bộ đội trong những năm tháng chiến tranh, nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại - người con của quê hương Can Lộc, nguyên Phóng viên Cao cấp Báo Nhân Dân - đã dành nhiều năm nghiên cứu, tìm hiểu tư liệu để viết nên vở kịch “Khoảng trời con gái”.

Vở kịch "Khoảng trời con gái" từng được công diễn vào năm 2018. Hiện nay, vở diễn đã được làm mới và chuyển thể sang loại hình kịch - hát dân ca ví dặm. Ảnh: Báo Hà Tĩnh.

Theo tác giả, tác phẩm được xây dựng theo hướng tích hợp nhằm phát huy hiệu quả của nhiều loại hình nghệ thuật và phương tiện kỹ thuật hiện đại. Vở diễn dựa trên cơ sở phục hiện lịch sử một cách đầy đủ, trung thực nhất có thể, đồng thời sử dụng tối đa ngôn ngữ địa phương và những thủ pháp nghệ thuật giản dị nhưng giàu sức gợi.

Từ kịch bản của nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại, NSND Nguyễn An Ninh đã chuyển thể thành kịch hát dân ca xứ Nghệ mang đậm bản sắc văn hóa quê hương. Tác phẩm do NSND Lê Hùng đạo diễn.

Lan tỏa giá trị lịch sử bằng sân khấu hiện đại

Năm 2018, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Đồng Lộc, “Khoảng trời con gái” được công diễn tại Khu Di tích Ngã ba Đồng Lộc dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của NSND Hồng Lựu. Chương trình đã thu hút khoảng 6.000 khán giả trong một đêm diễn, tạo được tiếng vang và để lại nhiều xúc động sâu sắc trong lòng công chúng.

Năm nay, nhân kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7), vở diễn tiếp tục được hoàn thiện để phục vụ khán giả tại Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc như Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa. Chỉ đạo nghệ thuật của chương trình là NSND Hồng Lựu và NSƯT Ngọc Cẩm. Phần âm nhạc và chỉ huy dàn nhạc do NS Quốc Dũng đảm nhiệm; âm thanh do Hoài Nam thực hiện; ánh sáng do Đức Anh phụ trách.

Theo NSND Hồng Lựu, việc dàn dựng lại tác phẩm không chỉ nhằm tri ân những người đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc mà còn góp phần lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc đến công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Thông qua câu chuyện sân khấu giàu cảm xúc, vở diễn khơi dậy lòng biết ơn đối với các thế hệ cha anh đã cống hiến tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc, đồng thời bồi đắp tình yêu hòa bình và trách nhiệm gìn giữ những giá trị tốt đẹp hôm nay.

NSND Hồng Lựu thông tin những điểm mới trong vở công diễn tới đây. Ảnh: Hoàng Lân

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của vở diễn là sự tham gia của các em nhỏ từ 9 đến 12 tuổi với những làn điệu dân ca Nghệ Tĩnh trong trẻo, mộc mạc. Theo NSND Hồng Lựu, đây không chỉ là cách giới thiệu sức sống của nghệ thuật truyền thống trong đời sống hôm nay mà còn thể hiện sự tiếp nối của các thế hệ trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời gửi gắm lòng tri ân đối với thế hệ cha anh đã hy sinh vì đất nước.

Bên cạnh ngôn ngữ sân khấu truyền thống, vở diễn còn kết hợp hình thức tương tác với khán giả và ứng dụng công nghệ trình chiếu trên màn hình LED. Cách dàn dựng hiện đại, giàu tính kết nối được kỳ vọng sẽ tạo nên những trải nghiệm mới mẻ, giúp tác phẩm tiệm cận hơn với khán giả trẻ trong thời đại số.

Chia sẻ tại buổi họp báo, ông Kiều Công Thược, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam, đồng thời là Chỉ đạo tổ chức công diễn cho biết, vở diễn được thể hiện theo hình thức dân ca ví dặm Nghệ Tĩnh nhằm lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử và di sản phi vật thể của địa phương tới đông đảo công chúng phía Bắc trong đó có Hà Nội. Giai đoạn đầu của dự án tập trung vào việc đầu tư, dàn dựng và đưa tác phẩm đến với công chúng tại nhiều địa phương. Giai đoạn tiếp theo sẽ từng bước hiện đại hóa cách thức tiếp cận, quảng bá và phát triển sản phẩm văn hóa để tác phẩm đến được với đông đảo khán giả hơn, góp phần vào phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo kế hoạch, vở diễn sẽ được công diễn vào ngày 19-7 tại Nhà hát Âu Cơ (Hà Nội), ngày 20-7 tại Hưng Yên, ngày 21-7 tại Ninh Bình và ngày 22-7 tại Nhà hát Lam Sơn, Thanh Hóa. Với sự kết hợp giữa giá trị lịch sử, nghệ thuật truyền thống và phương thức dàn dựng hiện đại, “Khoảng trời con gái” được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa câu chuyện về Ngã ba Đồng Lộc, về sự hy sinh cao đẹp của những người con đất Việt và những giá trị bền vững của lịch sử dân tộc đến với công chúng hôm nay.