Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho công nghiệp vật liệu

Đây là thông điệp được Tổng Giám đốc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) Nguyễn Hữu Tú nhấn mạnh tại Hội thảo "Phát triển công nghiệp vật liệu ngành hóa chất Việt Nam" diễn ra ngày 2/7 tại Hà Nội.

Hội thảo do Vinachem phối hợp với Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức, tập trung triển khai Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp vật liệu theo Thông báo số 66-TB/VPTW ngày 25/5/2026, góp phần nghiên cứu, đề xuất định hướng phát triển ngành công nghiệp vật liệu trong giai đoạn mới.

Chủ trì Hội thảo có Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Vũ Mạnh Hùng và Tổng Giám đốc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam Nguyễn Hữu Tú.

Tham dự hội thảo có lãnh đạo Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; đại diện Cục Hóa chất, Cục Công nghiệp (Bộ Công thương), Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính); cùng nhiều chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực hóa học, vật liệu.

Phát triển công nghiệp vật liệu gắn với tự chủ công nghiệp

Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú nhấn mạnh, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt, phát triển công nghiệp vật liệu không chỉ là yêu cầu về tăng trưởng kinh tế mà còn gắn với mục tiêu bảo đảm độc lập, tự chủ, tự cường của nền công nghiệp hóa chất Việt Nam.

Ngành hóa chất cần tiếp tục phát huy vai trò ngành công nghiệp nền tảng, đồng thời từng bước làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm vật liệu có hàm lượng khoa học cao. Qua đó, nâng cao năng lực tự chủ về nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào bên ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Tại chuyên đề "Phát triển công nghiệp vật liệu ngành hóa chất", Ban Kỹ thuật Vinachem đã dựa trên cơ sở đánh giá xu thế phát triển của thế giới và yêu cầu phát triển của đất nước để trình bày định hướng phát triển sản phẩm, công nghệ chiến lược. Trong đó, xác định tầm nhìn xây dựng Vinachem trở thành doanh nghiệp dẫn dắt ngành hóa chất, làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và mở rộng thị trường quốc tế.

Báo cáo cũng đề xuất định hướng phát triển các nhóm sản phẩm chiến lược như hóa chất điện tử và bán dẫn, pin và hệ thống lưu trữ năng lượng, vật liệu mới, khai thác và chế biến sâu đất hiếm, hóa dược; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn trong toàn Tập đoàn.

Đổi mới sáng tạo: Động lực phát triển công nghiệp vật liệu

Tại Hội thảo, nhiều đại biểu đã trao đổi về các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp vật liệu; giải pháp hình thành chuỗi giá trị từ khai thác tài nguyên đến chế biến sâu; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; cũng như thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ nhằm từng bước xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành hóa chất.

GS TS Vũ Thị Thu Hà, Phó Viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam trình bày tham luận

GS.TS Vũ Thị Thu Hà, Phó Viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam cho biết, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay đang chuyển mạnh từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các vật liệu chiến lược như vật liệu bán dẫn, pin, đất hiếm, vật liệu nano và hóa chất siêu tinh khiết. Cùng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, đây là cơ hội để ngành hóa chất Việt Nam tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao thông qua đổi mới sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Một câu hỏi tại hội thảo của GS.TS. Vũ Thị Thu Hà nhận được nhiều quan tâm: "Ai sẽ là 'tổng công trình sư' của ngành công nghiệp vật liệu Việt Nam?". Bà Hà lý giải, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng tập trung vào các vật liệu chiến lược như bán dẫn, pin, đất hiếm và hóa chất siêu tinh khiết, điều ngành hóa chất cần không chỉ là công nghệ hay nguồn lực, mà là một chủ thể đủ năng lực dẫn dắt, điều phối và kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu đến các trường đại học. Đây là yếu tố quyết định để ngành hóa chất Việt Nam làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Ở góc độ nghiên cứu và đào tạo, Phó Hiệu trưởng Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội La Thế Vinh khẳng định, công nghiệp hóa chất là nền tảng phát triển công nghiệp vật liệu, bởi hầu hết các ngành công nghệ cao đều bắt đầu từ hóa chất, vật liệu và công nghệ chế biến sâu. Phát triển công nghiệp vật liệu không chỉ tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn, mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp quốc gia, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế và thúc đẩy phát triển bền vững.

