Khơi nguồn sáng tạo từ thực tiễn huấn luyện chó nghiệp vụ

Từ những khó khăn, bất cập trong công tác quản lý, giảng dạy, huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, giáo viên, huấn luyện viên Trường Trung cấp 24 Biên phòng đã nghiên cứu, cải tiến nhiều mô hình, trang thiết bị và ứng dụng công nghệ số vào thực tiễn. Các sản phẩm tham gia Hội thi đổi mới sáng tạo, cải tiến mô hình học cụ, trang thiết bị, công nghệ năm 2026 do nhà trường tổ chức cho thấy khả năng vận dụng kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm công tác để giải quyết những vấn đề cụ thể, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và huấn luyện chó nghiệp vụ.

Huấn luyện viên trình diễn sáng kiến “Thiết bị rèn luyện thể lực cho chó nghiệp vụ”, sản phẩm giành giải Nhất tại hội thi. Ảnh: Quang Thanh

Huấn luyện viên trình diễn sáng kiến “Thiết bị rèn luyện thể lực cho chó nghiệp vụ”, sản phẩm giành giải Nhất tại hội thi. Ảnh: Quang Thanh

Những sáng kiến bắt nguồn từ thực tiễn

Trong huấn luyện chó nghiệp vụ, duy trì thể lực, sức bền và khả năng vận động là yêu cầu quan trọng, giúp chó nghiệp vụ đáp ứng nhiệm vụ trong điều kiện địa hình rừng núi hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt. Tuy nhiên, phương pháp rèn luyện truyền thống chủ yếu dựa vào việc huấn luyện viên trực tiếp dắt chó chạy ngoài thao trường, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, sức người và khó kiểm soát chính xác cường độ vận động. Từ những hạn chế đó, Thượng tá Hoàng Minh Tú, Phòng Đào tạo, Trường Trung cấp 24 Biên phòng đã nghiên cứu, chế tạo sáng kiến “Thiết bị rèn luyện thể lực cho chó nghiệp vụ”. Sản phẩm đạt 85,70 điểm, giành giải Nhất tại hội thi năm 2026.

Thiết bị có hai chế độ vận hành là điện và cơ học. Khi sử dụng nguồn điện, hệ thống động cơ kết hợp bộ điều khiển cho phép điều chỉnh tốc độ băng chuyền phù hợp với thể lực của từng chó nghiệp vụ. Khi không có nguồn điện, thiết bị vẫn có thể hoạt động bằng lực vận động của chó, kết hợp với vật kích thích để duy trì sự tập trung trong quá trình luyện tập. Thiết bị có mặt chạy dài 2m, rộng 50cm, kết cấu chắc chắn, được bố trí hệ thống con lăn, vách chắn, dây giữ an toàn và bánh xe để thuận tiện di chuyển.

Theo hồ sơ nghiên cứu, thiết bị có chi phí chế tạo khoảng 8,89 triệu đồng, được đưa vào sử dụng thử nghiệm từ tháng 11/2026. Kết quả bước đầu cho thấy sản phẩm giúp chủ động thời gian luyện tập, điều chỉnh cường độ vận động phù hợp với từng chó nghiệp vụ, qua đó giảm sức lao động cho huấn luyện viên. Với kết cấu tương đối đơn giản, sử dụng vật tư thông dụng, thuận tiện sửa chữa, thiết bị có khả năng tiếp tục hoàn thiện để áp dụng tại các đơn vị huấn luyện chó nghiệp vụ.

