Không mở rộng diện tích sầu riêng, Chủ tịch tỉnh chịu trách nhiệm nếu ách tắc xuất khẩu

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 421/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.

Các địa phương rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích sầu riêng không mở rộng diện tích; tập trung nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất; tổ chức sản xuất gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu thị trường. Ảnh minh họa: VGP

Hạn chế mở rộng tự phát, kiểm soát chặt Cadimi

Một trong những yêu cầu đáng chú ý là các địa phương phải rà soát, quản lý chặt diện tích sầu riêng hiện có, không mở rộng diện tích, thay vào đó tập trung nâng năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Việc tổ chức sản xuất phải gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu của thị trường, tránh tình trạng phát triển diện tích tự phát khi chưa bảo đảm điều kiện về đất đai, nguồn nước, khí hậu, hạ tầng và đầu ra.

Theo thông báo, ngành sầu riêng đang bước vào mùa tiêu thụ cao điểm, trong khi các thị trường nhập khẩu ngày càng nâng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc.

Nhu cầu tại một số thị trường lớn truyền thống chưa ổn định, trong khi xu hướng bảo hộ thương mại, tiêu chuẩn xanh và các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng. Đây là những yếu tố đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, kiểm soát chất lượng từ vùng nguyên liệu đến xuất khẩu.

Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát, tổ chức lại các vùng nguyên liệu sầu riêng trên cơ sở điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu, hạ tầng và khả năng liên kết thị trường.

Các khu vực không phù hợp về điều kiện tự nhiên và hạ tầng phải hạn chế mở rộng tự phát. Thay vào đó, ngành nông nghiệp cần hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, kết nối với sơ chế, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.

Doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến khích đầu tư trở lại vùng nguyên liệu, hỗ trợ người trồng về kỹ thuật, thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc và bảo đảm sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường.

Cùng với đó, các bộ, ngành phải hướng dẫn người dân áp dụng quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định.

Chương trình giám sát an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật đối với sầu riêng xuất khẩu cũng phải được tăng cường. Hệ thống cảnh báo sớm về dịch hại cây trồng cần được thiết lập để kịp thời khoanh vùng, xử lý.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu kiên quyết không cấp phép xuất khẩu và áp dụng biện pháp quản lý nghiêm đối với sầu riêng có nguồn gốc từ những vùng trồng bị cảnh báo nhiễm Cadimi.

Song song với kiểm soát chất lượng, Chính phủ định hướng nâng tỷ lệ sầu riêng qua chế biến, khuyến khích đầu tư cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến ngay tại các vùng sản xuất tập trung.

Việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam cũng được đặt ra, gắn với chỉ dẫn địa lý, đặc trưng chất lượng và lợi thế mùa vụ.

Mở thêm thị trường cho sầu riêng đông lạnh

Về đầu ra, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Sầu riêng đông lạnh được định hướng mở rộng xuất khẩu sang Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Úc... Hoạt động xúc tiến thương mại sẽ được đẩy mạnh tại những thị trường tiềm năng như Anh, Pháp, Hà Lan và UAE.

Bộ Công Thương được giao chỉ đạo hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài theo dõi chính sách thương mại, rào cản kỹ thuật và yêu cầu mới tại từng thị trường để cảnh báo sớm cho doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp cũng cần chủ động kế hoạch sản xuất, kiểm nghiệm và điều tiết tiến độ giao hàng, tránh tình trạng hàng hóa dồn về cùng thời điểm gây quá tải tại các phòng kiểm nghiệm và cửa khẩu.

Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm tháo gỡ vướng mắc trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; phối hợp kết nối dữ liệu với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia.

Bộ này cũng được giao tiếp tục làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) nhằm đẩy nhanh công nhận mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và các phòng kiểm nghiệm của Việt Nam, đồng thời thống nhất quy trình kiểm tra thông quan để tạo thuận lợi cho xuất khẩu sầu riêng.

Bộ Khoa học và Công nghệ phải chỉ đạo Quatest 1, Quatest 2, Quatest 3 cùng các phòng kiểm nghiệm chuyên ngành khẩn trương hoàn thiện năng lực và hồ sơ pháp lý.

Các đơn vị này phải hoàn thiện hồ sơ đăng ký kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc ngay trong tháng 8/2026 để Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, đề nghị phía Trung Quốc xem xét, công nhận.

Dữ liệu về những phòng kiểm nghiệm có đủ khả năng phân tích các chỉ tiêu Cadimi (Cd), Vàng O cũng phải được tổng hợp, chia sẻ giữa hai bộ.

Chủ tịch tỉnh chịu trách nhiệm nếu để ách tắc

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời chuẩn hóa dữ liệu vùng nguyên liệu và đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất, bảo quản, chế biến, logistics.

Các tỉnh, thành phải rà soát và quản lý chặt diện tích sầu riêng, không tiếp tục mở rộng diện tích mà ưu tiên nâng năng suất, chất lượng và hiệu quả trên diện tích hiện có.

Đặc biệt, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Thủ tướng nếu để xảy ra ách tắc trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng.

Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026 nhằm tháo gỡ các vướng mắc, tạo thuận lợi hơn cho sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.