Khơi thông nguồn lực cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sáng 28/8, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về: dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi); xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 7/2026; xem xét, thông qua dự thảo Nghị quyết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng Quốc hội; đồng thời xem xét, cho ý kiến, quyết định bằng văn bản đối với một số nội dung khác.

Bước chuyển tư duy từ "hỗ trợ" sang "phát triển"

Tại phiên họp, các đại biểu thống nhất cao về sự cần thiết ban hành dự án Luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 198/NQ-QH của Quốc hội. Sau 9 năm triển khai thực hiện, việc sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 không chỉ ở việc điều chỉnh kỹ thuật văn bản, mà là bước ngoặt về tư duy quản lý nhà nước đối với khu vực kinh tế tư nhân.

Các đại biểu đề nghị phải tạo ra bước chuyển đổi căn bản trong tư duy làm luật, trong đó: chuyển mạnh từ tư duy “hỗ trợ” mang tính thụ động, dàn trải, sang tư duy “kiến tạo phát triển”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đo lường bằng kết quả đầu ra thực chất và tạo không gian sinh tồn, bứt phá cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao Bộ Tài chính đã tích cực chuẩn bị hồ sơ dự án Luật với quy mô 5 chương, 34 điều trong một thời gian ngắn. Chủ tịch Quốc hội cũng thống nhất với tên gọi mới do Bộ Tài chính đề xuất là Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng đề nghị cần lưu ý về kỹ thuật lập pháp và tính kế thừa chính sách, với tên dự án Luật mới cần nêu rõ đây là Luật thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.

Đặc biệt, việc chuyển đổi từ “Luật Hỗ trợ” sang “Luật Phát triển” đòi hỏi nội hàm bên trong phải thể hiện sự đột phá thực chất. Chủ tịch Quốc hội đề nghị, mục tiêu cốt lõi của lần sửa đổi này là phải chuyển từ phương thức “hỗ trợ theo khả năng cung cấp của Nhà nước” sang “hỗ trợ theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và đo lường sự thành công bằng kết quả đầu ra.

Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh các trọng tâm đột phá phải thay đổi tiêu chí xác định doanh nghiệp và đối tượng ưu tiên để trúng và đúng mục tiêu; khơi thông điểm nghẽn nguồn lực tài chính, tín dụng, đất đai và hạ tầng sản xuất; đổi mới phương thức hỗ trợ theo kết quả thực chất, xóa bỏ tình trạng hỗ trợ cào bằng, hình thức và phát triển hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia…

Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc Hoàng Duy Chinh đánh giá cao việc dự thảo Luật đã dành riêng một điều khoản để quy định chính sách hỗ trợ đặc thù cho ba nhóm đối tượng yếu thế, gồm: doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp do người khuyết tật làm chủ và doanh nghiệp do người dân tộc thiểu số làm chủ. Theo ông Hoàng Duy Chinh: Luật cần cụ thể hóa hơn nữa tinh thần Nghị quyết số 68 của Trung ương và Nghị quyết số 198 của Quốc hội, có chính sách ưu đãi vượt trội về đất đai, vốn, đào tạo nhân lực để chắp cánh cho các doanh nghiệp vùng khó khăn phát triển…

Nâng cao hiệu quả ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế

Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, việc xây dựng Luật nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng tại Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, cũng như Chỉ thị số 56-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác ký kết, thực hiện các cam kết quốc tế, qua đó đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.

Quang cảnh Phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Dự án luật nhằm khắc phục các hạn chế, vướng mắc trong quá trình thực hiện Luật Thỏa thuận quốc tế hiện hành theo hướng mở rộng chủ thể ký kết, tăng cường phân cấp phân quyền, đơn giản hóa trình tự thủ tục, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao hiệu quả ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế, cũng như thực hiện đổi mới tư duy về xây dựng pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc sửa đổi Luật Thỏa thuận quốc tế để thích ứng với chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu hội nhập quốc tế sâu rộng.

Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng mở rộng là có kiểm soát và lựa chọn hợp lý, Chủ tịch Quốc hội đồng ý đề xuất của Bộ Ngoại giao; cho rằng, mặt tích cực ở đây là phản ánh đúng thực tiễn, các khu kinh tế, khu công nghiệp và đặc khu ngày càng có nhu cầu hợp tác quốc tế trực tiếp, xã biên giới cũng cần linh hoạt trong hợp tác biên giới. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, quy định danh mục, lĩnh vực được phép ký cho từng nhóm chủ thể mới được yêu cầu lấy ý kiến Bộ Ngoại giao, bắt buộc đối với các thỏa thuận có yếu tố nhạy cảm thì cần xây dựng cơ chế phê duyệt theo nhóm hoặc ủy quyền có điều kiện để vừa linh hoạt, vừa kiểm soát rủi ro.

Tiếp đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội trong tháng 7 do Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày.

Cho ý kiến về Báo cáo công tác dân nguyện tháng 7, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát phối hợp chặt chẽ với các cơ quan làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền để giải quyết dứt điểm các kiến nghị, nhất là 88 kiến nghị còn tồn đọng.

Theo đó, cần phân loại rõ, vấn đề nào thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì nghiên cứu sửa đổi chính sách; vấn đề nào thuộc thẩm quyền của Chính phủ thì giao cho Chính phủ chỉ đạo xử lý; vấn đề nào thuộc bộ, ngành, địa phương thì bộ, ngành, địa phương giải quyết… Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, chúng ta phải thay đổi cách đánh giá kết quả, không lấy việc “đã có văn bản trả lời” làm điểm kết thúc, mà phải lấy “vấn đề đã được giải quyết đến đâu” làm thước đo.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị, công tác dân nguyện thời gian tới phải quán triệt bốn yêu cầu: Dân nguyện đi từ nghe dân đến hiểu dân, giải quyết việc của dân, và từ việc của dân để sửa đổi chính sách; Kiến nghị chính đáng của người dân phải được xem xét, xử lý kịp thời; Vướng mắc từ thực tiễn phải được tháo gỡ để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm an sinh xã hội cho người dân; Việc đã giao phải có kết quả, kết quả đó phải được phản hồi trở lại để cử tri và Nhân dân được biết.

Tiếp đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua dự thảo Nghị quyết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng Quốc hội.