Khu Di tích Lăng, miếu Triệu Tường - Một 'Kinh thành Huế' thu nhỏ giữa lòng xứ Thanh
Khu di tích Lăng, miếu Triệu Tường được xây dựng năm 1803 dưới thời vua Gia Long, để tưởng nhớ đến tiền nhân, tiên tổ - nơi phát tích của 9 chúa, 13 vua triều Nguyễn. Buổi đầu hình thành, công trình này được ví như một 'Kinh thành Huế' thu nhỏ giữa lòng xứ Thanh.
Quần thể miếu Triệu Tường trước năm 1945. Ảnh Tư liệu.
Với các dòng tộc vua chúa phong kiến, việc hướng về tổ tiên, nguồn cội không chỉ nhằm thực hành đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, ngợi ca công đức tiền nhân, mà còn là nơi để gửi gắm và bày tỏ khát vọng vững bền muôn đời cho vương triều. Gia Miêu ngoại trang (làng Gia Miêu, xã Hà Long ngày nay) - “đất tổ” nhà Nguyễn - nơi "Đất lớn chúa thiêng sinh ra Triệu tổ/Vun đắp cương thường nêu rạng thánh võ”, cũng từng giữ vai trò như vậy. Và dấu ấn sâu đậm nhất, minh chứng cho sự tồn tại của vương triều này trên đất xứ Thanh, phải kể đến Khu di tích Lăng, miếu Triệu Tường.
Theo sử sách, năm 1802, Nguyễn Phúc Ánh (hậu duệ đời thứ 11 của Nguyễn Kim) đã thống nhất hai xứ Đàng trong và Đàng ngoài, lên ngôi hoàng đế, đặt niên hiệu là Gia Long, lấy quốc hiệu là Việt Nam. Trong chuyến tuần thú Bắc Hà, vua Gia Long tìm về Gia Miêu yết bái tổ tiên, truy tôn Nguyễn Kim là Triệu tổ Tĩnh hoàng đế. Đồng thời, vua Gia Long cũng cho đắp nền Phương Cơ, dựng lăng Trường Nguyên thờ Triệu tổ ngay dưới chân núi Thiên Tôn.
Lăng Trường Nguyên - nơi an táng Triệu tổ nhà Nguyễn, xã Hà Long.
Sách Niên giám Đông Dương chép: "Làng Quý Hương, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung có tiếng là cái nôi của triều đại đương thời. Các miếu tháp thờ cúng các vị tiên vương được xây dựng ở đây, có tường gạch bao quanh, tường được giữ phòng bằng lũy, làm đúng như một tòa thành nhỏ, đó là Tôn Thanh hay còn gọi là Triệu Tường". Khu miếu Triệu Tường có diện tích khoảng 5 ha, có tường thành xây kín, bao quanh là hào nước, cầu gạch bắc qua, lại có hai lớp lũy bao bọc nên được ví như tòa thành nhỏ. Cửa Nam có một vọng lâu, cổng tam quan, phía sau là hồ sen hình bán nguyệt. Miếu được chia làm ba khu vực. Khu chính giữa là Nguyên miếu thờ Triệu tổ Tĩnh hoàng đế Nguyễn Kim và Thái tổ Gia dụ hoàng đế Nguyễn Hoàng. Khu phía Đông thờ Trừng quốc công Nguyễn Văn Lựu (thân phụ của Nguyễn Kim) và Lỵ nhân công Nguyễn Hán (con trai Nguyễn Hoàng). Khu phía Tây là trại lính và nhà ở của gia nhân các quan trông coi lăng miếu. Toàn bộ công trình đều nhìn về phương Nam. Hàng năm, gặp tiết ngũ hưởng và các tiết khác theo quy định của triều đình, quan tỉnh Thanh Hóa vâng mệnh hành lễ theo lệ như các miếu ở Kinh thành Huế. Đồng thời, nhiều vua Nhà Nguyễn như Gia Long, Minh Mệnh, Thiệu Trị, Thành Thái, Khải Định sau khi lên ngôi đều về dâng hương, bái yết tổ tiên.
Nguyên miếu Triệu Tường, nơi thờ tổ tiên nhà Nguyễn ở Gia Miêu Ngoại Trang. Ảnh Tư liệu.
Với những giá trị lịch sử, văn hóa to lớn của di tích, năm 2007, Khu di tích Lăng, miếu Triệu Tường đã được Bộ Văn hóa, Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia.
Toàn cảnh lăng miếu Triệu Tường - “kinh thành Huế” thu nhỏ giữ lòng xứ Thanh hiện nay.
Những năm gần đây, Khu di tích Lăng, miếu Triệu Tường đã và đang được trùng tu, tôn tạo dựa trên kết quả khảo cổ học và ảnh tư liệu từ thời Pháp. Từ đó, diện mạo một “Kinh thành Huế” thu nhỏ đang dần hiện hữu trên vùng đất Gia Miêu.
