Kịch bản và nguồn vốn để đầu tư 'nâng đời' hàng loạt tuyến cao tốc phân kỳ

Phương tiện lưu thông trên đoạn tuyến cao tốc Mai Sơn-Quốc lộ 45 với quy mô 4 làn xe hạn chế. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Các tuyến cao tốc đã đầu tư theo quy mô phân kỳ cần tiếp tục được đầu tư hoàn thiện nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư; an toàn giao thông, góp phần nâng cao năng lực vận tải, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương, liên vùng.

Cấp thiết mở rộng cao tốc đã được phân kỳ đầu tư

Trong văn bản báo cáo lãnh đạo Chính phủ về việc rà soát, đầu tư nâng cấp hoàn thiện các tuyến đường bộ cao tốc đã đầu tư theo quy mô phân kỳ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết theo quy hoạch, hệ thống đường cao tốc bao gồm 43 tuyến, tổng chiều dài 8.923km. Đến nay, các tuyến cao tốc đã đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật 3.345km; đang thi công xây dựng 1.252km; đang chuẩn bị đầu tư khoảng 1.721km).

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế và tham khảo kinh nghiệm thế giới, giai đoạn 2007-2023, Bộ Xây dựng và các địa phương đã nghiên cứu, báo cáo các cấp có thẩm quyền để đầu tư phân kỳ các tuyến cao tốc (quy mô 2 làn xe hoặc 4 làn xe hạn chế) trên nguyên tắc bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực.

Đến nay, có khoảng 2.801km đường cao tốc đã, đang được phân kỳ đầu tư theo phương thức đầu tư công (2.135km, chiếm 76% chiều dài) và phương thức đối tác công-tư (666km). Trong đó, khoảng 2.107km đã đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật (548km đường 2 làn xe; 1.559km đường 4 làn xe hạn chế); đang thi công xây dựng 694km (105km đường 2 làn xe; 589km đường 4 làn xe hạn chế).

Các tuyến cao tốc chủ yếu đã giải phóng mặt bằng theo quy mô quy hoạch 4-6 làn xe (khoảng 2.107km, chiếm 75% chiều dài).

Ngoài ra, một số đoạn tuyến mới giải phóng mặt bằng theo quy mô 2 làn xe (Hòa Lạc-Hòa Bình, Thái Nguyên-Chợ Mới, Tuyên Quang-Hà Giang, tổng chiều dài 165km) hoặc giải phóng mặt bằng theo quy mô 4 làn hạn chế (Tuyên Quang-Phú Thọ, Đồng Đăng-Trà Lĩnh giai đoạn 1, tổng chiều dài 133km) hoặc giải phóng mặt bằng theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh nhưng chưa theo quy mô 6 làn xe theo quy hoạch (Cam Lộ-La Sơn, La Sơn-Hòa Liên, Cần Thơ-Cà Mau, tổng chiều dài 396km).

“Trong bối cảnh đất nước hiện nay đã có sự thay đổi, nhu cầu vận tải tăng, các cân đối lớn cho các công trình lớn được bảo đảm, việc huy động nguồn vốn đầu tư cho công trình giao thông có thuận lợi hơn, việc đầu tư mở rộng tuyến cao tốc đã được phân kỳ đầu tư xuất phát từ yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới, phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước, quy định của pháp luật; góp phần nâng cao năng lực vận tải, tăng cường an toàn giao thông, sớm hoàn thiện công trình giao thông chiến lược để thúc đẩy liên kết vùng, tạo động lực và góp phần tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới,” Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh.

Các tuyến cao tốc phân kỳ đầu tư dựa trên nguyên tắc bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Gần 500.000 tỷ đồng để đầu tư mở rộng

Bộ Xây dựng cũng đưa ra phương án đầu tư hoàn thiện các tuyến cao tốc.

Theo đó, các đoạn tuyến cao tốc 2 làn xe (653km) đã và đang được nghiên cứu đầu tư, nhu cầu vốn để mở rộng khoảng gần hơn 79.600 tỷ đồng. Nguồn vốn đã xác định khoảng gần 49.000 tỷ đồng; nhu cầu vốn ngân sách Trung ương cần bổ sung trong giai đoạn 2026-2030 khoảng hơn 30.600 tỷ đồng.

