Kịch bản điều hành giá xăng dầu trong giai đoạn 'nóng'

Chi mạnh Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đánh giá, giữ được mức giá xăng dầu như hiện nay (đang chênh lệch thấp hơn hẳn so với giá thế giới) là một sự cố gắng rất lớn của Chính phủ, của các cơ quan quản lý nhà nước cũng như của doanh nghiệp. “Bởi vấn đề lớn của chúng ta hiện nay là phải bảo đảm được an ninh năng lượng. Việc quan trọng nhất là phải tập trung cố gắng để bảo đảm và duy trì được nguồn cung cho nền kinh tế và tiêu dùng của người dân. Do đó, cách điều hành giá như giai đoạn hiện nay là hợp lý” - ông Bảo nói.

Trước đây, giá xăng dầu trong nước được điều hành định kỳ hằng tuần, vào thứ Năm. Việc điều chỉnh giá được tính toán dựa trên giá cơ sở của xăng dầu thế giới trong khoảng thời gian của kỳ điều hành trước đó. Tuy nhiên, theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), xung đột tại Trung Đông khiến giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, tăng giảm đột ngột theo từng ngày, thậm chí từng giờ, cơ chế điều hành theo chu kỳ cố định đã bộc lộ những hạn chế nhất định.

Do đó, Bộ Công Thương đã báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho phép áp dụng cơ chế điều hành giá linh hoạt hơn theo Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026. Theo đó, nếu giá xăng dầu thế giới biến động bất thường, tăng trên 7%, cơ quan quản lý có thể xem xét điều hành giá sớm, thậm chí theo từng ngày. Đồng thời, việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu (Quỹ BOG) cũng được triển khai để giảm bớt tác động tới thị trường.

Ngay sau khi có Nghị quyết của Chính phủ, Bộ Công Thương đã tiến hành kỳ điều hành giá đầu tiên vào ngày 7/3 với biên độ tăng giá rất mạnh do vừa xảy ra cuộc xung đột ở Trung Đông. Sau đó, các cuộc điều hành giá đã diễn ra với biên độ rất gần nhau.

Cụ thể, ở kỳ điều hành vào lúc 23h45 phút ngày 10/3, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định chi Quỹ BOG nhưng giá mặt hàng xăng dầu vẫn tăng nhẹ (do biên độ gia tăng của giá thế giới rất cao); Kỳ điều hành 22h ngày 11/3, liên Bộ vẫn tiếp tục chi Quỹ và lúc này, giá xăng dầu trong nước bắt đầu giảm mạnh; Kỳ điều hành 22h ngày 12/3, Quỹ BOG tiếp tục được chi ra nhưng không bù lại được sức tăng của giá thế giới nên giá trong nước vẫn chịu mức tăng nhẹ. Và mức chi Quỹ BOG, mức giá này được giữ đến thời điểm hiện nay.

Ông Bùi Ngọc Bảo đánh giá, công cụ Quỹ BOG hiện đang thể hiện rất rõ vai trò nhưng Quỹ cũng rất hạn chế, không thể kéo dài được.

Có thể bố trí nguồn dự phòng khi thị trường xăng dầu diễn biến phức tạp

Ông Trần Hữu Linh cho biết, hoạt động nhập khẩu xăng dầu luôn có độ trễ nhất định, thường từ 3 - 4 ngày. Do đó, việc điều hành giá trong nước vẫn phải dựa trên giá cơ sở của những ngày liền kề trước đó. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm việc điều hành giá vừa bám sát diễn biến thị trường thế giới, vừa phù hợp với thực tế vận hành của thị trường trong nước.

“Trong thực tế, có những thời điểm người dân thấy giá xăng dầu trong nước vẫn ở mức cao dù giá thế giới của ngày hôm đó đã giảm. Nguyên nhân là do việc điều hành giá phải dựa trên giá cơ sở của những ngày trước đó trong chu kỳ tính toán. Vì vậy, nếu những ngày trước giá thế giới ở mức cao thì giá trong nước tại thời điểm điều hành vẫn có thể cao hơn. Ngược lại, khi giá thế giới giảm, người dân cũng sẽ được hưởng lợi từ xu hướng giảm này trong các ngày tiếp theo” - ông Linh nói.

Đáng chú ý, theo ông Linh, Quỹ BOG còn khoảng hơn 5.600 tỷ đồng trước khi chi mạnh trong vài ngày gần đây. Với mức chi sử dụng 4.000 đồng/lít xăng và 5.000 đồng/lít dầu, Quỹ này chỉ có thể hỗ trợ bình ổn giá trong khoảng 15 ngày nếu tiếp tục duy trì mức chi như hiện nay (tính đến nay, Quỹ đã chi liên tục 7 ngày - PV).

Vì vậy, “Bộ Công Thương đang phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng các phương án trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, trong đó có khả năng ứng trước hoặc bố trí nguồn dự phòng trong trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp. Đồng thời, hai Bộ cũng đang nghiên cứu đề xuất Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu nhằm bổ sung thêm công cụ tài khóa để bình ổn thị trường” - ông Linh nói.

Ông Bùi Ngọc Bảo đánh giá, thực tế giá xăng dầu hiện nay phụ thuộc rất lớn vào giá thế giới (khi Việt Nam vẫn phải nhập ròng 75% sản lượng xăng dầu) trong khi đó, nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia luôn được đặt lên hàng đầu. Do đó, nhiệm vụ bảo đảm nguồn phải được đặt trước việc mức giá mà nền kinh tế và người dân chịu được. Nhưng ông Bảo cũng cho rằng, khi Quỹ BOG không còn, sẽ có chương trình BOG của Chính phủ như trước mắt tiến hành giảm các loại thuế với xăng dầu.

Hoàng Tú