Kiến nghị cho phép doanh nghiệp vay vàng trong dân, nhập khẩu vàng nguyên liệu theo nhu cầu

Cần có cơ chế huy động nguồn lực vàng trong dân

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) vừa có kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ về việc cụ thể hóa chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ.

Theo đó, Hiệp hội cho rằng cần xây dựng chính sách thông thoáng, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào, bao gồm cả nguồn vàng nhập khẩu và nguồn vàng huy động trong dân.

Các quy định cần rõ ràng, minh bạch, tránh phát sinh cơ chế "xin - cho", qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước với mức giá tiệm cận thế giới.

Thực tế hiện nay, VGTA cho rằng chưa có văn bản quy phạm pháp luật cụ thể nào hướng dẫn việc mua bán, huy động vàng trong nước để làm nguyên liệu sản xuất vàng trang sức. Điều này dẫn đến việc nguồn lực vàng trong dân chưa được khai thác hiệu quả.

"Do không có quy định, hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý nhà nước nên hoạt động thu mua hoặc huy động vàng dưới các hình thức như mua, vay... luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Thời gian qua, đã có nhiều doanh nghiệp bị xử phạt hành chính hoặc bị chuyển cơ quan chức năng để làm rõ các hoạt động liên quan. Điều này khiến doanh nghiệp e ngại mở rộng sản xuất, đồng thời làm gia tăng chi phí và rủi ro trong hoạt động kinh doanh" - đại diện VGTA cho biết.

Các doanh nghiệp cần khoảng 50 tấn vàng nguyên liệu mỗi năm để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ

Từ thực tế trên, hiệp hội kiến nghị Chính phủ sớm ban hành quy định cụ thể về cơ chế huy động và mua bán vàng trong dân làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất cho phép doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự.

Theo VGTA, việc hợp pháp hóa hình thức vay vàng không chỉ giúp khơi thông nguồn lực trong xã hội mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động nguyên liệu đầu vào, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, để đảm bảo minh bạch và tránh rủi ro, các quy định cần xác định rõ các chủ thể tham gia giao dịch.

Cụ thể, Hiệp hội đề xuất phân định 3 nhóm đối tượng, gồm: cá nhân mua bán vàng không mang tính kinh doanh; hộ kinh doanh vàng; và cá nhân kinh doanh vàng. Đây sẽ là cơ sở để áp dụng thống nhất các quy định về hóa đơn, thuế và thanh toán, qua đó hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc phát sinh cơ chế "xin - cho".

Kiến nghị cơ chế đột phá cho nhập khẩu vàng

Đối với nguồn vàng nguyên liệu nhập khẩu, hiệp hội kiến nghị xây dựng cơ chế mang tính đột phá. Cụ thể, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu theo khối lượng đã ký kết với đối tác nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại, tương tự như các ngành dệt may, da giày hay cơ khí.

Khi có nhu cầu nhập khẩu, doanh nghiệp chỉ cần xuất trình bộ chứng từ hợp lệ cho ngân hàng. Đồng thời, doanh nghiệp phải đăng ký kế hoạch nhập khẩu hằng năm và báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng vàng nguyên liệu cho sản xuất, tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Các báo cáo này sẽ được gửi tới Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công Thương để phục vụ công tác quản lý, theo dõi cán cân thương mại và cung cầu ngoại tệ.

Theo ước tính của VGTA, nhu cầu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức tại Việt Nam vào khoảng 50 tấn mỗi năm, tương đương khoảng 5 tỷ USD, tức trung bình 416 triệu USD mỗi tháng. Sau khi chế tác, khoảng một nửa sản lượng sẽ phục vụ thị trường trong nước, phần còn lại - tương đương 25 tấn - dành cho xuất khẩu.

Hiệp hội cho rằng lượng vàng xuất khẩu này có thể mang về từ 3,5 đến 4 tỷ USD mỗi năm. Như vậy, việc nhập khẩu vàng nguyên liệu không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn góp phần tái tạo nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế thông qua hoạt động xuất khẩu.

Để tận dụng cơ hội này, VGTA cũng kiến nghị một loạt chính sách hỗ trợ đi kèm, như áp dụng thuế suất nhập khẩu vàng nguyên liệu ở mức 0%; hoàn thiện phương pháp tính thuế giá trị gia tăng theo hướng tính đúng, tính đủ chi phí chế tác; và ưu tiên tiếp cận tín dụng, đặc biệt là vốn ngoại tệ cho doanh nghiệp sản xuất phục vụ xuất khẩu.

Theo đánh giá của VGTA, nếu các kiến nghị trên được hiện thực hóa, ngành vàng trang sức mỹ nghệ Việt Nam sẽ có thêm động lực để phát triển, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, việc khơi thông nguồn vàng trong dân kết hợp với cơ chế nhập khẩu linh hoạt sẽ giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất, cải thiện năng lực cạnh tranh và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.