Khơi thông nguồn lực văn hóa, tạo động lực phát triển trong kỷ nguyên mới

Họp báo thông tin về Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” - Ảnh: VPQH

Đưa văn hóa từ nền tảng tinh thần thành nguồn lực phát triển

Phát biểu tại cuộc gặp mặt báo chí, PGS.TS Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, văn hóa luôn giữ vị trí đặc biệt trong sự nghiệp dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa, mà quan trọng hơn là phải chuyển hóa những giá trị đó thành nguồn lực, sức mạnh nội sinh và động lực trực tiếp cho phát triển.

Đây cũng chính là vấn đề trung tâm mà hội thảo lần này hướng tới trao đổi, làm rõ.

Theo PGS.TS Triệu Thế Hùng, sự phối hợp giữa Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội với Bộ Công an còn thể hiện một cách tiếp cận rộng hơn đối với văn hóa. Văn hóa không chỉ gắn với bảo tồn di sản, nghệ thuật hay hoạt động sáng tạo mà còn gắn chặt với xây dựng con người, môi trường xã hội, kỷ cương, thượng tôn pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia.

Từ cách tiếp cận đó, một yêu cầu được đặt ra là xây dựng văn hóa tuân thủ, để việc tôn trọng và chấp hành pháp luật không chỉ xuất phát từ yêu cầu quản lý mà trở thành ý thức tự giác, chuẩn mực ứng xử và trách nhiệm xã hội của mỗi người.

Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh của các nền tảng xuyên biên giới, vấn đề an ninh văn hóa ngày càng hiện hữu. Bài toán đặt ra là vừa mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, phát triển công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia; vừa giữ gìn bản sắc, bảo vệ các giá trị nền tảng, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và nâng cao sức đề kháng của xã hội trước những tác động tiêu cực.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, văn hóa, phát triển và an ninh có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ. Một nền văn hóa mạnh góp phần tạo nên xã hội có kỷ cương, sức đề kháng và năng lực sáng tạo; ngược lại, môi trường an toàn, ổn định là điều kiện quan trọng để văn hóa phát triển và những giá trị tốt đẹp được lan tỏa.

Trên tinh thần đó, hội thảo hướng tới tập hợp tiếng nói của các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và những người hoạt động thực tiễn để nhận diện các quan điểm đột phá về phát triển, phát huy giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; chỉ rõ những điểm nghẽn về thể chế, chính sách, tổ chức thực hiện cũng như những vấn đề đặt ra trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa gắn với bảo vệ an ninh văn hóa. Từ đó, kiến nghị giải pháp hoàn thiện chính sách, tăng cường kỷ cương thực thi, khơi thông nguồn lực và tạo không gian, xung lực mới cho phát triển văn hóa.

Làm rõ hơn mục tiêu này, Trung tướng PGS.TS Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân cho biết, hội thảo hướng tới định hình tư duy mới về hoàn thiện thể chế văn hóa, nâng cao kỷ luật thực thi nhằm khơi thông các nguồn lực nội sinh cho phát triển.

Đồng thời, đây sẽ là diễn đàn kết nối giữa cơ quan tham mưu, hoạch định và giám sát thực hiện chính sách, pháp luật với lực lượng thực thi; giữa các cơ quan nhà nước với chuyên gia, nhà khoa học và những người hoạt động thực tiễn. Qua đó nhận diện rõ hơn những giá trị, nguồn lực cần phát huy, những điểm nghẽn cần tháo gỡ, nhất là về thể chế, pháp luật và những thách thức nảy sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.

Mục tiêu cuối cùng là góp phần chuyển hóa giá trị văn hóa Việt Nam để văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn trở thành sức mạnh mềm, một trụ cột và động lực phát triển.

Toàn cảnh họp báo (Ảnh VPQH)

Ba nhóm vấn đề lớn, từ nhận diện giá trị đến tháo gỡ điểm nghẽn

Theo Ban Tổ chức, nội dung hội thảo được cấu trúc thành ba nhóm vấn đề lớn. Nhóm thứ nhất tập trung vào những quan điểm đột phá về phát triển, phát huy giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Các tham luận dự kiến phân tích những nhận thức, quan điểm và chủ trương mới về vị trí, vai trò của văn hóa; làm rõ giá trị của văn hóa và con người Việt Nam trong tạo dựng sức mạnh nội sinh, khơi dậy khát vọng phát triển, củng cố đồng thuận xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một vấn đề quan trọng khác là xác định những giá trị cần tiếp tục kế thừa, phát huy và những giá trị cần bổ sung, phát triển để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới, từ đó góp phần hình thành hệ giá trị, chuẩn mực và môi trường văn hóa phù hợp với yêu cầu phát triển.

Nhóm thứ hai đi thẳng vào những điểm nghẽn cần tháo gỡ trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa gắn với bảo vệ an ninh văn hóa.

Theo Trung tướng Phan Xuân Tuy, bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, những nguy cơ mới về an ninh văn hóa, đặc biệt trên không gian mạng, ngày càng rõ nét. Quá trình phát triển cũng đang xuất hiện những không gian, lĩnh vực, địa bàn và thách thức mới đối với an ninh quốc gia, trong đó có an ninh văn hóa.

Một câu hỏi được Ban Tổ chức đặt ra là làm thế nào để văn hóa thực sự trở thành “tấm khiên” bảo vệ vững chắc cho quá trình phát triển đất nước. Từ việc nhận diện những điểm nghẽn và vấn đề mới, hội thảo sẽ thảo luận giải pháp xử lý về chính sách, pháp luật, cơ chế thực thi, điều kiện bảo đảm cũng như yêu cầu bảo đảm an ninh trong quá trình phát triển.

