Không để 'độ trễ' chính sách trong xử lý vi phạm hải quan
Trước thời điểm Nghị định số 169/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan có hiệu lực (từ ngày 1/7/2026), ngành Hải quan đã chủ động triển khai đồng bộ từ nghiên cứu, tập huấn đến phổ biến quy định cho doanh nghiệp nhằm bảo đảm thống nhất thực thi, tăng tính tuân thủ và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của các quy định xử lý vi phạm.
Thống nhất thực thi, hạn chế “độ trễ” chính sách
Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng mở rộng về quy mô, tốc độ và mức độ số hóa, yêu cầu đặt ra với công tác xử lý vi phạm hành chính không còn dừng ở việc xử lý đúng hành vi, mà phải bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả năng dự báo trong thực thi.
Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Kim Long Biên - Trưởng ban Ban Pháp chế, Cục Hải quan chia sẻ, với lĩnh vực hải quan, mỗi thay đổi về cơ chế xử phạt đều tác động trực tiếp tới hoạt động của doanh nghiệp, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng môi trường thương mại. Chính vì vậy, việc triển khai các quy định mới luôn đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng bộ.
Cán bộ Hải quan kiểm tra hàng nhập khẩu. Ảnh: CTV
Nhận thức rõ yêu cầu này, ngay sau khi Nghị định số 169/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành, Đảng ủy Cục Hải quan đã chỉ đạo toàn ngành tập trung nghiên cứu sâu, chủ động tuyên truyền và chuẩn bị đầy đủ điều kiện để triển khai hiệu quả.
Ngày 20/5/2026, Cục Hải quan ban hành công văn hỏa tốc, yêu cầu các đơn vị trực thuộc nghiên cứu kỹ nội dung văn bản, công khai, phổ biến các quy định tới người khai hải quan, người nộp thuế và cộng đồng doanh nghiệp nhằm bảo đảm thực hiện thống nhất.
Cách tiếp cận này cho thấy sự thay đổi rõ nét trong tư duy điều hành của ngành Hải quan: thay vì chờ văn bản có hiệu lực mới triển khai, ngành Hải quan lựa chọn chuẩn bị từ sớm để hạn chế độ trễ chính sách và giảm tối đa khoảng cách giữa ban hành với thực thi.
Theo ghi nhận của phóng viên, đến thời điểm hiện tại, nhiều chi cục hải quan khu vực đã hoàn thành hoặc đang tăng tốc triển khai tập huấn chuyên sâu cho công chức và doanh nghiệp.
Những điểm doanh nghiệp cần lưu ý nhằm tránh sai sót
Cơ quan hải quan khuyến nghị, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu đầy đủ nội dung Nghị định số 169/2026/NĐ-CP để tránh sai sót dẫn đến mắc lỗi bị xử phạt vi phạm.
Cụ thể, doanh nghiệp nên rà soát việc khai báo mã số, trị giá, thuế suất đối với các mặt hàng đã từng được hướng dẫn hoặc xác định trước; chuẩn hóa hồ sơ và quy trình nội bộ theo hướng số hóa. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên chủ động trao đổi với cơ quan hải quan khi phát sinh vướng mắc; xây dựng cơ chế quản trị tuân thủ nhằm giảm rủi ro và chi phí phát sinh trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Điển hình, tại Chi cục Hải quan khu vực X, chương trình tập huấn về trị giá hải quan và xử lý vi phạm hành chính được tổ chức với sự phối hợp của Ban Nghiệp vụ thuế hải quan và Ban Pháp chế (Cục Hải quan).
Nội dung tập huấn tập trung cập nhật các điểm mới của nghị định; kỹ năng nhận diện hành vi vi phạm; phương pháp lập hồ sơ xử lý; áp dụng chế tài và xử lý các tình huống nghiệp vụ phát sinh trong thực tế. Nhiều tình huống cụ thể được đưa ra trao đổi nhằm thống nhất cách hiểu và hạn chế sai khác trong áp dụng.
