Không còn 'sổ đỏ, sổ hồng' theo cách cũ: từ Thành phố Hồ Chí Minh nghĩ về Cao Bằng

Thông tin trên Báo VietNamNet những ngày đầu tháng 4/2026 khiến nhiều người chú ý: có những dự án nhà ở tại Thành phố Hồ Chí Minh chỉ mất khoảng 10 phút để được xem xét và chốt hướng cấp sổ hồng. Đây là một thay đổi rất rõ trong cách làm, nhất là với một việc lâu nay vẫn gắn với sự chờ đợi kéo dài, đi lại nhiều lần.

Điều đáng nói không chỉ là kết quả "10 phút” hết sức ấn tượng, mà là cách tổ chức khoa học để có được 10 phút quý báu đó đó. Hiểu đúng thì câu chuyện không phải chỉ cần "10 phút" để giải quyết xong hết mọi việc. Điều thực sự diễn ra là: để có 10 phút ra quyết định tháo gỡ tại cuộc họp, tất cả hồ sơ liên quan đã được chuẩn bị trước và được các cơ quan chuyên môn rà soát. Tổ công tác liên ngành nghe, đối chiếu ngay với các sở ngành cùng ngồi một bàn, rồi kết luận rõ: dự án nào đủ điều kiện thì cho đi tiếp; dự án nào còn vướng thì vướng ở đâu, ai xử lý, bao lâu xong. Nói cách khác, 10 phút là để “mở khóa” hồ sơ, còn cả quy trình cấp giấy vẫn chạy theo đúng quy định, không có chuyện làm tắt. Các bước tiếp theo như hoàn thành nghĩa vụ tài chính, ký giấy, cập nhật hồ sơ… vẫn thực hiện theo đúng quy định của Luật Đất đai 2024 và Nghị định 101/2024/NĐ-CP.

Một buổi làm việc, hàng nghìn căn hộ được “mở nút”

Trong buổi làm việc ngày 2 - 3/4/2026, Tổ công tác 1645 do ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh - chủ trì đã xem xét một loạt dự án cụ thể: nhà ở xã hội tại phường Cát Lái, chung cư 4S Linh Đông, chung cư An Phú, First Home Bình Dương. Đằng sau mỗi dự án là hàng trăm, hàng nghìn hộ gia đình đã chờ đợi sổ trong thời gian dài. Có dự án hơn 1.000 căn, có dự án hơn 800 căn, có dự án hơn 1.100 căn; chỉ trong một buổi chiều, nhiều dự án đã được thống nhất chủ trương cấp sổ.

Từ ngày 1/7/2025, người dân có thể nộp hồ sơ xin cấp sổ hồng (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất) lần đầu trực tiếp tại UBND cấp xã hoặc Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Ở quy mô lớn hơn, các số liệu được công bố cũng cho thấy khối lượng công việc rất lớn đã được xử lý. Có mốc cho thấy 207 dự án với hơn 104.000 sản phẩm đã được tháo gỡ; có mốc khác nêu 250 dự án được đưa ra xem xét, trong đó hơn 130.000 căn đã được giải quyết. Việc số liệu khác nhau không phải mâu thuẫn, mà do cách tính khác nhau giữa “đã đưa ra xử lý” và “đã tháo gỡ xong”, điều này cũng cho thấy khối lượng công việc thực tế rất lớn.

Không phải rút ngắn thủ tục, mà rút ngắn “độ trễ” giữa các cơ quan:

Đặt trong khung pháp lý hiện hành, có thể thấy rõ một điều: quy trình cấp Giấy chứng nhận không hề bị rút gọn. Luật Đất đai 2024 quy định rõ điều kiện cấp giấy đối với từng loại đối tượng; Nghị định 101/2024/NĐ-CP hướng dẫn cụ thể quy trình đăng ký, cấp giấy, xử lý hồ sơ; còn Luật Kinh doanh bất động sản 2023 giao UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý, kiểm tra, rà soát và xử lý các vấn đề phát sinh trong hoạt động kinh doanh bất động sản.

Điểm đáng nói là không có thêm thủ tục nào được đặt ra, mà các khâu vốn tách rời được đưa về một chỗ để xử lý cùng lúc. Hồ sơ được trình bày một lần, các sở ngành cùng nghe, cùng đối chiếu, cùng chịu trách nhiệm. Việc nào đủ điều kiện thì cho đi tiếp; việc nào chưa đủ thì nói rõ thiếu gì và làm thế nào. Phần bị “cắt” đi không phải là quy định, mà là thời gian chờ giữa các cơ quan.

“10 phút” chỉ có khi hồ sơ đã được chuẩn bị từ trước

Không có chuyện mang hồ sơ lên rồi nghe một lần là quyết được ngay. Đằng sau 10 phút là cả một quá trình chuẩn bị: hồ sơ đã được rà soát, điểm nghẽn đã được xác định, ý kiến chuyên môn đã có, dữ liệu đủ để đối chiếu. Thành phố Hồ Chí Minh đã làm một việc nền rất quan trọng là làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu đất đai; khi thông tin đã rõ, việc ra quyết định trở nên nhanh và chính xác hơn.

Một điểm nữa là sau khi tháo gỡ, quy trình cấp giấy đã có sẵn với thời hạn rõ ràng, thường khoảng 20 ngày làm việc đối với hồ sơ hợp lệ. Khi “nút thắt” được mở, hồ sơ đi tiếp ngay theo quy trình đã có. Ngược lại, nếu dữ liệu chưa đồng bộ, hồ sơ chưa rõ, thì rất dễ rơi vào tình trạng họp nhanh nhưng không ra việc.

