Không để vướng mắc về thẩm quyền làm chậm xử lý tình huống khẩn cấp

Các ĐBQH thảo luận tại hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Ảnh: Lâm Hiển

Làm rõ thẩm quyền trong tình huống cấp bách

Cơ bản thống nhất với các quy định của dự thảo Luật, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng, việc phân cấp thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản cho Chủ tịch UBND cấp xã là cần thiết trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, cần làm rõ cơ chế phối hợp khi tình trạng khẩn cấp xảy ra đồng thời trên địa bàn nhiều xã trong cùng một tỉnh, tránh lúng túng trong tổ chức thực hiện.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Đại biểu đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm phối hợp giữa các địa phương, bảo đảm việc huy động tài sản được triển khai thống nhất, kịp thời. Đồng thời, cần chú trọng tuyên truyền, giải thích để người dân hiểu, đồng thuận và chấp hành.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, ĐBQH Lò Thị Luyến (Điện Biên) đề nghị làm rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong trường hợp cấp tỉnh chưa thể trực tiếp tiếp cận địa bàn. Chẳng hạn, khi xảy ra lũ quét, sạt lở đất ở khu vực miền núi, nếu phải chờ ý kiến cấp trên mới được quyết định trưng mua, trưng dụng thì có thể làm chậm quá trình ứng phó.

ĐBQH Lò Thị Luyến (Điện Biên) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Do đó, cần quy định Chủ tịch UBND cấp xã được quyền quyết định ngay khi tình huống đòi hỏi xử lý khẩn cấp, việc chờ ý kiến cấp trên có nguy cơ gây thiệt hại; đồng thời thực hiện trách nhiệm thông báo, báo cáo cấp tỉnh sau khi quyết định.

Ở góc độ khác, ĐBQH Vũ Huy Khánh (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị nghiên cứu bổ sung trường hợp trưng dụng tài sản phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Theo đại biểu, nhiều tình huống đòi hỏi lực lượng chức năng phải huy động phương tiện, tài sản ngay tại hiện trường, trong khi thẩm quyền quyết định trưng dụng hiện nay chủ yếu thuộc cấp bộ trưởng hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh, chưa đáp ứng yêu cầu xử lý nhanh.

ĐBQH Vũ Huy Khánh (TP. Hồ Chí Minh) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Đại biểu đề nghị bổ sung các tình huống cấp bách trong hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm vào các trường hợp được trưng dụng tài sản; đồng thời nghiên cứu giao thẩm quyền cho người chỉ huy đơn vị lực lượng vũ trang hoặc người trực tiếp chỉ huy tổ công tác phòng, chống tội phạm.

ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế thực hiện khẩn cấp trong những tình huống quốc phòng, an ninh đặc biệt cấp bách, khi hệ thống thông tin liên lạc, chỉ huy có thể bị gián đoạn. Cùng với đó, cần xác định rõ trách nhiệm của người quyết định, cơ chế thông tin, xác nhận và kiểm tra sau khi thực hiện.

ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Kiểm soát thời hạn, bảo đảm bồi thường thỏa đáng

Về thời hạn và số lần gia hạn trưng dụng, đại biểu Lò Thị Luyến cho rằng, việc dự thảo Luật rút ngắn thời hạn trưng dụng từ 30 ngày xuống không quá 20 ngày là hướng điều chỉnh tích cực. Tuy nhiên, quy định mỗi lần gia hạn không quá 15 ngày nhưng chưa xác định số lần gia hạn có thể dẫn đến tình trạng kéo dài thời gian trưng dụng. Đại biểu đề nghị bổ sung giới hạn số lần gia hạn, đồng thời có quy định riêng đối với trường hợp chiến tranh, tình trạng khẩn cấp hoặc thảm họa kéo dài.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị việc gia hạn phải căn cứ vào nhu cầu thực tế, tính cần thiết và khả năng sử dụng tài sản thay thế. Mỗi lần gia hạn cần có lý do cụ thể, được kiểm tra, giám sát; trường hợp không còn nhu cầu trưng dụng phải chấm dứt và hoàn trả ngay tài sản, không nhất thiết chờ hết thời hạn gia hạn.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Lâm Hiển

Liên quan đến cơ chế định giá và thanh toán tiền trưng mua, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị ưu tiên thỏa thuận giữa người có tài sản và cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, có thể xác định giá tạm thời để kịp thời thực hiện nhiệm vụ, sau đó thuê đơn vị tư vấn định giá độc lập làm cơ sở phê duyệt và thanh toán. Đặc biệt, cần có cơ chế xác định giá thống nhất khi nhiều địa phương cùng trưng mua một loại tài sản.

Đại biểu Trần Đức Thuận lưu ý, việc chậm xác định giá chính thức và thanh toán phần chênh lệch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì vậy, cần bảo đảm việc định giá khách quan, độc lập, phù hợp với giá thị trường; thanh toán kịp thời theo giá tạm tính và hoàn tất phần chênh lệch sau khi có kết quả định giá lại.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Lâm Hiển

Về hoàn thiện quy định pháp lý, đại biểu Vũ Huy Khánh đề nghị bổ sung nội hàm khái niệm trưng mua, trưng dụng tài sản, làm rõ đây là biện pháp Nhà nước thực hiện trong những trường hợp thật sự cần thiết vì lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh. Đại biểu cũng đề nghị đơn giản hóa quy định về áp dụng pháp luật theo hướng thẩm quyền trưng mua, trưng dụng thực hiện theo luật có liên quan, còn trình tự, thủ tục thực hiện theo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản.

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, hiện nay, nhiều điều kiện thực tiễn liên quan đến trưng mua, trưng dụng tài sản đã thay đổi, từ các loại hình tài sản, trong đó có tài sản số, đến yêu cầu bảo đảm việc trưng mua, trưng dụng trong những trường hợp thật sự cần thiết phải tuân thủ nguyên tắc bồi thường theo giá thị trường. Bên cạnh đó, việc tổ chức lại bộ máy chính quyền các cấp cũng đặt ra yêu cầu phải rà soát, điều chỉnh thẩm quyền và quy trình thực hiện.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu, tập trung hoàn thiện quy định về điều kiện, trường hợp trưng mua, trưng dụng; thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện; đặc biệt là các hình thức, mức bồi thường thiệt hại đối với tổ chức, cá nhân có tài sản bị trưng mua, trưng dụng.

Đối với những vấn đề đại biểu quan tâm về thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng trong tình huống thiên tai, cấp bách khi cấp tỉnh, cấp Trung ương chưa thể tiếp cận địa bàn; vai trò của các lực lượng tham gia trưng dụng tài sản và việc áp dụng pháp luật, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu để bảo đảm quy định phù hợp thực tiễn, khả thi và thống nhất trong quá trình triển khai.