Khơi dậy 'mỏ vàng tài nguyên số' ở xã miền cao Lâm Bình
Trước đây, nguồn thu chủ yếu đến từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ truyền thống thì hiện nay, hoạt động sáng tạo nội dung, thương mại điện tử và kinh doanh trên các nền tảng số đang từng bước hình thành những nguồn thu mới, góp phần đa dạng hóa hoạt động kinh tế và mở rộng nguồn thu ngân sách nhà nước. Xã Lâm Bình, Tuyên Quang, đang trở thành một điển hình vươn lên mạnh mẽ nhờ kinh tế số và tài nguyên số...

Ông Trương Văn Quang, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lâm Bình, Tuyên Quang.
Chia sẻ với VnEconomy về "làng sáng tạo nội dung số Lâm Bình", ông Trương Văn Quang, Chủ tịch UBND xã, nhấn mạnh Lâm Bình đang từng bước thực hiện "lấy bản sắc văn hóa làm nền tảng, công nghệ số làm công cụ, người dân làm chủ thể và phát triển sinh kế bền vững làm mục tiêu".
“MỎ VÀNG" TÀI NGUYÊN SỐ
Thưa ông, hiện nay, xã Lâm Bình (Tuyên Quang) có thể xem là điển hình vươn lên mạnh mẽ nhờ kinh tế số và tài nguyên số khi đang sở hữu nguồn “tài nguyên số” khiến nhiều địa phương mơ ước với khoảng 65 kênh mạng xã hội hoạt động sôi nổi và doanh thu kinh tế số năm 2025 đạt khoảng 50 tỷ đồng (chiếm trên 30% tổng thu của xã). Xin ông chia sẻ đâu là yếu tố cốt lõi giúp địa phương nhận diện và biến cảnh quan, văn hóa bản địa thành “tài sản số” thay vì cách làm du lịch và nông nghiệp truyền thống?
Yếu tố cốt lõi trước hết là sự thay đổi trong nhận thức và cách khai thác những tiềm năng, lợi thế sẵn có của địa phương. Lâm Bình có cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, bản sắc văn hóa phong phú, ẩm thực truyền thống và đời sống sinh hoạt độc đáo của đồng bào các dân tộc. Trước đây, những giá trị này chủ yếu được khai thác thông qua hoạt động du lịch, sản xuất và kinh doanh trực tiếp. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ số, đặc biệt là các nền tảng mạng xã hội, những hình ảnh, câu chuyện và sản phẩm bình dị của quê hương có thể vượt ra khỏi phạm vi địa phương, tiếp cận đông đảo du khách, người tiêu dùng trong và ngoài nước.
Điều quan trọng là chúng tôi không đặt mục tiêu mọi người dân đều phải trở thành nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp, mà hướng đến việc để mỗi người dân, mỗi hộ gia đình đều có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ kinh tế số theo khả năng, điều kiện của mình. Người trẻ có thể sáng tạo nội dung, quảng bá hình ảnh quê hương; các hộ kinh doanh du lịch giới thiệu dịch vụ; người nông dân quảng bá, tiêu thụ nông sản; nghệ nhân lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống; các doanh nghiệp, hợp tác xã mở rộng thị trường thông qua các nền tảng số.
Từ những cách làm bước đầu của người dân, xã đã từng bước định hướng, hỗ trợ và nhân rộng thông qua Đề án “Làng sáng tạo nội dung số gắn với phát triển du lịch xã Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang, giai đoạn 2026–2030”. Xã Lâm Bình xác định, giá trị của kinh tế số không chỉ nằm ở số lượng người theo dõi hay lượt xem trên mạng xã hội, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển những lợi thế sẵn có thành sản phẩm, dịch vụ, việc làm và thu nhập thực tế cho người dân.
Đó cũng là hướng đi mà Lâm Bình đang từng bước thực hiện: Lấy bản sắc văn hóa làm nền tảng, công nghệ số làm công cụ, người dân làm chủ thể và phát triển sinh kế bền vững làm mục tiêu.

