Kích hoạt giá trị văn hóa, nâng tầm trải nghiệm du lịch Thủ đô

85% du khách quốc tế muốn trải nghiệm văn hóa bản địa

Hiện nay, du lịch thế giới chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên trải nghiệm. Bởi vậy, việc đưa văn hóa vào không gian lưu trú không chỉ mang tính trang trí, mà đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Tại tọa đàm "Trải nghiệm văn hóa từ không gian lưu trú" cuối tuần qua, các nhà quản lý, chuyên gia, nhà thiết kế và doanh nghiệp cùng tìm lời giải để biến những giá trị di sản thành trải nghiệm sống, góp phần nâng tầm du lịch và công nghiệp văn hóa.

Triển lãm "Trải nghiệm văn hóa từ không gian lưu trú". Ảnh: C. Bắc

Theo một số nghiên cứu, khoảng 85% du khách quốc tế mong muốn được trải nghiệm văn hóa bản địa một cách chân thực; 78% ưu tiên lựa chọn các doanh nghiệp, sản phẩm gắn với cộng đồng địa phương. Điều đó phản ánh xu hướng du lịch hiện đại, khi du khách không chỉ tìm kiếm dịch vụ tiện nghi mà còn muốn khám phá những giá trị đặc sắc của điểm đến.

Thế nhưng, phần lớn cơ sở lưu trú tại Việt Nam vẫn chủ yếu đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi cơ bản. Không ít khách sạn, khu nghỉ dưỡng được đầu tư hiện đại nhưng mang phong cách na ná nhau, thiếu bản sắc, thiếu dấu ấn khiến du khách nhớ đến Việt Nam sau khi rời đi. Hệ quả là thời gian lưu trú và mức chi tiêu của khách quốc tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng văn hóa phong phú của đất nước.

TS, nhà thiết kế Lưu Việt Thắng, nhà sáng lập thương hiệu Viet Furniture, Trưởng khoa Thiết kế Nội - Ngoại thất, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp nhận định, đây là khoảng trống rất lớn trong phát triển du lịch. Ông cho rằng nhiều cơ sở lưu trú hiện nay chưa khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa và giá trị đặc sắc của các làng nghề truyền thống để tạo nên bản sắc riêng.

Nội thất và trang trí trong không gian lưu trú đều có thể trở thành chất liệu kể chuyện. Ảnh: C. Bắc

Trong khi đó, nhu cầu của du khách đã thay đổi. Họ không chỉ cần một căn phòng đẹp mà mong muốn được sống trong không gian mang tinh thần của vùng đất mình ghé thăm. Một chiếc đèn làm từ mây tre, bộ bàn ghế mộc của làng nghề, tác phẩm sơn mài hay gốm thủ công đều có thể trở thành chất liệu kể chuyện, giúp du khách cảm nhận văn hóa Việt Nam bằng trải nghiệm trực tiếp thay vì chỉ qua các điểm tham quan.

Theo TS. Lưu Việt Thắng, khách sạn và các cơ sở lưu trú cần trở thành "điểm chạm" đầu tiên để giới thiệu tinh hoa nội thất, thủ công mỹ nghệ và các giá trị làng nghề Việt Nam. Khi đó, mỗi không gian lưu trú không chỉ phục vụ nghỉ dưỡng mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, khơi gợi mong muốn khám phá sâu hơn về văn hóa bản địa.

Xây dựng hệ sinh thái sáng tạo từ di sản

Trải nghiệm văn hóa từ không gian lưu trú cũng mở ra hướng phát triển mới cho ngành thiết kế nội thất. Thay vì sao chép những phong cách quốc tế phổ biến, các nhà thiết kế có thể kết nối tư duy đương đại với chất liệu truyền thống, vật liệu bản địa và sản phẩm thủ công của nghệ nhân. Từ đó, tạo nên những không gian vừa đạt tiêu chuẩn quốc tế, vừa mang đậm tinh thần Việt Nam.

Theo Trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Thị Lan Anh, tọa đàm là một hoạt động trong chuỗi sáng kiến của Hà Nội sau khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO. Mục tiêu được đặt ra là đưa dấu ấn văn hóa Hà Nội vào các cơ sở lưu trú thông qua thiết kế nội thất và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống. Xa hơn, chương trình hướng tới hình thành cộng đồng sáng tạo, phát triển thị trường thương mại văn hóa và từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Các cơ sở lưu trú cần xây dựng bản sắc để tạo sức hút với du khách. Ảnh: C. Bắc

Cho rằng mỗi không gian lưu trú cần trở thành nơi kể chuyện văn hóa Việt qua ngôn ngữ thiết kế, vật liệu, màu sắc, họa tiết trang trí, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội góp ý, thay vì sao chép những mô hình giống nhau trên thế giới, các cơ sở lưu trú cần xây dựng bản sắc dựa trên giá trị văn hóa địa phương.

Các chuyên gia cho rằng, cần xây dựng các mô hình hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp lưu trú, nhà thiết kế, nghệ nhân và các làng nghề nhằm đưa sản phẩm thủ công truyền thống vào không gian khách sạn theo tư duy thiết kế hiện đại. Phát triển các bộ nhận diện thiết kế mang bản sắc Hà Nội, khuyến khích sử dụng vật liệu bản địa, sản phẩm thủ công và những câu chuyện văn hóa trong kiến trúc, nội thất của cơ sở lưu trú.

Bên cạnh đó, cần hình thành mạng lưới kết nối giữa các khách sạn với làng nghề, điểm di sản và cộng đồng sáng tạo để không gian lưu trú trở thành điểm khởi đầu cho hành trình khám phá văn hóa của du khách...

Việc đưa văn hóa vào không gian lưu trú không chỉ góp phần gia tăng giá trị kinh tế mà còn mở ra cơ hội: nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến; kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Đồng thời, quảng bá các làng nghề truyền thống và tạo đầu ra bền vững cho sản phẩm thủ công Việt Nam.

Đây cũng là cách thức bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách chủ động thông qua hoạt động kinh tế sáng tạo, phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và du lịch chất lượng cao của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn mới.