Khu công nghiệp sinh thái: 'Nam châm' hút dòng vốn FDI thế hệ mới

Điều kiện chọn điểm đến của FDI đã thay đổi

Theo ông Richard Barnsley, Giám đốc Khối Ngân hàng Toàn cầu, Ngân hàng HSBC Việt Nam, khu vực FDI hiện đóng góp khoảng 3/4 giá trị xuất khẩu của Việt Nam. FDI tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi kinh tế của Việt Nam thông qua tạo việc làm, mở rộng xuất khẩu và cải thiện mức sống. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), đến cuối tháng 7, tổng vốn đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn góp, mua cổ phần đạt 6,58 tỷ USD với 1.815 lượt, tăng 61,6%; vốn FDI thực hiện ước đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8% và là mức cao nhất của 7 tháng trong 5 năm qua. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 12,55 tỷ USD, chiếm 82,6% tổng vốn FDI thực hiện.

Đánh giá về kết quả này, bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính khẳng định, hơn 40 năm qua, chính sách thu hút FDI là một chiến lược hoàn toàn đúng đắn của Đảng và Nhà nước, đã giúp huy động được nguồn lực rất lớn cho quá trình phát triển đất nước. Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động này vẫn còn những hạn chế, nhất là tính lan tỏa đối với khu vực kinh tế trong nước. Bước sang giai đoạn mới, việc phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài không chỉ dừng lại ở việc thu hút được nhiều hơn về quy mô vốn như giai đoạn trước, mà phải hướng tới việc nâng cao chất lượng, hiệu quả…Xuất phát từ các yêu cầu thực tiễn đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế giai đoạn mới, đó là thu hút FDI không chỉ hướng đến tăng số lượng dự án mà còn phải nâng cao chất lượng dòng vốn, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Muốn đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần chuyển từ tư duy “thu hút dự án đầu tư” sang “kiến tạo hệ sinh thái FDI thế hệ mới” để đồng hành phát triển. Đặc biệt, Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị còn mở ra cách tiếp cận mới đối với bất động sản công nghiệp, trong đó tỷ lệ khu công nghiệp sinh thái, bao gồm cả chuyển đổi từ khu công nghiệp cũ và thành lập mới chiếm khoảng 10% tổng số khu công nghiệp trên cả nước, một chuyên gia nhấn mạnh.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Mickaël Driol, Tổng Giám đốc Mekong Partners nhận thấy, FDI tại châu Á đang thay đổi cách lựa chọn điểm đến. Nhà đầu tư hiện đang quan tâm nhiều hơn đến khả năng dự báo thời gian, chi phí carbon và kiểm soát rủi ro vận hành. Xu hướng phát triển bền vững cũng làm thay đổi tiêu chí đánh giá dự án. Nhà đầu tư yêu cầu báo cáo phát thải được chứng thực, cam kết về nguồn năng lượng xanh, đồng thời xem xét khả năng cung cấp điện, dữ liệu phát thải có thể kiểm toán, năng lực nhà cung cấp nội địa và hiệu quả thực thi của chính quyền địa phương.

Trước yêu cầu mới, nhiều địa phương đã “bắt tay” ngay vào việc định hình không gian phát triển khu công nghiệp sinh thái. Với gần 1.000 doanh nghiệp FDI đang hoạt động, Hưng Yên đã lập quy hoạch và triển khai phát triển trên 100 cụm công nghiệp cùng 67 khu công nghiệp. Ngay sau khi Nghị quyết số 10-NQ/TW được ban hành, tỉnh đã đặt ra 6 nhóm giải pháp cơ bản, trong đó, trọng tâm hàng đầu được tỉnh xác định là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống hạ tầng công nghiệp. Tỉnh tập trung phát triển các khu, cụm công nghiệp theo định hướng mới, phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 10-NQ/TW về mô hình khu công nghiệp xanh, khu công nghiệp sinh thái và khu công nghiệp dịch vụ gắn kết hài hòa với phát triển đô thị và nhà ở cho người lao động. Tỉnh định hướng gắn kết chặt chẽ phát triển công nghiệp với đô thị, sinh thái, du lịch và nghỉ dưỡng.

Với cơ chế nhiều thuận lợi, các nhà phát triển khu công nghiệp cũng chuyển vai từ cung cấp hạ tầng sang đồng hành cùng doanh nghiệp thực hiện mục tiêu xanh hóa. Ông Trương Khắc Nguyên Minh, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Prodezi Long An cho biết, Prodezi định hướng phát triển khu công nghiệp sinh thái ngay từ khâu quy hoạch, với mục tiêu xử lý 100% nước thải đạt quy chuẩn, từng bước tái sử dụng tối thiểu 25% lượng nước sau xử lý, đáp ứng khoảng 20% nhu cầu điện từ điện mặt trời mái nhà và dành khoảng 25% diện tích cho cây xanh cùng hạ tầng kỹ thuật dùng chung. Trong khi đó, Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền (SHINEC) hợp tác cùng đối tác phát triển Khu công nghiệp Tiên Thanh theo mô hình khu công nghiệp sinh thái - tuần hoàn - bền vững. Dự án không chỉ phát triển hạ tầng công nghiệp, mà còn xây dựng hệ sinh thái cộng sinh giữa các doanh nghiệp, thúc đẩy tái sử dụng tài nguyên, giảm phát thải, ứng dụng năng lượng tái tạo và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG ngay từ giai đoạn quy hoạch.

Khu công nghiệp sinh thái – yếu tố quan trọng giúp Việt Nam tiếp tục thu hút dòng vốn FDI

Hỗ trợ để đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi

Tuy nhiên, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương cho biết, hiện nay, tỷ lệ các khu công nghiệp đạt chuẩn sinh thái tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 1%. Trong khi đó, mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, tỷ lệ này phải đạt trung bình 10% trên tổng số hơn 1.000 khu công nghiệp cả nước. Đây là con số rất lớn, đòi hỏi các địa phương và doanh nghiệp phải chủ động lộ trình chuyển đổi.

Để xây dựng khu công nghiệp sinh thái và thông minh, chủ đầu tư phải chú trọng xây dựng hạ tầng tuần hoàn, năng lượng sạch, tái sử dụng nước, quản lý phát thải và nền tảng số. Đây đều là các khoản đầu tư mang lại lợi ích dài hạn, nhưng khó thu hồi vốn trong thời gian ngắn. Bởi vậy, điều doanh nghiệp mong muốn không chỉ là ưu đãi đầu tư theo cách truyền thống, mà là các cơ chế khuyến khích gắn với kết quả thực hiện. Chẳng hạn, có thể nghiên cứu chính sách thuế phù hợp đối với phần đầu tư đáp ứng tiêu chí xanh, áp dụng khấu hao nhanh cho tài sản xanh và tài sản số, đồng thời ghi nhận hợp lý chi phí cho hạ tầng tuần hoàn, nghiên cứu và phát triển (R&D), chuyển đổi số đào tạo nhân lực và phát triển nhà cung cấp trong nước đại diện Prodezi Long An đề xuất.

Sự tin tưởng của cộng đồng doanh nghiệp vào môi trường đầu tư, kết hợp với các định hướng chính sách rõ ràng từ Trung ương, sẽ là yếu tố quyết định để xây dựng một nền công nghiệp bền vững, đóng góp vào sức mạnh chung của quốc gia, ông Nguyễn Đức Hiển khẳng định.