Cũng tại hội thi, sáng kiến “Thiết bị ảnh nhiệt hỗ trợ phát hiện mục tiêu ngắm bắn” của Thiếu tá Đỗ Xuân Việt, Phòng Tham mưu - Hành chính đạt 85,64 điểm, giành giải Nhì. Sản phẩm được nghiên cứu nhằm hỗ trợ quan sát, phát hiện mục tiêu vào ban đêm, trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc thời tiết bất lợi, khi khả năng quan sát bằng mắt thường bị hạn chế. Thiết bị được định hướng ứng dụng trong huấn luyện quân sự và tìm kiếm cứu nạn. Công nghệ ảnh nhiệt cho phép nhận biết nguồn phát nhiệt, hỗ trợ người sử dụng quan sát trong môi trường thiếu ánh sáng. Theo kết quả thử nghiệm do tác giả báo cáo, sản phẩm bước đầu đáp ứng yêu cầu hỗ trợ quan sát, thực hành huấn luyện ban đêm, đồng thời có chi phí chế tạo thấp hơn đáng kể so với một số thiết bị thương mại tương đương.

Mặc dù có mục đích sử dụng khác nhau, nhưng cả hai sáng kiến đều xuất phát từ yêu cầu khắc phục những hạn chế trong thực tiễn công tác. Các tác giả chú trọng khả năng vận hành, tính an toàn, hiệu quả sử dụng và điều kiện bảo đảm tại đơn vị. Đây cũng là hướng nghiên cứu thiết thực, giúp chuyển những kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm tích lũy trong quá trình công tác thành các sản phẩm có khả năng ứng dụng.

Đánh giá về ý nghĩa của hoạt động nghiên cứu, Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Thuyên, Hiệu trưởng Trường Trung cấp 24 Biên phòng nhấn mạnh: “Công tác quản lý, chăm sóc, huấn luyện và sử dụng chó nghiệp vụ có tính đặc thù, đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn với nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ. Mỗi sáng kiến, mỗi cải tiến, dù quy mô còn nhỏ, nếu xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và giải quyết được một khó khăn cụ thể, đều có giá trị đối với đơn vị”.

Ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả quản lý

Bên cạnh cải tiến mô hình học cụ, trang thiết bị phục vụ huấn luyện, hội thi năm nay còn ghi nhận nhiều sản phẩm ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành. Các sáng kiến tập trung giải quyết những bất cập trong quản lý thông tin, giảm thao tác thủ công, hỗ trợ tổng hợp dữ liệu và nâng cao hiệu quả công tác chỉ huy, điều hành.

Các đại biểu theo dõi phần trình diễn sáng kiến “Thiết bị ảnh nhiệt hỗ trợ phát hiện mục tiêu ngắm bắn”, sản phẩm giành giải Nhì tại hội thi. Ảnh: Quang Thanh

Các đại biểu theo dõi phần trình diễn sáng kiến “Thiết bị ảnh nhiệt hỗ trợ phát hiện mục tiêu ngắm bắn”, sản phẩm giành giải Nhì tại hội thi. Ảnh: Quang Thanh

Tiêu biểu là sáng kiến “Hệ thống quản lý quân nhân và quân khuyển” của Thiếu tá Hoàng Anh Tùng, Cụm Cơ động 3, đạt 80,77 điểm, giành giải Ba. Xuất phát từ thực tế việc quản lý hồ sơ quân nhân và chó nghiệp vụ còn phụ thuộc nhiều vào sổ sách, biểu mẫu giấy, tác giả đã nghiên cứu xây dựng phần mềm quản lý tập trung thông tin về quân nhân, chó nghiệp vụ, đội hình và các nội dung liên quan.

Hệ thống hoạt động trong mạng nội bộ, không phụ thuộc vào kết nối Internet, đồng thời phân quyền khai thác thông tin theo chức trách, nhiệm vụ của từng đối tượng sử dụng. Thông qua phần mềm, cán bộ có thể tra cứu hồ sơ, cập nhật tình hình quân số, theo dõi trạng thái thực hiện nhiệm vụ và tình trạng sức khỏe của chó nghiệp vụ. Các chức năng thống kê, tổng hợp báo cáo cũng góp phần hạn chế việc ghi chép trùng lặp, rút ngắn thời gian tìm kiếm và xử lý thông tin. Theo hồ sơ nghiên cứu, sản phẩm đã hoàn thiện phiên bản mẫu, hướng tới sử dụng thử nghiệm với dữ liệu thực tế.