Làng sáng tạo nội dung số Lâm Bình.
Từ câu chuyện thành công của các nhà sáng tạo nội dung, ví dụ như anh Quan Văn Dự (kênh “Dự Đông Bắc”) với nguồn thu nhập ổn định hơn 1.000 USD/tháng, chính quyền xã đánh giá như thế nào về vai trò của kinh tế nền tảng (Platform Economy) trong việc giải quyết bài toán sinh kế và tạo việc làm tại chỗ cho lao động trẻ vùng cao?
Câu chuyện của anh Quan Văn Dự với kênh “Dự Đông Bắc” và nhiều bạn trẻ tại Lâm Bình là minh chứng sinh động cho thấy công nghệ số đang mở ra những hướng đi mới trong phát triển kinh tế và tạo việc làm ngay tại địa phương. Từ những hình ảnh gần gũi về cảnh quan thiên nhiên, đời sống sinh hoạt, văn hóa và con người vùng cao, các bạn trẻ đã biết tận dụng các nền tảng số để sáng tạo nội dung, quảng bá quê hương và từng bước tạo nguồn thu nhập cho bản thân.
Theo chúng tôi, giá trị lớn nhất của kinh tế nền tảng không chỉ nằm ở nguồn thu trực tiếp từ các kênh mạng xã hội, mà còn ở khả năng mở ra nhiều cơ hội việc làm và phát triển sinh kế. Khi một kênh nội dung được nhiều người biết đến, không chỉ người sáng tạo được hưởng lợi mà còn có thể góp phần quảng bá các điểm du lịch, cơ sở lưu trú, sản phẩm nông nghiệp, ẩm thực và nghề truyền thống của địa phương. Qua đó, tạo thêm cơ hội cho các hộ kinh doanh, người sản xuất và lao động trẻ tham gia vào các hoạt động dịch vụ, thương mại và du lịch.
Đối với một xã miền núi như Lâm Bình, điều này có ý nghĩa rất thiết thực. Trước đây, nhiều thanh niên phải tìm kiếm cơ hội việc làm ở các địa phương khác; ngày nay, với chiếc điện thoại thông minh, khả năng sáng tạo và những kỹ năng cần thiết, các bạn trẻ có thể từng bước xây dựng công việc, phát triển kinh tế ngay trên chính quê hương mình.
Tuy nhiên, để phát triển lâu dài, chúng tôi xác định cần tiếp tục quan tâm trang bị kiến thức, kỹ năng số, hướng dẫn thanh niên sử dụng các nền tảng an toàn, có trách nhiệm, tuân thủ pháp luật và xây dựng nội dung mang giá trị tích cực. Đồng thời, khuyến khích những cá nhân đã có kinh nghiệm, thành công trong lĩnh vực sáng tạo nội dung chia sẻ, hỗ trợ người dân, nhất là thanh niên, phụ nữ và các hộ có hoàn cảnh khó khăn cùng tham gia.
Khi kinh tế số đóng góp hơn 1,2 tỷ đồng vào ngân sách xã, cấu trúc nguồn thu ngân sách của Lâm Bình đã dịch chuyển ra sao so với trước đây? Điều này tạo ra dư địa tài chính như thế nào để địa phương tái đầu tư phát triển hạ tầng và an sinh xã hội?
Chúng tôi không đặt mục tiêu mọi người dân đều phải trở thành nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp, mà hướng đến việc để mỗi người dân, mỗi hộ gia đình đều có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ kinh tế số theo khả năng, điều kiện của mình.
Chủ tịch UBND xã Lâm Bình Trương Văn Quang
Sự phát triển của kinh tế số đã góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực trong hoạt động kinh tế và nguồn thu ngân sách trên địa bàn xã Lâm Bình. Nếu như trước đây, nguồn thu chủ yếu đến từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ truyền thống thì hiện nay, hoạt động sáng tạo nội dung, thương mại điện tử và kinh doanh trên các nền tảng số đang từng bước hình thành những nguồn thu mới, góp phần đa dạng hóa hoạt động kinh tế và mở rộng nguồn thu ngân sách nhà nước.