PGS.TS Nguyễn Trần Hùng, Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự phát biểu ý kiến

Đóng góp thêm góc nhìn từ lĩnh vực quốc phòng, PGS.TS Nguyễn Trần Hùng, Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự đề xuất, cần quan tâm phát triển tính lưỡng dụng của công nghiệp hóa chất, vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đồng thời, Nhà nước cần xây dựng cơ chế đặt hàng các chương trình nghiên cứu trọng điểm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư mạnh vào hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thúc đẩy hình thành các công nghệ và sản phẩm hóa chất có hàm lượng khoa học, công nghệ cao.

Hoàn thiện thể chế phát triển công nghiệp vật liệu

Vụ trưởng vụ kinh tế ngành (Ban chính sách, chiến lược Trung ương) Vũ Mạnh Hùng phát biểu kết luận

Phát biểu kết luận hội thảo, Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Vũ Mạnh Hùng đánh giá cao sự chủ động của Vinachem trong việc tổ chức diễn đàn chuyên sâu về phát triển công nghiệp vật liệu ngay sau khi có kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Việc Vinachem nhanh chóng triển khai các chỉ đạo của Trung ương thể hiện tinh thần trách nhiệm và tư duy chủ động của doanh nghiệp Nhà nước trong nghiên cứu những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước.

Vụ trưởng Vũ Mạnh Hùng nêu rõ, hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam, cần nghiên cứu xây dựng một văn bản mang tính định hướng chiến lược làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện đồng bộ; đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát triển các doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt ngành, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học, từng bước hình thành những tập đoàn công nghiệp vật liệu quy mô lớn, đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Trên cơ sở các ý kiến của hội thảo, Vụ Kinh tế ngành sẽ tham mưu Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nghiên cứu, xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu và Chiến lược phát triển công nghiệp hóa chất quốc gia, tạo nền tảng cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược và phát huy vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới", Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành nhấn mạnh.

Phát huy vai trò doanh nghiệp Nhà nước trong ngành hóa chất

Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú phát biểu bế mạc hội thảo

Phát biểu bế mạc hội thảo, Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú cảm ơn những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các cơ quan quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự hội thảo.

TGĐ Vinachem khẳng định, đây là những luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng để Vinachem tiếp tục hoàn thiện định hướng phát triển công nghiệp vật liệu của Tập đoàn, đồng thời đóng góp vào quá trình xây dựng các chính sách phát triển ngành trong thời gian tới.

Vinachem xác định việc phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp hóa chất không chỉ là yêu cầu phát triển của doanh nghiệp mà còn là nhiệm vụ chính trị gắn với việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn mới.

"Với vai trò doanh nghiệp Nhà nước nòng cốt của ngành hóa chất, Vinachem sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D), làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm vật liệu chiến lược, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của ngành hóa chất, qua đó góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp quốc gia, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển ngành theo định hướng của Đảng và Nhà nước", TGĐ Nguyễn Hữu Tú kết luận.

Những ý kiến, đề xuất và khuyến nghị được chia sẻ không chỉ mở ra nhiều hướng tiếp cận mới cho phát triển công nghiệp vật liệu ngành hóa chất, mà còn góp phần hình thành các luận cứ quan trọng phục vụ công tác tham mưu, hoạch định chính sách.

Với quyết tâm chính trị cao và sự đồng hành của các cơ quan quản lý, giới khoa học và cộng đồng doanh nghiệp, Vinachem đang từng bước hiện thực hóa vai trò doanh nghiệp Nhà nước nòng cốt trong phát triển ngành hóa chất, góp phần xây dựng nền công nghiệp vật liệu hiện đại, tự chủ, có sức cạnh tranh khu vực và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng vật liệu chiến lược toàn cầu.