Cùng với đó, hoạt động truyền thông tới doanh nghiệp cũng được tăng cường. Việc tiếp cận sớm các quy định mới sẽ giúp doanh nghiệp chủ động rà soát quy trình khai báo, hoàn thiện cơ chế kiểm soát nội bộ và hạn chế rủi ro phát sinh trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý
Theo ông Kim Long Biên, Nghị định số 169/2026/NĐ-CP không đơn thuần sửa đổi kỹ thuật các quy định xử phạt, mà nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn về hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa quản lý nhà nước và chuyển đổi số. Tinh thần xuyên suốt của Nghị định là xử lý nghiêm minh nhưng khả thi; tăng hiệu lực quản lý nhưng đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp.
Nghị định được xây dựng trên cơ sở kế thừa các nội dung còn phù hợp của Nghị định số 128/2020/NĐ-CP và Điều 2 Nghị định số 102/2021/NĐ-CP, đồng thời sửa đổi toàn diện những quy định đã phát sinh bất cập trong thực tiễn.
Một trong những điểm nổi bật là bổ sung các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính; hoàn thiện quy định về tang vật vi phạm; bổ sung các hành vi mới phát sinh trong kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan; tăng tính răn đe đối với hành vi khai sai mã số, thuế suất, mức thuế đối với các trường hợp đã được cơ quan quản lý hướng dẫn hoặc xác định trước.
Đặc biệt, lần đầu tiên quy định xử phạt vi phạm hành chính trên môi trường điện tử được đưa vào khuôn khổ pháp lý. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy số hóa quy trình xử lý, nâng cao khả năng giám sát, tăng tính minh bạch và giảm chi phí hành chính.
Nghị định cũng bổ sung thẩm quyền xử phạt của lực lượng Công an nhân dân đối với một số trường hợp kết thúc điều tra nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, qua đó rút ngắn quy trình xử lý và nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành.
Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, khi Nghị định số 169/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực và thay thế hoàn toàn Nghị định số 128/2020/NĐ-CP cùng Điều 2 Nghị định số 102/2021/NĐ-CP, ngành Hải quan sẽ bước sang giai đoạn hoàn thiện khuôn khổ quản lý theo hướng hiện đại hơn.
Trên thực tế, sau gần 6 năm triển khai cơ chế cũ, bối cảnh thương mại quốc tế, chuyển đổi số và yêu cầu quản lý thuế đã thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi hệ thống xử lý vi phạm phải đồng bộ hơn, linh hoạt hơn và phản ứng nhanh hơn với thực tiễn.
Đối với cơ quan hải quan, Nghị định số 169/2026/NĐ-CP tạo điều kiện chuyển mạnh sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro và kiểm soát điện tử.
Đối với doanh nghiệp, Nghị định góp phần tạo môi trường thực thi minh bạch hơn, giảm khác biệt trong cách hiểu quy định, tăng khả năng dự báo chính sách và khuyến khích doanh nghiệp xây dựng hệ thống tuân thủ nội bộ.
Việc đưa Nghị định số 169/2026/NĐ-CP vào cuộc sống không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, mà còn tạo nền tảng cho mục tiêu xây dựng hải quan số, hải quan thông minh và môi trường thương mại hiện đại trong tiến trình hội nhập.
9 lĩnh vực có nghị định mới giao thẩm quyền xử phạt cho Hải quan
Cục Hải quan vừa ban hành Công văn số 7743/CHQ-PC yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực, Chi cục Kiểm tra sau thông quan và Chi cục Điều tra chống buôn lậu tập trung nghiên cứu, tổ chức triển khai các nghị định được Chính phủ ban hành từ tháng 3 đến tháng 6/2026.
Các nghị định mới tập trung vào 9 lĩnh vực quản lý chuyên ngành gồm: năng lượng nguyên tử; biển, đảo và thềm lục địa; văn hóa, quảng cáo; y tế; lâm nghiệp; bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin; sở hữu công nghiệp; thú y; chăn nuôi.
Trước phạm vi điều chỉnh rộng và liên quan trực tiếp đến hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị tổ chức nghiên cứu kỹ nội dung các nghị định, quán triệt tới toàn thể cán bộ, công chức nhằm bảo đảm thống nhất nhận thức và áp dụng hiệu quả trong thực tiễn. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định mới tới cộng đồng doanh nghiệp, người khai hải quan và người nộp thuế nhằm nâng cao mức độ tuân thủ, hạn chế phát sinh vi phạm.