Nhóm thứ ba tập trung vào kiến nghị hoàn thiện chính sách và nâng cao kỷ luật thực thi, qua đó khơi thông nguồn lực, tạo dựng không gian và xung lực mới cho phát triển văn hóa, để văn hóa trực tiếp đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Các kiến nghị sẽ được thể hiện trong hệ thống tham luận, đồng thời tiếp tục được bổ sung, làm rõ qua các phiên trao đổi, thảo luận trực tiếp. Sau hội thảo, Ban Tổ chức dự kiến tổng hợp, xuất bản kỷ yếu và xây dựng báo cáo chắt lọc nhằm phục vụ công tác tham mưu, nghiên cứu và hoạch định chính sách.

Theo thông tin được công bố, hội thảo dự kiến diễn ra từ 8 giờ sáng 10/10 tại Phòng họp Thăng Long, Nhà Quốc hội, với quy mô khoảng 200 đại biểu. Thành phần tham dự gồm đại diện lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các cơ quan của Đảng, Quốc hội; các bộ, ngành; lực lượng vũ trang; đại diện địa phương, học viện, trường đại học, doanh nghiệp trong các lĩnh vực liên quan cùng các chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan báo chí.

Ban Tổ chức cho biết đã tiếp nhận gần 70 tham luận thuộc ba nhóm chủ đề, bên cạnh các ý kiến bình luận, video và nội dung dự kiến thảo luận trực tiếp tại hội trường. Chương trình hội thảo dự kiến lựa chọn 8 tham luận trình bày trực tiếp, sau mỗi phần sẽ có trao đổi giữa các nhà khoa học và đại biểu.

Trung tướng Phan Xuân Tuy cũng cho biết, công tác chuẩn bị hội thảo được triển khai theo những yêu cầu mới đối với hội thảo khoa học cấp quốc gia, trong đó các đơn vị chức năng và các đại biểu viết tham luận thực hiện quy trình thẩm định bài, đặt ra yêu cầu chuẩn bị kỹ lưỡng, nghiêm túc hơn.

Đại diện Bộ Công an cung cấp thông tin tại họp báo (Ảnh VPQH)

Xây dựng văn hóa tuân thủ, nâng cao kỷ luật thực thi

Một nội dung nhận được sự quan tâm tại cuộc gặp mặt báo chí là mối liên hệ giữa kết quả của hội thảo với việc xây dựng văn hóa tuân thủ, thượng tôn pháp luật.

Trả lời câu hỏi của phóng viên, Trung tướng Phan Xuân Tuy cho rằng, kết quả hội thảo có thể bổ sung những luận cứ lý luận và thực tiễn phục vụ quá trình xây dựng, tổ chức thực hiện các đề án liên quan đến văn hóa tuân thủ.

Theo ông, văn hóa Việt Nam hiện diện trong nhiều lĩnh vực, trong đó có xây dựng và hoàn thiện pháp luật. Vì vậy, những giá trị được nhận diện, phân tích tại hội thảo có thể đóng góp vào việc xây dựng văn hóa pháp lý, văn hóa công vụ và tinh thần thượng tôn pháp luật. Bộ Công an cũng đang triển khai các nội dung liên quan đến xây dựng văn hóa Công an nhân dân, trong đó yêu cầu tăng cường tính pháp chế và văn hóa thượng tôn pháp luật được đặt ra trong quá trình xây dựng lực lượng.

Thông tin thêm tại cuộc gặp mặt, Đại tá Mai Xuân Thảo, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an cho biết, thực hiện Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã ban hành chương trình hành động; đồng thời chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới.

Theo Đại tá Mai Xuân Thảo, yêu cầu xuyên suốt là nâng cao kỷ luật thực thi, để khi nghị quyết được ban hành thì chương trình hành động cũng phải nhanh chóng được triển khai, đưa chủ trương đi vào thực tiễn. Hội thảo vì thế phải hướng tới những kết quả thiết thực có thể tiếp tục được nghiên cứu, vận dụng trong thời gian tới.

Ở góc độ rộng hơn, thông điệp được các đại biểu nhiều lần nhấn mạnh tại cuộc gặp mặt là kết quả của một hội thảo khoa học không nên chỉ dừng lại trong các báo cáo hay kỷ yếu.

PGS.TS Triệu Thế Hùng cho rằng, báo chí có vai trò quan trọng trong việc đưa những vấn đề được thảo luận đi vào đời sống. Điều cần tiếp tục làm rõ không chỉ là bản thân sự kiện, mà còn là những câu hỏi lớn: nguồn lực văn hóa được khơi thông như thế nào; làm thế nào xây dựng văn hóa tuân thủ, bảo đảm an ninh văn hóa; và bằng cách nào để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế đất nước.

Kết luận cuộc gặp mặt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu khơi thông và phát huy nguồn lực văn hóa, xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh; hình thành văn hóa tuân thủ, tinh thần thượng tôn pháp luật và bảo đảm an ninh văn hóa trong điều kiện hội nhập quốc tế, chuyển đổi số; qua đó phát huy văn hóa như một thành tố quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Ban Tổ chức đồng thời đề nghị các cơ quan thông tấn, báo chí đồng hành trước, trong và sau hội thảo, không chỉ phản ánh sự kiện mà góp phần chuyển tải những vấn đề được đặt ra một cách chính xác, có chiều sâu, để những thông điệp về phát huy giá trị và nguồn lực văn hóa được lan tỏa rộng rãi trong xã hội.