Không chỉ căn cứ cấp độ dữ liệu để xác định nghĩa vụ bảo vệ

Phòng ngừa nguy cơ “đầu độc” dữ liệu trí tuệ nhân tạo

Đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà cho rằng dự thảo Luật An ninh dữ liệu đã được chỉnh lý theo hướng hài hòa giữa yêu cầu bảo đảm an ninh dữ liệu và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế số, chuyển đổi số quốc gia.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Hà (Quảng Trị) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Đề cập nguy cơ “đầu độc” dữ liệu trí tuệ nhân tạo và bảo vệ dữ liệu điều khiển hạ tầng thiết yếu, đại biểu phân tích, trong môi trường số, chỉ một lượng nhỏ dữ liệu bị cố ý làm sai lệch cũng có thể khiến hệ thống trí tuệ nhân tạo đưa ra kết quả không chính xác mà khó phát hiện. Nguy hiểm hơn, việc can thiệp, thay đổi tham số trong hệ thống điều khiển tự động có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với hoạt động của lưới điện, giao thông, thông tin liên lạc và các công trình hạ tầng thiết yếu.

Trong khi đó, điểm b khoản 2 Điều 15 dự thảo Luật quy định yêu cầu phòng, chống “đầu độc” dữ liệu đối với hệ thống xử lý dữ liệu từ cấp độ 3 trở lên. Đại biểu cho rằng cách tiếp cận này chưa thật toàn diện, bởi mức độ nguy hiểm của hành vi “đầu độc” dữ liệu không chỉ phụ thuộc vào cấp độ dữ liệu mà còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng và hậu quả có thể xảy ra.

Đối với khoản 7 Điều 13, đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu các hệ thống điều khiển hạ tầng thiết yếu phải có phương án chuyển sang chế độ vận hành an toàn hoặc điều khiển thủ công khi phát hiện dữ liệu bị giả mạo, sai lệch.

Các ĐBQH dự phiên họp tại hội trường. Ảnh: Khánh Duy

Tại khoản 1 Điều 23, đại biểu kiến nghị bổ sung căn cứ áp dụng biện pháp kỹ thuật khẩn cấp khi phát hiện hành vi can thiệp, làm sai lệch dữ liệu điều khiển có nguy cơ gây gián đoạn hoặc mất an toàn đối với hạ tầng thiết yếu.

Theo đại biểu, bảo vệ an ninh dữ liệu không chỉ nhằm bảo vệ thông tin mà quan trọng hơn là bảo đảm sự vận hành an toàn, liên tục của các hệ thống thiết yếu đối với quốc gia và đời sống Nhân dân.

Bảo vệ dữ liệu quốc phòng trong tình huống đặc biệt

Đề cập thẩm quyền quản lý dữ liệu quốc phòng, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, làm rõ nguyên tắc dữ liệu phát sinh tại doanh nghiệp hoặc trong hệ thống lưỡng dụng, nếu được xác định, phân loại là dữ liệu quân sự thì thuộc thẩm quyền quản lý, thẩm định của Bộ Quốc phòng.

Theo đại biểu, đây là nội dung phù hợp với đặc thù quản lý nhà nước về quốc phòng, bởi nhiều hệ thống công nghệ, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu hiện nay vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa có khả năng phục vụ nhiệm vụ quốc phòng... Nếu chỉ xác định thẩm quyền theo chủ thể sở hữu hoặc nơi phát sinh dữ liệu mà không căn cứ vào tính chất và mục đích sử dụng, có thể dẫn đến khoảng trống hoặc chồng chéo trong quản lý.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại hội trường, sáng 4/11. Ảnh: Khánh Duy

Do đó, đại biểu đề nghị thể hiện đầy đủ, thống nhất nội dung đã được tiếp thu, giải trình tại điểm c khoản 2 Điều 12 và khoản 10 Điều 26, bảo đảm thẩm quyền của Bộ Quốc phòng đối với dữ liệu quân sự, kể cả dữ liệu phát sinh trong doanh nghiệp và hệ thống lưỡng dụng quốc phòng.

Đặc biệt quan tâm đến yêu cầu bảo vệ dữ liệu trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng và tình trạng chiến tranh, đại biểu nhận định đây là những tình huống hệ thống dữ liệu quốc gia có nguy cơ bị tấn công, phá hoại, chiếm đoạt hoặc làm tê liệt ở mức độ cao nhất. Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa quy định thật rõ các yêu cầu bảo vệ dữ liệu trong những tình huống đặc biệt này.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 23 trách nhiệm của chủ quản dữ liệu cấp độ 4, cấp độ 5 trong việc xây dựng phương án phân tán, khôi phục, di chuyển hoặc tiêu hủy an toàn dữ liệu khi có tình huống khẩn cấp, phù hợp với tính chất, mức độ của từng loại dữ liệu và thẩm quyền quyết định theo pháp luật.

Theo đại biểu, quy định này nhằm bảo đảm trong mọi tình huống, nhất là khi xảy ra chiến tranh, không chỉ bảo vệ được hệ thống dữ liệu mà còn duy trì khả năng chỉ huy, điều hành và hoạt động của các cơ quan, tổ chức trọng yếu.

Các ĐBQH dự phiên họp tại hội trường. Ảnh: Khánh Duy

Đối với quy định về an ninh dữ liệu trong không gian đặc thù, ĐBQH Nguyễn Ngọc Hà chỉ rõ, khoản 15 Điều 2 dự thảo Luật xác định khái niệm “không gian đặc thù”, bao gồm không gian vũ trụ, tầm thấp, ngầm, biển và đại dương. Tên Chương III cũng đề cập đến không gian đặc thù, nhưng chưa có điều khoản cụ thể quy định cơ chế bảo đảm an ninh dữ liệu trong những không gian này.

Theo đại biểu, các hệ thống vệ tinh, phương tiện bay không người lái, cáp quang biển, thiết bị khảo sát và công trình ngầm đều có khả năng tạo lập, thu thập, truyền dẫn và xử lý dữ liệu có giá trị chiến lược, liên quan trực tiếp đến chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung một điều trong Chương III, quy định nguyên tắc bảo vệ an ninh dữ liệu trong không gian đặc thù; xác định trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan và yêu cầu bảo đảm an ninh đối với hoạt động thu thập, truyền dẫn, lưu trữ, xử lý dữ liệu tại những không gian này.

Việc bổ sung cần bảo đảm phù hợp với pháp luật chuyên ngành, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời tránh chồng chéo về thẩm quyền quản lý.

Các ĐBQH dự phiên họp tại hội trường. Ảnh: Khánh Duy

Nhấn mạnh yêu cầu đặt ra đối với Luật An ninh dữ liệu không chỉ là bảo vệ dữ liệu trước các hành vi xâm phạm mà còn phải chủ động phòng ngừa những nguy cơ mới, bảo đảm an ninh quốc gia, giữ vững chủ quyền số và duy trì hoạt động an toàn của các hệ thống trọng yếu, ĐBQH Nguyễn Ngọc Hà cho rằng: một đạo luật có tính dự báo cao cần tạo cơ sở pháp lý để ứng phó với những thách thức có thể xuất hiện trong tương lai.

Đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm vừa chặt chẽ về an ninh, quốc phòng, vừa khả thi trong thực tiễn, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển kinh tế số và chuyển đổi số quốc gia.