Khu di tích lăng miếu Triệu Tường được xây dựng trên một cánh đồng bằng phẳng dưới chân núi Triệu Tường thuộc làng Gia Miêu, xã Hà Long
. Ảnh Internet.
Lịch sử là những điều thuộc về quá khứ, song dấu ấn quá khứ rực rỡ thể hiện qua những di tích giàu giá trị như Khu di tích Lăng, miếu Triệu Tường, đã và đang bồi đắp nên nên nền móng của con đường dẫn chúng ta đến tương lai và dệt nên khát vọng thịnh vượng. Đó cũng là cách hậu thế thể hiện sự tri ân với công lao của tiền nhân: “Trông ngắm non sông nhớ đến gốc cõi/ Khắc chữ vào bia lưu ức vạn tài”!
Tin nóng
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc bảo tồn các giá trị di sản văn hóa, đặc biệt là võ cổ truyền đang đứng trước những cơ hội mới. Không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ tư liệu, việc xây dựng một hệ sinh thái số hóa toàn diện đang trở thành chìa khóa để đưa võ thuật dân tộc đến gần hơn với công chúng.
Khi thủy triều lên, những hốc đá nơi đây biến thành các hồ nước trong vắt, phẳng lặng như gương, phản chiếu ánh sáng buổi sớm và khoe trọn vẻ đẹp nguyên sơ hiếm có.
Những ngày gần đây, qua lại đoạn đường Sư Vạn Hạnh (phường Hòa Hưng, TPHCM), tôi có cảm giác bần thần pha chút tiếc nuối lẫn hụt hẫng vì hàng cây xanh rợp bóng mát - là hàng cây phượng vĩ bên cạnh Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TPHCM đã bị đốn chặt trụi lủi, chỉ còn thân và gốc cây (ảnh).
Được kỳ vọng sẽ là nơi thờ 2 vị tổ nghề và cũng là nơi sinh hoạt, biểu diễn ca trù cho người dân, thế nhưng, sau gần 10 năm trôi qua, dự án vẫn đang bị 'bỏ quên'.
Không gian Phố Sách Hà Nội trở thành điểm hẹn văn hóa hấp dẫn dành cho người dân, độc giả và du khách dịp cuối tuần, nghỉ lễ 30/4-1/5.
Nắm bắt nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người tiêu dùng hiện đại, Ausmedic giới thiệu dòng sản phẩm viên uống yến sào được sản xuất theo quy trình chuẩn quốc tế.
Tin mới
Sáng 17.4, Sở VHTTDL tỉnh Tuyên Quang tổ chức khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V năm 2026, với chủ đề 'Cùng sách bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc'. Sự kiện đã thu hút đông đảo các em học sinh, sinh viên và người dân tham dự.
Nhân dịp kỷ niệm 53 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Pháp và Việt Nam, Tổng Lãnh sự quán Pháp tại TP.HCM sẽ tổ chức một triển lãm ảnh tôn vinh Lyon và TP.HCM, hai thành phố kết nghĩa. Dự kiến khai mạc vào ngày 22.4.2026, các bức ảnh sẽ được trưng bày trên bức tường bao ngoài Dinh thự Pháp (số 6 đường Lê Duẩn, phường Sài Gòn).
Bên dòng sông Gianh hiền hòa, di tích Bến phà Gianh hôm nay mang vẻ trầm lắng của một miền ký ức. Nhưng trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, nơi đây từng là 'tọa độ lửa'; mỗi chuyến phà vượt sông là một lần đối mặt sinh tử... Từ một bến vượt bình dị, Bến phà Gianh đã trở thành biểu tượng của ý chí kiên cường, góp phần giữ vững tuyến chi viện chiến lược cho tiền tuyến miền Nam.
Ngày 16/4, Đại sứ Việt Nam tại Ai Cập Nguyễn Nam Dương đã có buổi làm việc với Giáo sư, Tiến sĩ Ahmed Ghoneim, Giám đốc Đại Bảo tàng quốc gia Ai Cập (Grand Egyptian Museum-GEM) nhằm thảo luận về khả năng thúc đẩy hợp tác trong triển khai các hoạt động giao lưu, trao đổi văn hóa và du lịch.
UBND tỉnh Lào Cai vừa tổ chức phát động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V và Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Lào Cai năm 2026, với chủ đề 'Văn hóa đọc - Nền tảng tri thức cho xã hội học tập và phát triển bền vững'.
Dịp đại lễ 30.4 và 1.5 năm nay, các khu, điểm du lịch tại Đà Nẵng đồng loạt tung ra nhiều sản phẩm, chương trình hấp dẫn, mang đến chuỗi trải nghiệm đa dạng cho người dân và du khách.
Sáng 17.4, tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku), Sở VHTTDL Gia Lai phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức Chương trình phát động, hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V và Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Gia Lai năm 2026.
Cuộc đời của nữ đạo diễn, NSƯT Việt Linh không chỉ là câu chuyện của thành tựu, mà còn là hành trình của lựa chọn, của đánh đổi và của một niềm đam mê gần như ám ảnh.