Khơi thông nguồn vốn trái phiếu hạ tầng trong chu kỳ phát triển mới

Nguồn cung trái phiếu hạ tầng còn mỏng

Năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng tiếp tục mở rộng về quy mô trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn của khu vực doanh nghiệp gia tăng. Tuy nhiên, bức tranh cơ cấu cho thấy, những điểm nghẽn mang tính dài hạn vẫn chưa được tháo gỡ, đặc biệt là sự lệch pha giữa nhu cầu vốn cho các lĩnh vực được ưu tiên và khả năng cung ứng trái phiếu có chất lượng trên thị trường.

Theo bà Đỗ Thị Hồng Vân - Trưởng nhóm Phân tích Khối Dịch vụ Thông tin Tài chính của FiinGroup, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp năm 2026 có thể đạt khoảng 800.000 tỷ đồng, tăng khoảng 24% so với năm 2025. Dù vậy, động lực tăng trưởng chủ yếu vẫn đến từ hai nhóm phát hành quen thuộc là ngân hàng và bất động sản. Trong khi đó, các lĩnh vực được định hướng ưu tiên như hạ tầng và năng lượng, dù có nhu cầu vốn lớn, vẫn chưa hình thành được một kênh phát hành trái phiếu ổn định và đủ chiều sâu.

Nguồn: FiinRatings. Đồ họa tư liệu

Ở nhóm ngân hàng, trái phiếu tiếp tục là công cụ quan trọng để bổ sung vốn trung và dài hạn, hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và đáp ứng các yêu cầu về an toàn vốn trong bối cảnh tỷ lệ cho vay trên tiền gửi duy trì ở mức cao. Với bất động sản, nhu cầu huy động vốn qua kênh trái phiếu trong năm 2026 được dự báo vẫn hiện hữu khi tín dụng ngân hàng tiếp tục bị kiểm soát chặt và áp lực đáo hạn ở mức lớn, với khoảng 123.700 tỷ đồng trái phiếu đến hạn trong năm. Sự phụ thuộc lớn vào hai nhóm này khiến cơ cấu phát hành của thị trường khó thoát khỏi trạng thái tập trung, ngay cả khi quy mô tổng thể có xu hướng gia tăng.

Cùng với đó, chuyên gia từ FiinGroup cũng nhấn mạnh, kênh trái phiếu tại các doanh nghiệp hạ tầng vẫn kém phát triển, nguồn cung chất lượng cao còn rất hạn chế. Thực tế cho thấy, số lượng doanh nghiệp hạ tầng có khả năng tiếp cận thị trường trái phiếu một cách bền vững vẫn còn ít, quy mô phát hành nhỏ và thiếu tính liên tục. Nguồn cung trái phiếu hạ tầng còn mỏng, dù nhu cầu vốn cho lĩnh vực này được đánh giá là gia tăng rõ rệt theo định hướng ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Sự hạn chế về nguồn cung càng trở nên đáng chú ý khi đặt trong tương quan với phía cầu vốn dài hạn. Danh mục đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm hiện có quy mô lớn, nhưng vẫn được phân bổ khá thận trọng, với tỷ trọng đáng kể tập trung vào tiền gửi ngân hàng và trái phiếu chính phủ. Trong khi đó, tỷ trọng đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp vẫn ở mức thấp so với tổng tài sản quản lý, cho thấy dư địa tái phân bổ còn lớn” - bà Vân nhận định.

Động lực từ chính sách hợp tác công - tư

Ông Dương Đức Hiếu - Giám đốc, Chuyên gia phân tích cao cấp của VIS Rating cho rằng, triển vọng năm 2026 của nhóm doanh nghiệp vận hành hạ tầng tiếp tục gắn với quá trình hoàn thiện khung chính sách và cải thiện môi trường đầu tư. Các quy định mới về hợp tác công - tư (PPP) đã đơn giản hóa thủ tục phê duyệt dự án, tăng cường cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và phân cấp thẩm quyền cho các bộ, ngành, địa phương. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thu hút vốn tư nhân vào các dự án hạ tầng trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh đó, khi hạn mức tín dụng ngân hàng có xu hướng được kiểm soát chặt chẽ hơn từ năm 2026, trái phiếu doanh nghiệp được đánh giá sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cấu trúc huy động vốn của các dự án PPP mới.

“Trong khi các doanh nghiệp vận hành cảng biển vẫn có khả năng tiếp cận vốn ngân hàng tương đối thuận lợi, nhóm doanh nghiệp vận hành đường bộ đang đứng trước nhu cầu đa dạng hóa nguồn vốn, trong đó trái phiếu doanh nghiệp là kênh phù hợp hơn với đặc thù dòng tiền dài hạn của dự án” - ông Hiếu phân tích.

Khả năng tiếp cận thị trường trái phiếu của các doanh nghiệp hạ tầng vì vậy không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu vốn, mà còn gắn chặt với chất lượng hồ sơ tín dụng, tính minh bạch trong cấu trúc tài chính và khả năng duy trì dòng tiền ổn định. Ông Hiếu đánh giá, trong năm 2026, lợi nhuận và dòng tiền từ hoạt động của nhiều doanh nghiệp hạ tầng sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt giúp đảm bảo khả năng trả nợ, đồng thời góp phần thu hẹp sự phân hóa về hồ sơ tín nhiệm giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành.

Dù vậy, thực tế thị trường cho thấy, quá trình hình thành một phân khúc trái phiếu hạ tầng đủ chiều sâu vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Số lượng doanh nghiệp đáp ứng đồng thời các yêu cầu về quy mô, minh bạch và kỷ luật tài chính còn hạn chế, trong khi khuôn khổ pháp lý và hạ tầng thị trường cho trái phiếu hạ tầng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Điều này khiến dòng vốn dài hạn, dù hiện hữu về nhu cầu, chưa thể được chuyển hóa thành nguồn cung trái phiếu tương xứng.

Nhìn tổng thể, triển vọng thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2026 làm nổi bật bức tranh về sự mở rộng về quy mô đi kèm với những thách thức mang tính cấu trúc. Trong khi ngân hàng và bất động sản tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong cơ cấu phát hành, kênh trái phiếu tại các doanh nghiệp hạ tầng vẫn chưa phát huy được tiềm năng do nguồn cung chất lượng cao còn hạn chế. Việc từng bước khơi thông phân khúc này sẽ là bài toán then chốt nếu thị trường trái phiếu muốn đóng vai trò hiệu quả hơn trong việc tài trợ cho tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

Thu Hương