Cụ thể, có 5 tuyến/329km: Cam Lộ-La Sơn, La Sơn-Hòa Liên, Yên Bái-Lào Cai, Tuyên Quang-Hà Giang đoạn qua Hà Giang, Cửa khẩu Cốc Nam-Cửa khẩu Hữu Nghị) đang thi công mở rộng lên quy mô 4 làn xe. Tổng mức đầu tư mở rộng khoảng 17.669 tỷ đồng, cơ bản đã được bố trí đủ vốn.

Hiện, có tuyến cao tốc Hòa Lạc-Hòa Bình dài 26km đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư theo phương thức PPP. Tỉnh Phú Thọ đang lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Tổng mức đầu tư mở rộng xấp xỉ 8.000 tỷ đồng.

Có 6 tuyến/298km đã được các địa phương nghiên cứu triển khai đầu tư lên 4 làn xe hoàn chỉnh, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương để mở rộng khoảng 30.667 tỷ đồng.

Trong đó, tỉnh Thái Nguyên đang nghiên cứu mở rộng tuyến Thái Nguyên-Chợ Mới theo phương thức PPP (kết hợp mở rộng tuyến Hà Nội-Thái Nguyên), dự kiến không cần ngân sách Nhà nước hỗ trợ.

Tỉnh Cao Bằng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc mở rộng tuyến Đồng Đăng-Trà Lĩnh với quy mô 4 làn xe hạn chế. Trường hợp tiếp tục mở rộng lên 4 làn xe hoàn chỉnh, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương khoảng 9.320 tỷ đồng.

Các tỉnh Tuyên Quang, Phú Thọ, Sơn La đề xuất mở rộng tuyến Tuyên Quang-Hà Giang, Hòa Bình-Mộc Châu, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương khoảng hơn 18.000 tỷ đồng.

Thành phố Hải Phòng nghiên cứu mở rộng tuyến cao tốc Ninh Bình-Hải Phòng, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương khoảng 3.000 tỷ đồng.

Việc đầu tư, mở rộng các tuyến cao tốc phân kỳ đầu tư góp phần bảo đảm an toàn giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Cũng theo đại diện Bộ Xây dựng, các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế (2.148km), tổng nhu cầu vốn cần huy động để mở rộng theo quy mô quy hoạch (4-8 làn xe) khoảng 417.460 tỷ đồng.

Cụ thể, các đoạn tuyến đang thi công mở rộng (66km) gồm: Cao Bồ-Mai Sơn theo hình thức đầu tư công, dự kiến hoàn thành trong năm 2026, cơ bản đã bố trí đủ vốn; tuyến Trung Lương-Mỹ Thuận theo phương thức PPP, dự kiến hoàn thành năm 2028, toàn bộ vốn do nhà đầu tư huy động.

Các tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông (1.222km) gồm: đoạn Lạng Sơn-Hà Nội hiện còn 2 đoạn chưa đáp ứng yêu cầu quy chuẩn đường cao tốc.

Đoạn Hà Nội-Thành phố Hồ Chí Minh đã được Bộ Xây dựng báo cáo lãnh đạo Chính phủ các phương án đầu tư mở rộng. Trường hợp mở rộng toàn tuyến tổng chiều dài khoảng 1.144km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 154.335 tỷ đồng. Nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 103.193 tỷ đồng. Việc đầu tư mở rộng sẽ được xem xét, tính toán trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi.

Trên đoạn Thành phố Hồ Chí Minh-Cà Mau, hiện đoạn Trung Lương-Mỹ Thuận đang được đầu tư mở rộng theo phương thức PPP; đoạn Mỹ Thuận-Cần Thơ đang có nhà đầu tư quan tâm.

Đối với các đoạn tuyến khác (860km) gồm 547km đầu tư công (Tuyên Quang-Phú Thọ, Cao Lãnh-Lộ Tẻ-Rạch Sỏi, Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, Mỹ An-Cao Lãnh-An Hữu, Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh, Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng), sơ bộ tổng mức đầu tư mở rộng khoảng hơn 143.600 tỷ đồng.

Với 313km các đoạn tuyến đầu tư theo phương thức PPP gồm: Vành đai 4 Hà Nội, Dầu Giây-Tân Phú-Bảo Lộc-Liên Khương, sơ bộ tổng mức đầu tư mở rộng khoảng hơn 58.000 tỷ đồng./.

(Vietnam+)