Không để cư dân vào ở mới phát hiện vi phạm phòng cháy, chữa cháy

Đại biểu Cao Mạnh Linh, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Theo đại biểu, thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu có mục đích khác nhau. Thẩm định thiết kế nhằm đánh giá phương án thiết kế có đáp ứng yêu cầu an toàn hay không; còn kiểm tra nghiệm thu nhằm xác định công trình thực tế có được thi công đúng thiết kế đã được phê duyệt hay không.

Thực tế tại chung cư Hoàng Gia, phường Hà Đông, Hà Nội cho thấy rõ vấn đề này. Theo thông tin báo chí phản ánh, công trình đã được thẩm duyệt thiết kế phòng cháy, chữa cháy từ năm 2010 nhưng thi công không đúng thiết kế, chưa được nghiệm thu theo quy định. Tuy nhiên, cư dân đã vào ở từ năm 2016 và đến tháng 7/2026, một số hạng mục phòng cháy, chữa cháy vẫn chưa đủ điều kiện nghiệm thu, ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Đại biểu cho rằng, người mua nhà có thể kiểm tra căn hộ khi nhận bàn giao nhưng rất khó tự đánh giá mức độ bảo đảm an toàn cháy của cả tòa nhà, từ đường tiếp cận cho xe chữa cháy đến hệ thống thoát nạn, ngăn cháy, ngăn khói. Nếu sai phạm chỉ được phát hiện sau khi cư dân đã vào ở, việc khắc phục có thể phải hạn chế sử dụng công trình, thậm chí di dời người dân. Trường hợp vi phạm không thể khắc phục, hệ quả xử lý còn phức tạp hơn.

Các đại biểu dự phiên thảo luận. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Bên cạnh đó, đại biểu lưu ý việc chuyển sang cơ chế hậu kiểm chưa chắc giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí. Bởi đối với chung cư thuộc diện kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng, hoạt động này vẫn phải tiến hành. Nếu nội dung phòng cháy, chữa cháy được kiểm tra trong cùng quy trình thì không phát sinh thêm thủ tục; còn nếu chuyển sang hậu kiểm, cơ quan chức năng vẫn phải đối chiếu thiết kế, kiểm tra hiện trạng, thử vận hành hệ thống và xử lý các sai phạm phát sinh. Khi đó, việc chuyển sang hậu kiểm chưa chắc đã tiết kiệm hơn so với việc xem xét các điều kiện phòng cháy, chữa cháy trong cùng thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng.

Từ những phân tích trên, đại biểu Cao Mạnh Linh đề nghị quy định việc kiểm tra các giải pháp an toàn cháy thuộc trách nhiệm của cơ quan chuyên môn về xây dựng được thực hiện cùng thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng, trước hết áp dụng đối với nhà chung cư. Đối với các công trình khác, giao Chính phủ xác định phạm vi áp dụng dựa trên khả năng tự thoát nạn của người sử dụng, mức độ hậu quả nếu xảy ra cháy và khả năng khắc phục sau khi công trình đưa vào hoạt động.

Toàn cảnh phiên thảo luận sáng 5/11. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Theo đề xuất này, cơ quan chuyên môn về xây dựng sử dụng chung hồ sơ kiểm tra trong cùng một đợt, ghi nhận kết quả trong cùng một văn bản. Trường hợp phát hiện vi phạm hoặc sai khác so với thiết kế được phê duyệt, ảnh hưởng đến an toàn phòng cháy, chủ đầu tư chỉ được bàn giao, đưa công trình vào sử dụng sau khi cơ quan có thẩm quyền xác nhận đã khắc phục.