Không để luật mới tạo thêm khoảng trống pháp lý

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế đề nghị thận trọng khi bãi bỏ các quy định về hợp đồng và chế tài thương mại. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Không lấy thị phần làm thước đo duy nhất

Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế đề nghị thận trọng khi bãi bỏ các quy định về hợp đồng và chế tài thương mại.

Theo đại biểu, việc loại bỏ quy định chồng chéo là cần thiết, nhưng những quy định có nội dung tương đồng chưa chắc có cùng chức năng điều chỉnh. Các quy tắc về giao hàng, thanh toán, thực hiện nghĩa vụ và xử lý vi phạm giúp giải quyết những tình huống hợp đồng chưa thỏa thuận đầy đủ. Nếu bãi bỏ khi chưa có quy định thay thế rõ ràng, doanh nghiệp có thể phát sinh thêm chi phí soạn thảo hợp đồng, khó khăn khi giải quyết tranh chấp.

Đại biểu đề nghị rà soát từng điều khoản, công khai bảng đối chiếu quy định trước và sau sửa đổi, tránh hình thành khoảng trống pháp lý.

Về cạnh tranh trên nền tảng số, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, không nên lấy mức thị phần dưới 10% làm căn cứ loại trừ tuyệt đối khả năng một doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường.

Trong kinh tế số, thị phần tại một thời điểm chưa phản ánh đầy đủ khả năng kiểm soát dữ liệu, tiếp cận khách hàng, nắm giữ hạ tầng thiết yếu hay chi phối điều kiện tham gia thị trường. Ngược lại, sở hữu lượng dữ liệu lớn hoặc có lợi thế công nghệ cũng không mặc nhiên đồng nghĩa với vị trí thống lĩnh.

Đại biểu đề nghị xác định sức mạnh thị trường dựa trên thị trường liên quan, các chỉ số thị phần có thể so sánh và chứng cứ khách quan về khả năng chi phối cạnh tranh. Luật cần quy định rõ cách tính thị phần trên nền tảng số, phân biệt giá trị giao dịch qua nền tảng với doanh thu của đơn vị vận hành, đồng thời loại trừ giao dịch trùng lặp.

Cũng liên quan đến dự thảo này, đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế đề nghị làm rõ điều kiện miễn trừ đối với hành vi hạn chế hoặc từ chối cung cấp dữ liệu. Doanh nghiệp chỉ nên được miễn trừ khi chứng minh việc hạn chế là cần thiết, tương xứng để bảo vệ dữ liệu cá nhân hoặc an ninh mạng và không có giải pháp kỹ thuật thay thế phù hợp.

Về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Tiến Nam đề nghị bổ sung quy định cấm doanh nghiệp từ chối cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc làm giảm chất lượng phục vụ chỉ vì khách hàng không đồng ý cung cấp những thông tin không trực tiếp phục vụ giao dịch.

Cứu di tích xuống cấp nhưng không bỏ qua quy hoạch

Góp ý dự thảo luật sửa đổi các luật thuộc lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và báo chí, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đồng tình với cơ chế cho phép lập dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích thuộc diện phải lập quy hoạch nhưng chưa có quy hoạch, nếu di tích xuống cấp, được cơ quan chuyên môn xác nhận và đã có nguồn kinh phí.

Theo đại biểu, đây là cơ chế cần thiết để kịp thời xử lý những di tích xuống cấp nghiêm trọng. Tuy nhiên, ngoại lệ phải được kiểm soát chặt chẽ, tránh trở thành cách thức bỏ qua quy hoạch hoặc hợp thức hóa việc can thiệp không phù hợp vào di tích.

Việc xác nhận tình trạng xuống cấp cần dựa trên khảo sát hiện trạng, đánh giá nguy cơ. Dự án chỉ nên giới hạn trong phạm vi cần thiết để ngăn ngừa hư hại, bảo đảm an toàn và giữ gìn yếu tố gốc; đồng thời phải được thẩm định chuyên môn trước khi phê duyệt.

Đối với Luật Báo chí, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cơ bản đồng tình với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển một số nội dung thay đổi trong giấy phép từ cơ chế chấp thuận sang thông báo trong thời hạn 5 ngày kể từ ngày thay đổi.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam tham gia thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Tuy nhiên, những thay đổi liên quan đến ngôn ngữ, đặc điểm kỹ thuật, loại hình dịch vụ, kênh, chương trình và nội dung xuất bản phụ trương có thể tác động trực tiếp đến phạm vi giấy phép. Vì vậy, cần quy định rõ hình thức, thời điểm thông báo và trách nhiệm cập nhật thông tin.

Đại biểu nhấn mạnh, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với miễn trừ nghĩa vụ tuân thủ giấy phép và pháp luật liên quan. Cơ quan quản lý cần thực hiện kiểm tra sau thông báo, nêu rõ căn cứ yêu cầu khắc phục nếu phát hiện vi phạm, không đặt thêm thủ tục chấp thuận ngoài quy định của luật.

Không giao thêm việc vượt quá năng lực cấp xã

Góp ý dự thảo Luật Điện lực, đại biểu Nguyễn Tiến Nam đồng tình giao UBND cấp tỉnh nơi đặt nhà máy thủy điện chủ trì phê duyệt phương án bảo vệ đập, hồ chứa và ứng phó tình huống khẩn cấp đối với công trình nằm trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên. Tuy nhiên, cần quy định thời hạn lấy ý kiến các địa phương liên quan để tránh chậm trễ, đùn đẩy trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Đại biểu đề xuất thời hạn trả lời bằng văn bản là 15 ngày kể từ khi nhận được đề nghị; nếu địa phương không trả lời đúng hạn thì được xem là đồng ý và phải chịu trách nhiệm trong phạm vi quản lý của mình.

Về cắm mốc chỉ giới bảo vệ công trình thủy điện, đại biểu đề nghị quy định chi tiết phải thống nhất với hành lang bảo vệ nguồn nước theo pháp luật về tài nguyên nước, tránh chồng lấn, gây khó khăn cho người dân.

Theo đại biểu Nguyễn Tiến Nam, sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn cấp xã mở rộng trong khi lực lượng chuyên môn còn hạn chế. Giao quá nhiều nhiệm vụ kiểm tra trực tiếp có thể vượt quá năng lực thực tế của cơ sở.

Đại biểu đề nghị tăng cường ứng dụng công nghệ, bố trí đầu mối tiếp nhận hoặc hướng dẫn người dân phản ánh vi phạm qua tổng đài, nền tảng số bảo vệ người tiêu dùng quốc gia; đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý thị trường và các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền.

Đối với việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong một số lĩnh vực, đại biểu cũng lưu ý phải sớm ban hành quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc, bảo đảm đủ căn cứ pháp lý cho công tác quản lý, giám sát.