Một sản phẩm khác trong lĩnh vực chuyển đổi số là “Phần mềm quản lý, in ấn văn bằng chứng chỉ” do Phòng Đào tạo phối hợp với Tiểu đoàn Quản lý học viên quốc tế nghiên cứu, xây dựng. Sáng kiến đạt 82,91 điểm, giành giải Ba tại hội thi. Phần mềm hướng tới chuẩn hóa quy trình quản lý, khai thác thông tin và in ấn văn bằng, chứng chỉ, giảm các thao tác thủ công, hạn chế sai sót, nâng cao độ chính xác trong công tác giáo dục, đào tạo.

Ngoài những sản phẩm tiêu biểu trên, hội thi còn có nhiều sáng kiến phục vụ công tác nuôi dưỡng, chăm sóc, huấn luyện chó nghiệp vụ; hỗ trợ huấn luyện quân sự, kiểm tra nhận thức chính trị, quản lý cán bộ, đoàn viên thanh niên và tổ chức học tập ngoại khóa. Nội dung nghiên cứu ngày càng đa dạng, bám sát các mặt công tác của nhà trường, cho thấy tinh thần chủ động tìm tòi, cải tiến đã được phát huy ở nhiều cơ quan, đơn vị.

Hội thi năm 2026 thu hút 17 trong tổng số 18 đơn vị đăng ký tham gia, với 25 sản phẩm thuộc 3 nhóm nội dung. Qua rà soát, có 21 sản phẩm đủ điều kiện tham gia chấm thi, gồm 13 sản phẩm phục vụ quản lý, chăm sóc, huấn luyện và sử dụng chó nghiệp vụ; 2 sản phẩm thuộc lĩnh vực huấn luyện quân sự, chiến thuật, kỹ thuật biên phòng và 6 sáng kiến chuyển đổi số, phần mềm ứng dụng.

Để đánh giá khách quan chất lượng các sản phẩm, Ban Giám khảo tổ chức chấm trực tiếp tại khu vực trưng bày, kết hợp nghiên cứu hồ sơ, nghe tác giả thuyết minh và quan sát quá trình vận hành. Các tiêu chí tập trung vào tính mới, tính sáng tạo; khả năng ứng dụng, hiệu quả huấn luyện; độ bền, tính an toàn, hiệu quả kinh tế và kỹ năng thuyết minh, thực hành. Trong đó, khả năng ứng dụng và hiệu quả phục vụ nhiệm vụ được chú trọng nhằm lựa chọn những sản phẩm có giá trị thực tiễn.

Kết thúc hội thi, Ban Giám khảo hoàn thành việc chấm 21 sản phẩm, với điểm trung bình là 74,05. Về giải tập thể, Phòng Đào tạo giành giải Nhất; Khoa Giám biệt nguồn hơi giành giải Nhì; Phòng Chính trị và Phòng Hậu cần - Kỹ thuật giành giải Ba. Kết quả hội thi là cơ sở để các cơ quan, đơn vị nhìn nhận chất lượng nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm, tiếp tục hoàn thiện những sản phẩm còn hạn chế, nâng cao khả năng ứng dụng vào thực tiễn.

Thông qua hội thi, Trường Trung cấp 24 Biên phòng tiếp tục khuyến khích cán bộ, giáo viên, huấn luyện viên phát huy tinh thần nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, gắn hoạt động cải tiến kỹ thuật với yêu cầu thực hiện nhiệm vụ. Việc lựa chọn, hoàn thiện và đưa những sáng kiến có giá trị vào sử dụng sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, huấn luyện chó nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Thanh Xuân

Nguồn Biên Phòng: https://bienphong.com.vn/khoi-nguon-sang-tao-tu-thuc-tien-huan-luyen-cho-nghiep-vu-post509863.html