Không gian nghệ thuật trong hệ sinh thái du lịch

Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Đà Nẵng.

Trao đổi với phóng viên, ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Đà Nẵng cho rằng, để nghệ thuật thực sự trở thành một phần của trải nghiệm đô thị và sản phẩm du lịch đặc sắc, thành phố cần mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp văn hóa, đồng thời hình thành các không gian biểu diễn đa năng gắn với dịch vụ và đời sống cộng đồng.

* Ông đánh giá như thế nào về thực trạng hệ sinh thái nghệ thuật biểu diễn tại Đà Nẵng hiện nay?

Từ góc nhìn của ngành du lịch, tôi cho rằng Đà Nẵng đang có những nền tảng nhất định để phát triển hệ sinh thái nghệ thuật biểu diễn, nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống cần được lấp đầy. Trong những năm qua, thành phố đã đầu tư một số không gian văn hóa - nghệ thuật như các nhà hát, sân khấu ngoài trời, quảng trường, tuyến phố đi bộ, đặc biệt là những điểm ven sông Hàn. Đây là những địa điểm có tiềm năng lớn để tổ chức các hoạt động biểu diễn, sự kiện văn hóa và lễ hội phục vụ người dân cũng như du khách.

Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ xây dựng một hệ sinh thái nghệ thuật biểu diễn bền vững và chuyên nghiệp, chúng ta vẫn chưa có nhiều không gian được thiết kế chuyên biệt cho từng loại hình nghệ thuật. Ví dụ, những sân khấu dành riêng cho âm nhạc đương đại, nghệ thuật trình diễn, sân khấu thử nghiệm hay các không gian biểu diễn quy mô vừa và nhỏ phục vụ hoạt động nghệ thuật thường xuyên vẫn còn khá hạn chế. Nhiều địa điểm hiện nay chủ yếu được sử dụng theo mô hình đa năng, phục vụ sự kiện hoặc chương trình lớn, trong khi các hoạt động nghệ thuật định kỳ lại thiếu nơi tổ chức phù hợp.

Cơ chế vận hành cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Một số không gian văn hóa vẫn đang được quản lý theo mô hình hành chính truyền thống nên chưa thực sự linh hoạt trong việc thu hút các đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp sáng tạo hay các nhà tổ chức sự kiện tham gia khai thác.

*Vì sao nhiều hoạt động nghệ thuật tại Đà Nẵng vẫn chủ yếu mang tính sự kiện, thường tập trung vào các dịp lễ hội và phụ thuộc khá nhiều vào ngân sách? Điều này ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển bền vững của hoạt động nghệ thuật và du lịch văn hóa?

Nhiều năm qua, các hoạt động nghệ thuật lớn tại Đà Nẵng thường gắn liền với các sự kiện và lễ hội của thành phố, chẳng hạn như lễ hội pháo hoa quốc tế hay các chương trình văn hóa - du lịch trong mùa cao điểm. Những sự kiện này đã góp phần rất tích cực trong việc quảng bá hình ảnh thành phố và thu hút du khách.

Một chương trình nghệ thuật đặc sắc của Nhà hát Trưng Vương diễn ra tại Công viên APEC tháng 2/2026. Ảnh: H.L

Theo tôi, mô hình phát triển dựa chủ yếu vào các sự kiện lớn cũng tạo ra một số hạn chế. Thứ nhất, hoạt động nghệ thuật thiếu tính liên tục, thường chỉ sôi động vào những thời điểm nhất định trong năm. Thứ hai, nhiều chương trình vẫn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước hoặc nguồn tài trợ ngắn hạn. Khi nguồn lực này bị hạn chế, các hoạt động nghệ thuật cũng khó duy trì thường xuyên.

Ở các thành phố du lịch phát triển, nghệ thuật biểu diễn thường được vận hành theo mô hình thị trường kết hợp với sự hỗ trợ của chính quyền, nhờ đó tạo ra các sản phẩm văn hóa có khả năng tự duy trì về mặt kinh tế.

* Trong bối cảnh hiện nay, ông nhìn nhận ra sao về vai trò của doanh nghiệp văn hóa và mô hình hợp tác công - tư trong việc đầu tư, vận hành các không gian biểu diễn nghệ thuật cũng như tổ chức chương trình và khai thác các dịch vụ đi kèm?

Doanh nghiệp văn hóa đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển hệ sinh thái nghệ thuật biểu diễn, đặc biệt tại các thành phố du lịch như Đà Nẵng. Trong khi Nhà nước có vai trò định hướng, quy hoạch và đầu tư hạ tầng cơ bản, thì khu vực doanh nghiệp lại có lợi thế về sự linh hoạt, sáng tạo và khả năng tiếp cận thị trường.

Thực tế cho thấy nhiều mô hình không gian văn hóa - nghệ thuật thành công trên thế giới đều được vận hành theo hình thức hợp tác công - tư. Nhà nước có thể đầu tư hoặc hỗ trợ về hạ tầng ban đầu, trong khi doanh nghiệp tham gia quản lý, vận hành, tổ chức chương trình và khai thác các dịch vụ đi kèm.

Đối với Đà Nẵng, nếu có cơ chế phù hợp, các doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch, giải trí và sáng tạo hoàn toàn có thể tham gia vào quá trình này. Ngoài ra, sự tham gia của doanh nghiệp cũng giúp nâng cao chất lượng chương trình nghệ thuật. Các đơn vị tổ chức chuyên nghiệp thường có khả năng xây dựng sản phẩm biểu diễn mang tính sáng tạo, phù hợp với thị hiếu khán giả và có khả năng quảng bá rộng rãi.

* Theo ông, Đà Nẵng cần những định hướng hoặc giải pháp gì để hình thành các không gian biểu diễn đa năng gắn với du lịch, dịch vụ và kinh tế đêm, qua đó tạo sự kết nối hiệu quả giữa nghệ thuật, du lịch và đời sống đô thị?

Trước hết, thành phố cần tiếp tục nghiên cứu và quy hoạch các khu vực phù hợp để phát triển không gian nghệ thuật, đặc biệt là những khu vực có lợi thế về cảnh quan và giao thông. Những không gian này phải được kết nối với các dịch vụ du lịch, ẩm thực, mua sắm và giải trí để tạo thành một chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh cho du khách.

Một yếu tố quan trọng khác là phát triển các hoạt động nghệ thuật thường xuyên trong khung giờ buổi tối, góp phần thúc đẩy kinh tế đêm. Nhiều thành phố du lịch trên thế giới đã thành công trong việc biến các khu vực trung tâm hoặc ven sông thành những không gian văn hóa - giải trí sôi động vào ban đêm, nơi du khách có thể thưởng thức âm nhạc, nghệ thuật đường phố, chương trình biểu diễn hoặc các hoạt động văn hóa đặc sắc. Đối với Đà Nẵng, nếu chúng ta xây dựng được những không gian như vậy, nghệ thuật sẽ trở thành một phần tự nhiên của đời sống đô thị.

* Cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!

HUỲNH LÊ