Khơi dậy nội lực từ mỗi vùng quê

Nhiều sản phẩm OCOP của thành phố đã vào siêu thị Co.opmart Tam Kỳ. Ảnh: Minh Sơn

Theo biên bản họp rà soát, lựa chọn danh sách sản phẩm, địa điểm bán hàng OCOP và trung tâm OCOP cấp xã do các địa phương đề xuất tham gia Chương trình OCOP năm 2026, toàn thành phố có 332 sản phẩm đăng ký tham gia.

Mục tiêu lớn cho giai đoạn phát triển mới

Bước sang giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định Chương trình OCOP không chỉ là chương trình hỗ trợ phát triển sản phẩm mà còn là giải pháp phát triển kinh tế nông thôn toàn diện. Trọng tâm của giai đoạn này là phát huy nội lực cộng đồng, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm địa phương, thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi và tạo sinh kế bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và chất lượng đời sống của người dân nông thôn.

Không chỉ phát triển sản phẩm, chương trình còn hướng đến xây dựng lực lượng doanh nghiệp và hợp tác xã đủ năng lực dẫn dắt kinh tế nông thôn. Đáng chú ý, lần đầu tiên thành phố đưa ra mục tiêu cụ thể về hiệu quả kinh tế của chương trình với doanh số bán hàng OCOP toàn thành phố đến năm 2030 đạt khoảng 1.000 tỷ đồng và lợi nhuận khoảng 300 tỷ đồng.

Mục tiêu này cho thấy OCOP không chỉ là chương trình phát triển cộng đồng hay bảo tồn giá trị bản địa mà đang từng bước trở thành một lĩnh vực kinh tế quan trọng, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng và phát triển bền vững của địa phương.

Việc phát triển sản phẩm OCOP cần được thực hiện theo hướng thực chất, không chạy theo thành tích hay số lượng. Thay vì cạnh tranh bằng số lượng sản phẩm, OCOP của thành phố cần hướng đến cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị khác biệt và bản sắc riêng. Mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa mà còn phải mang trong mình câu chuyện văn hóa, truyền thống và những nét đặc trưng của địa phương.

Những giá trị này cần được lồng ghép trong quá trình xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm nhằm tạo dấu ấn riêng trên thị trường. Theo đó, thành phố cần ưu tiên phát triển các sản phẩm có vùng nguyên liệu ổn định, quy trình sản xuất rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng như: GlobalGAP, Organic, GMP, ISO... Đồng thời, hạn chế các sản phẩm sơ chế đơn giản, sản phẩm trùng lặp hoặc thiếu khả năng cạnh tranh.

Để OCOP trở thành thương hiệu

Sau khi được công nhận OCOP, các sản phẩm cần tiếp tục được giám sát, kiểm tra định kỳ và đột xuất để bảo đảm duy trì chất lượng. Những trường hợp không còn đáp ứng tiêu chí sẽ bị xem xét thu hồi chứng nhận theo quy định. Đây là yêu cầu cần thiết nhằm bảo vệ uy tín thương hiệu OCOP, tránh tình trạng “đạt sao rồi để đó”, dẫn đến chất lượng sản phẩm suy giảm và làm mất niềm tin của người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và quảng bá sản phẩm như: mã QR, truy xuất nguồn gốc điện tử, tem chống giả... Qua đó nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và tạo điều kiện để sản phẩm tiếp cận các kênh phân phối hiện đại.

Để hoàn thành những mục tiêu đã đề ra, ngoài nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Trước hết, các địa phương cần chủ động rà soát, lựa chọn những sản phẩm thực sự có tiềm năng thay vì đăng ký dàn trải.

Mỗi xã phường cần xác định rõ các sản phẩm chủ lực có lợi thế cạnh tranh để tập trung nguồn lực đầu tư. Cùng với đó, cần đẩy mạnh liên kết giữa vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến và hệ thống tiêu thụ nhằm hình thành các chuỗi giá trị bền vững, thay thế phương thức sản xuất manh mún. Đây là yếu tố quan trọng quyết định khả năng nâng hạng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Công tác quảng bá cũng cần được đổi mới theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại. Thành phố có thể xây dựng đội ngũ “đại sứ OCOP” gồm những người làm du lịch, chuyên gia truyền thông và người có ảnh hưởng trên mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm địa phương đến đông đảo người tiêu dùng. Bởi lẽ, bên cạnh chất lượng, mỗi sản phẩm OCOP cần có một câu chuyện hấp dẫn để tạo cảm xúc và sức hút đối với thị trường.

Song song đó, cần hỗ trợ các chủ thể OCOP tiếp cận thị trường xuất khẩu thông qua các chương trình xúc tiến thương mại chuyên sâu; tư vấn, hướng dẫn đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế; kết nối với doanh nghiệp logistics và các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới,…

Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành xu hướng tất yếu, OCOP cần được xem là một phần trong chiến lược phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Những sản phẩm thân thiện với môi trường, sử dụng nguyên liệu tái tạo và giảm phát thải carbon sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận các phân khúc thị trường cao cấp trong tương lai.

Để mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm, thành phố cần chú trọng phát triển hệ thống trung tâm OCOP và các điểm giới thiệu, bán sản phẩm tại những địa điểm có lượng khách lớn như: sân bay, nhà ga, khu du lịch, các tuyến phố trọng điểm... Đồng thời, việc tổ chức các lễ hội, festival, tuần lễ quảng bá sản phẩm OCOP cùng các hoạt động trải nghiệm tại làng nghề sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái du lịch nông thôn đặc sắc, tạo động lực phát triển kinh tế địa phương và nâng cao thu nhập cho người dân.

Có thể khẳng định rằng, chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) giữ vai trò quan trọng trong việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, đồng thời trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập.

Thông qua chương trình, các địa phương có điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế đặc trưng của từng vùng miền; tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân; góp phần thúc đẩy quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa ngành, gia tăng giá trị.