Khung pháp lý mới về tiền bản quyền chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9

Nghị định tạo cơ sở pháp lý để quyền lợi của người sáng tạo được gắn với quá trình khai thác tác phẩm. (Nguồn: Báo Văn Hóa)

Nghị định gồm 7 chương, 21 điều, thay thế các quy định trước đây về nhuận bút báo chí, xuất bản và thù lao trong điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu, nghệ thuật biểu diễn.

Điểm đáng chú ý là các khái niệm “nhuận bút”, “thù lao” được đặt trong khái niệm thống nhất là “tiền bản quyền”, qua đó nhấn mạnh giá trị của tác phẩm không chỉ ở thời điểm hoàn thành mà còn trong quá trình khai thác, sử dụng và tạo ra lợi nhuận.

Nghị định tập trung vào tác phẩm được sáng tạo bằng nguồn ngân sách nhà nước và việc khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý; không trực tiếp định giá mọi giao dịch bản quyền trên thị trường tư nhân.

Một điểm mới là cơ chế tiền bản quyền khuyến khích. Khi quyền tác giả, quyền liên quan do Nhà nước đại diện chủ sở hữu được khai thác và phát sinh lợi nhuận, tác giả cùng các chức danh sáng tạo có thể được hưởng thêm khoản tiền theo mức đóng góp, với tổng mức không quá 10% lợi nhuận thu được.

Đối với điện ảnh, tiền bản quyền khai thác được xác định thông qua thỏa thuận bằng văn bản, căn cứ tần suất, thời lượng, mục đích, phạm vi sử dụng, doanh thu và lợi nhuận.

Trường hợp chuyển thể tác phẩm văn học, sân khấu hoặc loại hình tương tự sang kịch bản điện ảnh, biên kịch chuyển thể được hưởng 70% mức dành cho biên kịch, phần còn lại trả cho tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm gốc.

Đối với báo chí, tiền bản quyền khai thác, sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh được thỏa thuận dựa trên tần suất, vị trí, mục đích, phạm vi, hình thức, phương tiện sử dụng và doanh thu, nhưng không thấp hơn 20% tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm.

Với phát thanh, truyền hình, việc phát lại từ lần thứ hai trở đi phải được thỏa thuận dựa trên tần suất, thời lượng, khung giờ, phương tiện, nền tảng và nguồn thu.

Nghị định tạo cơ sở pháp lý để quyền lợi của người sáng tạo được gắn với quá trình khai thác tác phẩm. Tuy nhiên, việc thực thi hiệu quả vẫn phụ thuộc vào tính minh bạch của hợp đồng, dữ liệu doanh thu và trách nhiệm của các đơn vị sử dụng, khai thác tác phẩm.