Kiến nghị làm rõ nghĩa vụ kết nối dữ liệu thực phẩm, tránh phát sinh chi phí tuân thủ

Góp ý Dự thảo Thông tư quy định về cơ sở dữ liệu về thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, VCCI đánh giá dự thảo đã có nhiều điều chỉnh theo hướng giảm chi phí tuân thủ cho cơ sở sản xuất, kinh doanh.

So với Thông tư số 11/2026/TT-BCT, dự thảo không còn yêu cầu các chủ thể phải thiết lập, lưu trữ thông tin dưới dạng cơ sở dữ liệu và kết nối với Hệ thống cơ sở dữ liệu của Bộ Công Thương. Thay vào đó, thông tin có thể được lưu trữ bằng sổ sách, ghi chép truyền thống hoặc phương thức khác.

Theo VCCI, đây là hướng sửa đổi tương đối phù hợp, không tạo thêm gánh nặng chi phí cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Tuy nhiên, một số quy định vẫn cần được làm rõ để bảo đảm tính thống nhất và khả thi.

Làm rõ dữ liệu bắt buộc phải kết nối

Một trong những vấn đề được lưu ý là quy định về nghĩa vụ cung cấp thông tin đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao.

Khoản 4 Điều 4 dự thảo quy định cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao phải thực hiện truy xuất nguồn gốc và cung cấp thông tin lên Hệ thống cơ sở dữ liệu của Bộ Công Thương. Trong khi đó, khoản 4 Điều 17 lại quy định theo hướng “khuyến khích” cơ sở kết nối, cung cấp thông tin.

Sự khác biệt này khiến chưa rõ việc kết nối, chia sẻ dữ liệu là nghĩa vụ bắt buộc hay tự nguyện. Dự thảo cũng chưa xác định cụ thể loại dữ liệu nào phải kết nối, chia sẻ.

Để thống nhất, VCCI đề nghị bỏ yêu cầu cung cấp thông tin lên Hệ thống cơ sở dữ liệu của Bộ Công Thương tại khoản 4 Điều 4, đồng thời quy định rõ những loại dữ liệu mà tổ chức, cá nhân bắt buộc phải chia sẻ với cơ quan nhà nước.

Ảnh minh hoạ.

Đối với việc khai thác dữ liệu, dự thảo quy định cơ quan nhà nước sử dụng dữ liệu có sẵn và không yêu cầu cung cấp lại, trừ trường hợp cần kiểm tra, xác minh hoặc pháp luật có quy định khác. Theo VCCI, ngoại lệ này chưa đủ rõ và có thể dẫn tới việc doanh nghiệp vẫn phải cung cấp lại thông tin đã có trong hệ thống.

Do đó, chỉ nên yêu cầu cung cấp lại khi có căn cứ cho rằng dữ liệu không chính xác, không đầy đủ hoặc không còn phù hợp; đồng thời phải nêu rõ căn cứ trong văn bản yêu cầu.

Một vấn đề khác là phạm vi “dữ liệu mở và dữ liệu được công khai” chưa được xác định rõ, trong khi thông tin truy xuất nguồn gốc có thể chứa bí mật kinh doanh. Dự thảo cũng đã bỏ quy định về bảo vệ thông tin cá nhân và bí mật kinh doanh từng được quy định tại Thông tư số 11/2026/TT-BCT.

Vì vậy, cần xác định rõ loại thông tin được công khai và bổ sung yêu cầu bảo vệ thông tin cá nhân, bí mật kinh doanh.

Giảm hồ sơ phải lưu trữ với hộ kinh doanh

Khoản 3 Điều 9 dự thảo quy định cơ sở kinh doanh thực phẩm phải lưu trữ hồ sơ, tài liệu về toàn bộ quá trình kinh doanh. Theo VCCI, nếu áp dụng cả với hộ kinh doanh nhỏ, quy định này có thể tạo gánh nặng đáng kể về chi phí và thủ tục.

Các yêu cầu lưu trữ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ mua bán với khách hàng, thông tin về địa điểm và thời gian diễn ra sự kiện truy xuất nguồn gốc có thể khó thực hiện đối với nhóm này.

VCCI đề nghị chỉ áp dụng nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ, tài liệu về toàn bộ quá trình kinh doanh thực phẩm đối với doanh nghiệp và hệ thống phân phối của doanh nghiệp. Đối với hộ kinh doanh, chỉ cần lưu trữ hóa đơn, chứng từ mua bán với bên cung cấp sản phẩm.

Ngoài ra, dự thảo yêu cầu lưu trữ “quy trình kiểm soát nội bộ của cơ sở”. Nội dung này được đề nghị bỏ do không thuộc dữ liệu truy xuất nguồn gốc của sản phẩm, hàng hóa và chỉ phản ánh quy trình quản lý nội bộ của doanh nghiệp.

Với các cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm phục vụ quản lý nhà nước, dự thảo cũng cần quy định rõ cách thức chuyển đổi, kết nối dữ liệu hoặc dẫn chiếu cụ thể đến văn bản pháp luật điều chỉnh vấn đề này, tránh tình trạng quy định trách nhiệm nhưng chưa xác định rõ phương thức thực hiện.

Đối với trách nhiệm của cơ sở sản xuất, kinh doanh, VCCI đề nghị chỉ yêu cầu chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu do mình tạo lập và việc lưu trữ trung thực, đầy đủ thông tin tiếp nhận từ bên thứ ba, thay vì chịu trách nhiệm về toàn bộ dữ liệu lưu trữ.