Không ai đứng ngoài kỷ nguyên số [Bài cuối]

>>> Bài 2: Đảng viên đi trước, người lao động cùng tiến

Bài cuối: Chi bộ - hạt nhân lãnh đạo chuyển đổi số

Chuyển đổi số (CÐS) chỉ trở thành sức mạnh của một cơ quan, doanh nghiệp (DN) khi những nỗ lực riêng lẻ được tổ chức thành mục tiêu chung, có người chịu trách nhiệm, có cơ chế kiểm tra và có khả năng nhân rộng.

Chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Trảng Bom hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng học trực tuyến Bình dân học vụ số vào đầu tháng 10-2026. Ảnh: Hải Quân

Ở cấp cơ sở, chi bộ chính là nơi có thể biến chủ trương thành hành động như vậy.

Chuyển đổi số đi vào thực chất

Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia (gọi tắt là Nghị quyết số 57) không chỉ đặt ra một chương trình phát triển công nghệ. Nghị quyết đặt vấn đề đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và phát triển lực lượng sản xuất trong bối cảnh mới. Vì thế, đối với tổ chức Đảng (TCĐ), CĐS vừa là đối tượng lãnh đạo vừa là phương tiện để đổi mới chính phương thức lãnh đạo.

Một chi bộ lãnh đạo CĐS tốt không nhất thiết phải tự làm công nghệ. Vai trò của chi bộ là nhận diện đúng vấn đề, tạo thống nhất nhận thức, lựa chọn việc ưu tiên, phân công đảng viên, huy động các tổ chức trong DN, kiểm tra kết quả và bảo đảm quá trình thay đổi không bỏ lại người lao động phía sau. Nói cách khác, chi bộ phải biến CĐS từ “việc của phòng IT” thành một nhiệm vụ chính trị và quản trị của toàn đơn vị.

Tại Đồng Nai, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS là một trong 3 chương trình đột phá của nhiệm kỳ 2025-2030. Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn CĐS tập trung 10 nhóm nhiệm vụ và hướng tới tạo chuyển biến rõ rệt trong phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, quản trị, điều hành. Điểm đáng chú ý là thành phố không chỉ yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ, mà nhấn mạnh sản phẩm đầu ra, người sử dụng thực tế và hiệu quả có thể lượng hóa.

Kế hoạch Bình dân học vụ số năm 2026 của Đồng Nai tiếp tục thể hiện quan điểm lấy con người làm trung tâm, phát huy vai trò chủ đạo của hệ thống chính trị 2 cấp, phổ cập kỹ năng số cho người dân và cộng đồng DN theo phương châm không để ai bị bỏ lại phía sau.

Trong thực tiễn, người lao động sẵn sàng học nếu có người hướng dẫn. Đảng viên có thể đi trước nếu được khuyến khích và giao nhiệm vụ. DN có thể đầu tư công nghệ nếu nhìn thấy hiệu quả. Nhưng để 3 yếu tố ấy kết nối thành một quá trình liên tục, cần vai trò tổ chức.

Chi bộ trước hết cần đưa CĐS vào nghị quyết và chương trình công tác theo cách cụ thể. Theo đó, chi bộ có thể xác định 2-3 điểm nghẽn cần xử lý trong quý hoặc năm. Mỗi điểm nghẽn giao cho một đảng viên hoặc nhóm đảng viên phụ trách, có thời hạn, nguồn lực và sản phẩm đầu ra.

Lãnh đạo bằng nêu gương, kiểm tra và nhân rộng

Thực tế cho thấy, người lao động lâu năm vẫn có thể thích ứng nếu được hướng dẫn, nhân viên nghiệp vụ sẵn sàng học trí tuệ nhân tạo (AI) khi thấy giải quyết đúng việc, một đảng viên có thể trở thành người truyền kỹ năng cho đồng nghiệp. Những trường hợp ấy đặt ra một nhiệm vụ lãnh đạo rất cụ thể: phát hiện hạt nhân, tổ chức học tập và tạo cơ chế lan tỏa.

Vì thế, chi bộ cần phối hợp với lãnh đạo DN và Công đoàn xây dựng bản đồ kỹ năng số của người lao động. Nhóm nào cần đào tạo cơ bản, nhóm nào cần đào tạo nâng cao, ai có thể làm hạt nhân số, vị trí nào có nguy cơ bị tác động bởi tự động hóa. Khi nắm được bức tranh ấy, TCĐ mới có cơ sở lãnh đạo theo đúng tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Do đó, vai trò lãnh đạo của TCĐ còn thể hiện ở cơ chế nêu gương. Nếu bí thư chi bộ, cấp ủy viên và đảng viên không học công nghệ, rất khó yêu cầu người lao động thay đổi. Ngược lại, khi cán bộ chủ chốt trực tiếp sử dụng nền tảng số, yêu cầu báo cáo bằng dữ liệu, chấp nhận thử nghiệm có kiểm soát và công khai học từ sai sót, tổ chức sẽ hình thành một văn hóa đổi mới.

Nhưng nêu gương phải đi cùng kiểm tra. CĐS có một rủi ro đặc biệt: rất dễ tạo ra “thành tích số” bằng số lượng phần mềm, tài khoản hoặc lớp tập huấn. Chi bộ cần kiểm tra hiệu quả sử dụng thực tế. Một phần mềm không có người dùng, một lớp học không tạo ra kỹ năng, một sáng kiến AI không giải quyết được việc thì chưa thể coi là kết quả.