Điều đáng ghi nhận là kinh tế số không chỉ tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng minh bạch, chuyên nghiệp, nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy những tiềm năng, lợi thế của địa phương khi được khai thác hiệu quả thông qua công nghệ số có thể tạo ra giá trị kinh tế thiết thực.
Chúng tôi xác định, phát triển kinh tế số không chỉ nhằm tăng nguồn thu ngân sách trước mắt mà quan trọng hơn là tạo động lực phát triển lâu dài. Khi hoạt động kinh tế phát triển, nguồn thu được mở rộng, địa phương có thêm cơ sở để huy động, bố trí nguồn lực theo quy định, ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao kỹ năng số và chăm lo an sinh xã hội. Đối với Lâm Bình, hiệu quả của kinh tế số không chỉ được đo bằng số thu ngân sách mà còn bằng việc làm được tạo ra, thu nhập được nâng lên và chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng được cải thiện.
VAI TRÒ ĐỒNG HÀNH, KIẾN TẠO VÀ THÁO GỠ ĐIỂM NGHẼN CỦA CHÍNH QUYỀN CƠ SỞ
Để hiện thực hóa mục tiêu của Đề án thí điểm xây dựng “Làng sáng tạo nội dung số” giai đoạn 2026–2028 (phấn đấu trên 60% hộ dân tham gia), chính quyền xã Lâm Bình đã triển khai những cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể nào về hạ tầng viễn thông, không gian làm việc hay tập huấn kỹ năng số cho người dân?
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế số từ những lợi thế sẵn có của địa phương, xã Lâm Bình đã ban hành Đề án thí điểm “Làng sáng tạo nội dung số gắn với phát triển du lịch” giai đoạn 2026–2030, trong đó giai đoạn 2026–2028 phấn đấu trên 60% hộ gia đình tham gia mô hình có ít nhất một hoạt động kinh tế số.
Trước hết, xã tập trung phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông rà soát, nâng cao chất lượng hạ tầng Internet, khắc phục những khu vực còn hạn chế về kết nối; đồng thời khai thác các không gian sinh hoạt cộng đồng, điểm du lịch để phục vụ hoạt động trải nghiệm, giao lưu và chia sẻ kỹ năng sáng tạo nội dung.
Đặc biệt, xã chú trọng nâng cao năng lực số cho người dân thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”, đã tổ chức 10 lớp với 1.420 lượt người tham gia; kiện toàn các Tổ công nghệ số cộng đồng tại 10/10 thôn, với 50 thành viên trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng công nghệ.
Bên cạnh đó, xã tăng cường kết nối với các doanh nghiệp, những nhà sáng tạo nội dung có kinh nghiệm để chia sẻ kỹ năng quay dựng video, quảng bá sản phẩm, kinh doanh trực tuyến và phát triển du lịch. Quan điểm của chúng tôi là chính quyền đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi, còn người dân là chủ thể trực tiếp sáng tạo, phát triển kinh tế và thụ hưởng những thành quả từ chuyển đổi số.

Chủ tịch UBND xã Lâm Bình Trương Văn Quang (áo trắng) trong một "phiên livestream" của bà con xã Lâm Bình.
Một trong những thách thức lớn nhất của các xã miền núi là hạ tầng công nghệ và năng lực hấp thụ số hóa của bà con đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế. Xã đã giải quyết bài toán “bình dân học vụ số” và thu hẹp khoảng cách số giữa các thôn bản như thế nào, thưa ông?