Không nới điều kiện, mà chỉ rõ đường đi. Cách làm này không phải là “duyệt cho xong”. Dự án đủ điều kiện thì cho đi tiếp. Dự án còn vướng nghĩa vụ tài chính thì phải hoàn thành. Vướng quy hoạch thì phải xử lý quy hoạch. Thiếu hồ sơ thì phải bổ sung.

Điểm khác là cơ quan quản lý không để người dân và doanh nghiệp tự dò đường, mà chỉ rõ: thiếu gì, ai làm, bao lâu xong. Đây là ranh giới cần giữ rất chặt, nhất là với địa phương quy mô nhỏ.

Trông người lại nghĩ đến ta

Cao Bằng không có hàng trăm dự án như Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng không phải là không có vướng mắc. Hồ sơ phân tán, dữ liệu chưa đồng bộ, có trường hợp thiếu giấy tờ, có trường hợp sai lệch thông tin, có trường hợp kéo dài nhiều năm. Những việc này ảnh hưởng trực tiếp đến người dân.

Dữ liệu thực tế cho thấy năng lực xử lý của Văn phòng Đăng ký đất đai Cao Bằng hiện vẫn ở mức khá thấp so với nhu cầu. Trong giai đoạn từ ngày 1/7/2024 đến ngày 15/11/2025, toàn hệ thống chỉ tiếp nhận và giải quyết 6.253 hồ sơ, trong đó 5.153 hồ sơ đúng hạn (trên 82%), đồng thời vẫn còn 1.117 hồ sơ tồn đọng. Quy đổi theo năm, con số này tương đương khoảng 4.500 - 4.700 hồ sơ mỗi năm. Nếu so sánh với các địa phương có điều kiện tương đồng như Lào Cai hoặc Thái Nguyên – nơi xử lý hàng chục nghìn hồ sơ mỗi năm - có thể thấy mức xử lý của Cao Bằng còn thấp hơn đáng kể.

Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở số lượng. Nhiều hồ sơ phát sinh từ dữ liệu cũ (giai đoạn 1995 - 2002), sai lệch bản đồ, thiếu cập nhật biến động qua nhiều thời kỳ khiến thời gian xử lý kéo dài. Vì vậy mới có nghịch lý: hồ sơ không nhiều nhưng vẫn tồn đọng. Điểm nghẽn nằm ở dữ liệu, quy trình và cách tổ chức thực hiện, chứ không đơn thuần là thiếu người hay thiếu thời gian.

Cần học ngay cách làm "10 phút" của thành phố Hồ Chí Minh

Người dân làm thủ tục đất đai tại Trung tâm phục vụ Hành chính công phường Thục Phán.

Điều mà Cao Bằng cần học ngay từ câu chuyện "10 phút” của Thành phố Hồ Chí Minh là cách tổ chức công việc khoa học.

Các vướng mắc thực tế có thể chia thành những nhóm rõ ràng: nghĩa vụ tài chính; nguồn gốc và quyết định giao đất hoặc cho thuê đất; quy hoạch - xây dựng - nghiệm thu; thế chấp, bảo đảm; và dữ liệu địa chính, hồ sơ kỹ thuật. Khi bóc đúng “nút thắt”, việc xử lý mới đi đúng hướng.

Cần có một tổ công tác liên ngành cấp tỉnh, đủ thẩm quyền, làm việc thực chất. Hồ sơ phải được rà soát, phân loại trước khi đưa ra; mỗi hồ sơ cần có đầy đủ thông tin: pháp lý, tài chính, nghiệm thu, thế chấp, bản đồ, số hộ dân liên quan và ý kiến của từng cơ quan. Không có bước này thì rất dễ rơi vào tình trạng họp mà không giải quyết được việc. Quan trọng hơn cả là trách nhiệm. Mỗi hồ sơ phải có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng, có thời hạn cụ thể, có kết quả rõ ràng. Không vì muốn nhanh mà bỏ qua điều kiện; nhưng cũng không để người dân tự loay hoay.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Bằng phải khẩn trương đổi mới cách xử lý hồ sơ đất đai

Câu chuyện từ Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy một điều rõ ràng: không có thay đổi nào về quy định, mà là thay đổi cách thực hiện. “10 phút một dự án” thực chất là 10 phút để kết luận, trên nền hồ sơ đã chuẩn bị trước, dữ liệu đã được làm sạch hơn và các cơ quan cùng chịu trách nhiệm. Cách làm này có thể nhân rộng, nhưng chỉ hiệu quả khi có ba điều kiện: dữ liệu được chuẩn hóa, vướng mắc được phân loại đúng, và trách nhiệm được giao rõ đến từng cơ quan, từng thời hạn. Với Cao Bằng, điều quan trọng là phải phát huy mạnh mẽ vai trò chủ trì của Sở nông nghiệp và môi trường.

Vai trò chủ trì của Sở Nông nghiệp và Môi trường là then chốt. Đây phải là cơ quan “giữ trục” toàn bộ quá trình: từ việc rà soát, phân loại hồ sơ, tổng hợp dữ liệu, xác định rõ từng nhóm vướng mắc, đến việc chuẩn bị nội dung trước khi đưa ra Tổ công tác. Không chỉ dừng ở tham mưu, Sở cần theo dõi đến cùng từng hồ sơ, đôn đốc các đơn vị liên quan, cập nhật tiến độ và báo cáo kịp thời để bảo đảm mỗi kết luận tại cuộc họp đều được thực hiện đến nơi đến chốn. Nếu không có một đầu mối như vậy, rất dễ quay lại tình trạng hồ sơ đi vòng giữa các cơ quan mà không ai chịu trách nhiệm cuối cùng. Khi cách làm thay đổi, kết quả sẽ thay đổi. Và khi người dân không còn phải chờ đợi, đó mới là thước đo của sự đổi mới.