Để bảo đảm áp dụng đúng quy định, Cục Hải quan lưu ý các đơn vị khi xử lý vi phạm hành chính cần lựa chọn văn bản quy phạm pháp luật theo đúng nguyên tắc quy định tại Điều 58 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tránh chồng chéo và bảo đảm tính thống nhất giữa các lĩnh vực quản lý.
Tin nóng
Hãng hàng không China Eastern tiếp tục đặt mua 25 máy bay thân rộng Airbus A330neo, giá niêm yết 9,35 tỷ USD, nhằm mở rộng mạng bay quốc tế.
MBS cho biết tiêu dùng nội địa đang có nhiều sự hỗ trợ từ xu hướng mua hàng nội địa chất lượng tốt qua đó giúp lợi nhuận của nhóm tiêu dùng duy trì tăng trưởng ổn định.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cả nước từ 10% trở lên trong năm 2026, Chính phủ yêu cầu nhiều địa phương tăng tốc mạnh trong 6 tháng cuối năm. Trong đó, 12 tỉnh, thành được giao mục tiêu GRDP từ 11% trở lên, cao nhất là Hải Phòng và Quảng Ninh với 13%.
Sáng nay (29/6), UBND TP Hà Nội tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026.
Nhiều người cho rằng tham vọng lớn nhất của Trung Quốc là thay thế đồng USD bằng đồng nhân dân tệ. Tuy nhiên, những động thái mới nhất của Bắc Kinh cho thấy mục tiêu thực tế không phải là lật đổ vị thế của đồng bạc xanh mà là từng bước xây dựng một hệ sinh thái tài chính đủ mạnh để thế giới có thêm lựa chọn ngoài hệ thống do Mỹ dẫn dắt.
Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 29/6 thông báo bổ sung 20 tổ chức và doanh nghiệp Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, đồng thời đưa 20 đơn vị khác vào danh sách theo dõi đặc biệt.
Tin mới
Các quy định về giảm phát thải khí nhà kính, yêu cầu minh bạch dữ liệu ESG từ thị trường quốc tế cùng xu hướng phát triển tài chính xanh đang đặt ra nhiều yêu cầu nhưng cũng mở ra những cơ hội mới đối với doanh nghiệp.
Từ tháng 11/2026, Italia yêu cầu mã định danh sản phẩm khi nhập khẩu, đặt ra yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc và hồ sơ kỹ thuật với doanh nghiệp Việt Nam.
Một tờ Tạp chí, hay một chương trình có thể tạm dừng nhưng những định hướng ý nghĩa cần được tiếp tục…
Theo Chứng khoán MB (MBS), nhiều doanh nghiệp như Gemadept và Cảng Hải Phòng được dự báo ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh trong quý II/2026, trong khi nhóm vận tải biển và bưu chính vẫn đối mặt áp lực từ chi phí nhiên liệu leo thang.
Sabeco dự kiến chi khoảng 3.840 tỷ đồng cổ tức còn lại năm 2025 với tỉ lệ 30% bằng tiền mặt, Vietnam Beverage và SCIC sẽ nhận phần lớn khoản chi này.
Sau ĐHĐCĐ thường niên 2026, VIX đồng loạt thay Chủ tịch HĐQT và Tổng Giám đốc từ ngày 29/6, đồng thời giữ kế hoạch lợi nhuận năm giảm gần 48% so với 2025.
Ngân hàng Nhà nước quy định lãi suất cho vay mua nhà ở xã hội đối với người dưới 35 tuổi là 6,5%/năm trong 5 năm đầu, tính từ ngày giải ngân khoản vay đầu tiên.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 29/6 đã công bố định hướng xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI) quốc gia, trong đó nhấn mạnh huy động tối đa nguồn lực nhà nước và doanh nghiệp để thúc đẩy các ngành công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trung tâm dữ liệu và AI, coi đây là trụ cột cho giai đoạn phát triển mới.