Kích hoạt phương án ứng phó bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng đang tăng cao với nhiều ca bệnh nặng. Ảnh: S.X.

Chủ động mở rộng năng lực điều trị

Từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh tay chân miệng tại khu vực phía Nam diễn biến phức tạp. Số ca nhập viện liên tục tăng nhanh tại nhiều bệnh viện nhi tuyến cuối, đặc biệt xuất hiện các trường hợp diễn tiến nặng, cần theo dõi sát và can thiệp hồi sức tích cực. PGS.TS.BS Nguyễn Đình Qui – Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, trong ba tháng đầu năm nay, tỷ lệ bệnh nhi tay chân miệng diễn tiến nặng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm 2025. Cùng kỳ năm trước số ca nặng chỉ chiếm tỷ lệ thấp, năm nay con số này dao động từ 15-16%. Theo bác sĩ Qui, kết quả xét nghiệm hơn 30 ca bệnh gần đây cho thấy, trên 20 trường hợp dương tính với virus EV71. Chủng virus được xem là có độc lực mạnh, thường liên quan đến các biến chứng thần kinh nặng. “Virus EV71 đang hiện diện rõ rệt trong cộng đồng và là nguyên nhân khiến số ca chuyển nặng tăng nhanh” – bác sĩ Nguyễn Đình Qui lo lắng.

Tại khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, mỗi tuần đều ghi nhận bệnh nhi tay chân miệng nặng nhập viện, trong đó có cả ca độ 3, độ 4 – mức bệnh cần hồi sức tích cực và theo dõi liên tục. Một số trường hợp phải lọc máu liên tục, sử dụng các biện pháp hỗ trợ chuyên sâu kéo dài nhiều ngày. Trước nguy cơ số ca tăng mạnh trong giai đoạn cao điểm sắp tới, bệnh viện đã xây dựng nhiều phương án điều trị theo từng cấp độ. Từ quy mô hiện tại 92 giường bệnh, đơn vị dự kiến nâng công suất lên khoảng 145-150 giường nếu lượng bệnh nhân tăng cao. Theo lãnh đạo khoa Nhiễm, trong trường hợp số ca nặng vượt ngưỡng 50 bệnh nhân cùng lúc, toàn bộ khoa sẽ ưu tiên cho điều trị tay chân miệng. Các bệnh truyền nhiễm khác sẽ được chuyển sang các khoa lân cận để bảo đảm nguồn lực tập trung cho nhóm bệnh có nguy cơ cao. Song song đó, công tác chuẩn bị thuốc men, trang thiết bị hồi sức đã được triển khai từ sớm. Từ tháng 2, bệnh viện đã rà soát toàn bộ nhu cầu thuốc điều trị biến chứng, máy thở, hệ thống lọc máu liên tục và các phương tiện cấp cứu chuyên sâu để tránh xảy ra tình trạng thiếu hụt khi số ca bệnh tăng đột biến.

Không chỉ tại TPHCM, các bệnh viện tuyến cuối ở địa phương cũng đang bước vào trạng thái sẵn sàng cao. Ths.BS CKII Nguyễn Trọng Nghĩa – Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho hay, 3 tháng đầu năm 2026, bệnh viện đã khám ngoại trú cho hơn 2.000 lượt trẻ mắc tay chân miệng, điều trị nội trú 581 trường hợp và chuyển viện 3 ca nặng. Hiện bệnh viện đang điều trị 16 ca bệnh, trong đó có một ca độ 2B và hai ca độ 3 cần theo dõi sát. Bác sĩ Nghĩa thông tin thêm, nâng cao năng lực tiếp nhận, bệnh viện siết chặt quy trình phân luồng ngay từ khu khám ban đầu, bảo đảm sàng lọc kỹ, hạn chế lây nhiễm chéo trong bệnh viện. Nhân lực cũng được tăng cường tại các khu vực trọng điểm như khoa Hồi sức tích cực - chống độc, khoa Bệnh nhiệt đới và khu khám sàng lọc ngoại trú. Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai đồng thời duy trì đầy đủ hệ thống máy thở, máy lọc máu và các vật tư tiêu hao cần thiết cho điều trị ca nặng. Ngoài ra, một nhóm gồm 7 bác sĩ giàu kinh nghiệm được phân công chuyên trách hội chẩn và xử trí các trường hợp diễn tiến phức tạp.

Tăng liên kết tuyến để hạn chế ca tử vong

TS.BS Nguyễn Vũ Thượng – Phó Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM cho biết, tính đến tuần 12, khu vực phía Nam ghi nhận 17.078 ca mắc tay chân miệng, tăng gấp 1,9 lần so với cùng kỳ năm 2025. Các địa phương có số ca cao tập trung tại TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Cần Thơ và Đồng Tháp. Theo ông Thượng, nguy cơ lây lan trong trường học hiện rất lớn do hệ số lây lan của bệnh tay chân miệng dao động từ 1,1-5,5. Nghĩa là, nếu không cách ly kịp thời thì một trẻ mắc bệnh có thể lây cho 1-5 trẻ khác. “Nguy cơ dịch chồng dịch trong thời gian tới là hoàn toàn có thể xảy ra nếu địa phương không triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát. Khi số ca tăng mạnh trong trường học, áp lực lên hệ thống điều trị sẽ rất lớn” - ông Thượng nhận định.

Trước diễn biến này, Bộ Y tế yêu cầu toàn hệ thống khám chữa bệnh nâng mức sẵn sàng tiếp nhận bệnh nhân. Ông Nguyễn Trọng Khoa – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đề nghị, các cơ sở y tế phải chủ động chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, nhân lực, thuốc, hóa chất, vật tư và thiết bị y tế để bảo đảm khả năng điều trị trong mọi tình huống. Theo ông Khoa, việc khám, phân loại và điều trị phải được thực hiện chặt chẽ hơn để phát hiện sớm ca nặng, hạn chế thấp nhất số trường hợp biến chứng và tử vong.

Theo các chuyên gia trong ngành, EV71 đặc biệt nguy hiểm vì tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương. Có trẻ chỉ trong vòng 24 giờ đã chuyển từ mức độ nhẹ sang nặng. Nếu phụ huynh chỉ chú ý đến biểu hiện sốt mà bỏ qua các dấu hiệu như giật mình, run tay chân, ngủ chập chờn, quấy khóc bất thường thì rất dễ bỏ lỡ thời điểm vàng để điều trị.

THANH GIANG