Lâm Bình là xã miền núi có địa bàn rộng, dân cư phân tán, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 98% dân số, nên việc tiếp cận công nghệ số giữa các thôn, các nhóm dân cư còn chưa đồng đều. Chúng tôi xác định, muốn chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống thì trước hết phải giúp người dân hiểu, biết sử dụng và từng bước làm chủ công nghệ, với phương châm “cầm tay chỉ việc”, lấy nhu cầu thực tế của người dân làm trọng tâm.
Thời gian qua, xã đã tổ chức 10 lớp “Bình dân học vụ số” với 1.420 lượt người tham gia; kiện toàn các Tổ công nghệ số cộng đồng tại 10/10 thôn với 50 thành viên, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng. Đồng thời, từng bước hướng dẫn kỹ năng quảng bá sản phẩm, giới thiệu du lịch và kinh doanh trên các nền tảng số; ưu tiên hỗ trợ người cao tuổi, hộ nghèo, hộ cận nghèo và những người còn hạn chế về kỹ năng công nghệ.
Muốn chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống thì trước hết phải giúp người dân hiểu, biết sử dụng và từng bước làm chủ công nghệ, với phương châm “cầm tay chỉ việc”, lấy nhu cầu thực tế của người dân làm trọng tâm.
Chủ tịch UBND xã Lâm Bình Trương Văn Quang
Cùng với việc nâng cao kỹ năng số, xã chủ động phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông rà soát, từng bước nâng cao chất lượng kết nối Internet, nhất là tại các thôn, khu vực vùng sâu, vùng xa. Chúng tôi xác định, thu hẹp khoảng cách số không chỉ dừng lại ở việc đưa công nghệ đến với người dân, mà quan trọng hơn là giúp người dân biết sử dụng, từng bước làm chủ và khai thác hiệu quả công nghệ trong đời sống, sản xuất, kinh doanh, qua đó tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Bên cạnh mảng sáng tạo nội dung, việc triển khai thương mại điện tử, chợ 4.0 và truy xuất nguồn gốc nông sản (OCOP) đang được chính quyền thúc đẩy ra sao để đảm bảo đầu ra bền vững cho các sản phẩm đặc trưng của Lâm Bình?
Chúng tôi xác định, phát triển thương mại điện tử không chỉ là đưa sản phẩm lên các nền tảng số mà quan trọng hơn là mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị nông sản và tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Vì vậy, xã chú trọng hỗ trợ, khuyến khích các hộ sản xuất, hợp tác xã, chủ thể OCOP ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, giới thiệu sản phẩm, kết nối với các nhà sáng tạo nội dung và từng bước tiếp cận những phương thức kinh doanh mới.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, xã đã phối hợp tổ chức 245 phiên livestream quảng bá, tiêu thụ nông sản và sản phẩm OCOP. Đây là kết quả bước đầu tích cực, cho thấy hiệu quả của việc kết hợp giữa sáng tạo nội dung và thương mại điện tử. Bên cạnh đó, xã tiếp tục khuyến khích ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt, từng bước phát triển mô hình chợ 4.0; hướng dẫn các chủ thể sản xuất quan tâm nâng cao chất lượng, cải tiến bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và xây dựng uy tín thương hiệu sản phẩm địa phương.
Trong thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh kết nối giữa người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.
BÀI HỌC CHO HÀNH TRÌNH THOÁT NGHÈO BỀN VỮNG
Từ thực tiễn triển khai tại Lâm Bình, ông có góc nhìn thế nào về khái niệm “giảm nghèo đa chiều dựa trên công nghệ số”? Làm thế nào để kinh tế số không chỉ làm giàu cho một bộ phận cá nhân năng động mà thực sự lan tỏa, giúp hộ nghèo, cận nghèo vươn lên thoát nghèo bền vững?
Theo tôi, giảm nghèo đa chiều dựa trên công nghệ số không chỉ là giúp người dân tăng thu nhập mà còn tạo điều kiện tiếp cận thông tin, tri thức, dịch vụ thiết yếu, việc làm và thị trường. Đối với Lâm Bình, công nghệ số là công cụ quan trọng giúp người dân vùng cao từng bước khắc phục những hạn chế về khoảng cách địa lý, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế và cải thiện đời sống.
