Khủng hoảng chip nhớ đè nặng lên ngành ô tô Trung Quốc

Sự gián đoạn chuỗi cung ứng nghiêm trọng này đang bóp nghẹt các tập đoàn ô tô Trung Quốc, những doanh nghiệp vốn đã phải chật vật xoay sở với cuộc chiến giá cả kéo dài và biên lợi nhuận vô cùng mỏng manh.

Thiếu hụt chip nhớ sẽ là bài toán khó cho ngành ô tô Trung Quốc.

Áp lực chi phí cho ô tô Trung Quốc từ cuộc đua trí tuệ nhân tạo

Chủ tịch hãng xe Xpeng, ông He Xiaopeng, chia sẻ trong một buổi họp báo hôm 21/5 rằng phần lớn lợi nhuận mà công ty thu được từ các đổi mới công nghệ đều đã phải chi trả ngược lại cho các nhà cung cấp linh kiện. Ông nhận định nếu không có sự tăng giá vật liệu, đặc biệt là vi mạch nhớ, mẫu xe GX của họ đã có thể đạt được mức biên lợi nhuận xuất sắc. Vị lãnh đạo này thừa nhận quá trình định giá cho mẫu xe thể thao đa dụng mới ra mắt diễn ra vô cùng khó khăn.

Tương tự, người sáng lập Xiaomi là ông Lei Jun cũng than phiền về chi phí chip nhớ tăng vọt tại sự kiện ra mắt mẫu xe YU7 nâng cấp hôm 21/5. Ông gửi lời xin lỗi vì không thể đáp ứng mong mỏi của người tiêu dùng về một mức giá thấp hơn cùng một gói tài chính hỗ trợ lãi suất 0 phần trăm. Ông giải thích rằng giữa lúc giá cả vật liệu tăng mạnh hiện nay, áp lực chi phí là khổng lồ đối với một chiếc xe thông minh chứa lượng lớn bộ nhớ lưu trữ.

Chip nhớ đóng vai trò quan trọng sống còn trong các phương tiện thông minh - dòng xe có tỉ lệ thâm nhập tại thị trường Trung Quốc cao hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Chúng thường được sử dụng để vận hành các tính năng thông minh trong cabin như điều khiển bằng giọng nói và xử lý luồng dữ liệu thời gian thực thu thập từ các cảm biến trên xe tự lái.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đã thúc đẩy các nhà sản xuất bán dẫn hàng đầu như Samsung, SK Hynix và Micron phân bổ lại năng lực sản xuất một cách quyết liệt. Các ông lớn này chuyển hướng tập trung sang sản xuất vi mạch nhớ băng thông cao và vi mạch DDR5 dành cho các máy chủ, khiến ngành ô tô phải lao đao vì thiếu hụt các loại chip truyền thống và chi phí thu mua tăng vọt.

Các chuyên gia phân tích dự báo cuộc khủng hoảng này sẽ không thể hạ nhiệt một cách rõ rệt cho đến sớm nhất là cuối năm 2027. Nguyên nhân là do nhu cầu về cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt từ các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn. Những gã khổng lồ công nghệ này đang rót hàng trăm tỉ USD vào việc xây dựng các trung tâm dữ liệu và nuốt chửng phần lớn nguồn cung chip nhớ chuyên dụng trên toàn cầu, bất chấp việc các nhà cung cấp chính đã tăng cường công suất.

Do chỉ chiếm một tỉ lệ rất nhỏ trong tổng lượng tiêu thụ bộ nhớ động toàn cầu, ngành công nghiệp ô tô hoàn toàn thiếu đi sức mạnh tài chính để có thể tác động đến các ưu tiên phân bổ nguồn cung linh kiện. Các nhà phân tích của S&P Global nhận định mức sinh lời và nhu cầu đối với linh kiện dùng trong các trung tâm dữ liệu vượt xa các ứng dụng ô tô truyền thống, khiến các nhà sản xuất xe hơi ngày càng trở nên dễ bị tổn thương.

Tác động đến cuộc chiến giá cả và chiến lược tương lai

Hệ quả từ sự khan hiếm này là các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang phải đi trên một ranh giới mong manh giữa việc cầm máu tài chính và duy trì sức cạnh tranh trong một thị trường khốc liệt. Một số thương hiệu đã buộc phải phản ứng bằng những đợt tăng giá khiêm tốn.

Tháng trước, BYD đã tăng giá gói hỗ trợ lái xe tầm trung thêm 21% lên mức 12.000 nhân dân tệ, trích dẫn lý do là sự gia tăng mạnh mẽ trong chi phí phần cứng bộ nhớ toàn cầu. Vài ngày sau, nhà sản xuất ô tô thuộc sở hữu nhà nước Changan cũng thông báo sẽ tăng giá bán mẫu xe Qiyuan Q07 sản xuất sau ngày 7/5 thêm 3.000 nhân dân tệ, do chi phí các loại vi mạch sử dụng cho ô tô toàn cầu tăng giá mạnh.

Theo dữ liệu do ông Cui Dongshu, Tổng thư ký Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc cung cấp, giá bán trung bình của xe du lịch tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới đã tăng 2% so với cùng kỳ năm ngoái, lên mức 171.000 nhân dân tệ trong tháng 4. Mặc dù vậy, mức tăng giá gần đây dường như không đủ để bù đắp sự leo thang của chi phí vật liệu, chưa nói đến việc kéo toàn ngành thoát khỏi vũng lầy lợi nhuận thấp. Ông Cui cho biết lợi nhuận trung bình của việc sản xuất một chiếc xe tại Trung Quốc đã giảm 13,2% so với cùng kỳ năm ngoái, rơi xuống mức 11.000 nhân dân tệ trong quý đầu tiên.

Ông Zhang Yi, người sáng lập và nhà phân tích chính tại công ty tư vấn Internet iiMedia, nhận định cuộc chiến giá xe điện kéo dài tại Trung Quốc sẽ không chấm dứt chỉ vì đợt tăng giá do chi phí đội lên này, mặc dù cục diện cạnh tranh có nhiều khả năng sẽ thay đổi. Khi biên lợi nhuận của toàn ngành tiếp tục chịu áp lực, các hãng xe sẽ trở nên thận trọng hơn trong việc tung ra các đợt giảm giá quy mô lớn, và một số hãng thậm chí có thể thu hẹp các chương trình ưu đãi mua hàng.

Ngược lại, những thương hiệu coi xe chạy bằng xăng truyền thống là trụ cột trong danh mục sản phẩm của họ sẽ vẫn cần phải cạnh tranh mạnh mẽ về giá để bảo vệ thị phần. Do đó, cuộc chiến giá cả khó có thể biến mất hoàn toàn, đặc biệt là ở phân khúc phổ thông giá 100.000 nhân dân tệ, nơi vẫn còn không gian đáng kể cho việc cạnh tranh bằng giá bán.

Cường độ của cuộc đua có thể sẽ dịu bớt đôi chút. Sự cạnh tranh cũng được dự đoán sẽ chuyển hướng từ việc thuần túy đua tranh về giá sang các khía cạnh khác như công nghệ lái xe thông minh, hiệu suất phương tiện, chất lượng và độ an toàn của sản phẩm, cũng như dịch vụ hậu mãi chăm sóc khách hàng.