Đồng Nai đang nhấn mạnh chính cách đo này trong Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về CĐS trong hệ thống chính trị: ưu tiên sản phẩm đã hoàn thành, vận hành ổn định, có dữ liệu, có người sử dụng và lượng hóa hiệu quả. Đây cũng nên là nguyên tắc kiểm tra của TCĐ trong DN: nói ít hơn về “đã triển khai”, nhiều hơn về “đã thay đổi điều gì”.

Để chi bộ thực sự trở thành hạt nhân chuyển đổi số

Thứ nhất, đổi mới nội dung lãnh đạo. Mỗi chi bộ xây dựng “danh mục nhiệm vụ số” hằng năm, lựa chọn ít nhưng trúng các điểm nghẽn của đơn vị. Mỗi nhiệm vụ phải có người phụ trách, đầu ra, thời hạn và chỉ số đánh giá. CĐS cần trở thành một nội dung của nghị quyết gắn với nhiệm vụ sản xuất - kinh doanh, không tách thành phong trào riêng.

Thứ hai, đổi mới phương thức lãnh đạo. Chi bộ sử dụng dữ liệu và nền tảng số trong chính hoạt động của mình; tổ chức sinh hoạt chuyên đề theo bài toán thật; dành thời gian cho đảng viên báo cáo sản phẩm, chia sẻ thất bại và kinh nghiệm. Cấp ủy cần tạo môi trường để đảng viên dám thử nghiệm trong phạm vi an toàn, thay vì chỉ khuyến khích chung.

Thứ ba, xây dựng đội ngũ đảng viên nòng cốt số. Có thể thực hiện nguyên tắc “mỗi đảng viên một bài toán số, một kỹ năng mới, một người được hỗ trợ”. Đảng viên không chỉ học cho mình mà phải tạo tác động tới đồng nghiệp. Kết quả này cần được xem xét trong đánh giá vai trò tiên phong, gương mẫu.

Thứ tư, thiết lập cơ chế phối hợp giữa chi bộ - lãnh đạo DN - Công đoàn. Chi bộ định hướng và giám sát; DN bảo đảm nguồn lực, công nghệ và đào tạo; Công đoàn nắm tâm tư, bảo vệ quyền lợi và phát hiện nhóm có nguy cơ bị bỏ lại. Ba chủ thể cùng sử dụng một bộ chỉ số: năng suất, thời gian, sai sót, mức độ sử dụng, kỹ năng người lao động và tác động tới việc làm.

CĐS cuối cùng vẫn là câu chuyện con người. Công nghệ có thể làm công việc nhanh hơn, AI có thể gánh bớt việc lặp lại, dữ liệu có thể giúp quyết định chính xác hơn. Nhưng để những khả năng ấy trở thành sức mạnh chung cần một tổ chức biết tập hợp, định hướng và dẫn dắt.

Với TCĐ ở cơ sở, đây là cơ hội đổi mới phương thức lãnh đạo. Chi bộ không đứng ngoài CĐS và cũng không làm thay chuyên môn. Chi bộ lãnh đạo bằng việc xác định đúng hướng, tổ chức đúng người, giao đúng việc, kiểm tra đúng kết quả và bảo đảm sự thay đổi phục vụ con người.

Nếu mỗi chi bộ ở DN tại Đồng Nai có một danh mục nhiệm vụ số; mỗi đảng viên có một việc cụ thể để tiên phong; mỗi người lao động có cơ hội học một kỹ năng phù hợp; mỗi sáng kiến được đo bằng kết quả thật, thì Nghị quyết số 57 sẽ không chỉ hiện diện trong văn bản. Nghị quyết sẽ hiện diện trong từng dây chuyền, quầy lễ tân, phòng kế toán, cuộc sinh hoạt chi bộ… và trong năng lực mới của từng người lao động.

“Không ai đứng ngoài kỷ nguyên số” khi đó không chỉ là thông điệp của một phong trào. Nó trở thành thước đo năng lực lãnh đạo của TCĐ ở cơ sở: Đảng lãnh đạo để công nghệ tạo ra phát triển, để đảng viên thực sự tiên phong và để mỗi người lao động có cơ hội cùng tiến trong kỷ nguyên mới.

Từ thực tiễn đã nêu trong loạt bài, có thể đề xuất mô hình “Chi bộ dẫn dắt CĐS từ cơ sở” với chu trình 6 bước, lần lượt gồm: nhận diện điểm nghẽn; ra nhiệm vụ lãnh đạo; giao đảng viên phụ trách; phối hợp DN và Công đoàn; đo sản phẩm đầu ra; sơ kết, nhân rộng. Điểm quan trọng của mô hình không phải tạo thêm một quy trình hành chính, mà làm rõ trách nhiệm chính trị đối với một vấn đề sản xuất - kinh doanh cụ thể.

Mỗi chi bộ chỉ cần chọn một số ít vấn đề thật sự có ý nghĩa. Khi giải quyết được, kết quả phải trở lại sinh hoạt chi bộ như bằng chứng về năng lực lãnh đạo. Từ đó, bài học được chuẩn hóa để áp dụng ở tổ, phòng, phân xưởng hoặc đơn vị khác.

Nếu được thực hiện kiên trì, đây có thể trở thành một cách cụ thể hóa Nghị quyết số 57 trong DN: TCĐ không đứng ngoài quá trình đổi mới công nghệ, nhưng cũng không làm thay chuyên môn; TCĐ giữ vai trò định hướng, huy động, giám sát và bảo đảm CĐS phục vụ mục tiêu phát triển con người và DN.