Lâm Bình xác định, kinh tế số phải mang lại lợi ích cho đông đảo người dân, đặc biệt là hộ nghèo, hộ cận nghèo, chứ không chỉ tập trung vào một số cá nhân có khả năng sáng tạo nội dung. Vì vậy, xã chú trọng phổ cập kỹ năng số, phát huy vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng; khuyến khích những người có kinh nghiệm hỗ trợ người dân, kết nối các nhà sáng tạo nội dung, hợp tác xã và hộ kinh doanh để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm, tạo thêm việc làm và sinh kế tại địa phương.
Quan điểm của chúng tôi là phát triển kinh tế số phải bảo đảm tính bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau. Thành công không chỉ được đo bằng doanh thu mà quan trọng hơn là ngày càng có nhiều người dân có việc làm, thu nhập ổn định và từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.
Khi các nền tảng mạng xã hội và thương mại điện tử thâm nhập sâu vào đời sống buôn làng, xã đã có những định hướng và giải pháp quản lý ra sao để vừa khuyến khích kinh tế số phát triển, vừa giữ gìn, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, bản sắc không bị mai một trước áp lực “câu view, thương mại hóa”?
Chúng tôi xác định, phát triển kinh tế số phải gắn với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Những giá trị về phong tục, tập quán, trang phục, ẩm thực, dân ca, dân vũ và đời sống sinh hoạt cộng đồng chính là nét đặc trưng, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lâm Bình. Vì vậy, việc khai thác các giá trị văn hóa trên nền tảng số phải bảo đảm tính chân thực, phù hợp với thuần phong mỹ tục, không chạy theo lượt xem hay lợi ích kinh tế trước mắt mà làm sai lệch, mai một bản sắc văn hóa.
Trong quá trình triển khai, xã chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, xây dựng nội dung tích cực, tôn trọng phong tục, tín ngưỡng và các giá trị văn hóa của cộng đồng; đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng trong quản lý, định hướng hoạt động sáng tạo nội dung và kinh doanh trên môi trường số theo quy định.
Bên cạnh đó, phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín và cộng đồng trong gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ. Với mục tiêu sử dụng công nghệ số để lan tỏa bản sắc văn hóa, tạo thêm giá trị kinh tế, nhưng không đánh đổi những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương để chạy theo sự nổi tiếng hay lợi ích trước mắt.
Nếu đúc kết lại bằng một thông điệp ngắn gọn dành cho các địa phương miền núi, vùng sâu vùng xa đang muốn bứt phá vươn lên bằng kinh tế số như Lâm Bình, ông sẽ chia sẻ điều gì?
Từ thực tiễn của Lâm Bình, chúng tôi muốn chia sẻ rằng, các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa đều có những tiềm năng, lợi thế riêng. Điều quan trọng là nhận diện và phát huy những giá trị sẵn có, khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo của người dân và tận dụng hiệu quả công nghệ số để mở ra những cơ hội phát triển mới.
Chuyển đổi số không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao, mà có thể bắt đầu từ một chiếc điện thoại thông minh, một sản phẩm đặc trưng, một câu chuyện chân thực về quê hương và khát vọng vươn lên của mỗi người dân.
Thông điệp mà Lâm Bình muốn gửi gắm là: Lấy bản sắc văn hóa làm nền tảng, công nghệ số làm công cụ, người dân làm chủ thể và phát triển sinh kế bền vững làm mục tiêu. Khi người dân được trao cơ hội, được trang bị kỹ năng và cùng hưởng lợi từ thành quả phát triển, kinh tế số sẽ thực sự trở thành động lực để các địa phương miền núi vươn lên, phát triển bền vững.
Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/khoi-day-mo-vang-tai-nguyen-so-o-xa-mien-cao-lam-binh.htm

