Kiến tạo hệ thống đô thị Khánh Hòa hiện đại
Ngày 20-10, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2007/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Quy hoạch định hình cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm, kết nối các vùng kinh tế động lực, định hướng phát triển hệ thống đô thị và hạ tầng hiện đại, đồng bộ, tạo không gian và động lực phát triển mới cho toàn tỉnh.
Một góc đô thị Nha Trang.
Phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm
Đồng chí Trần Hòa Nam - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, việc Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa có ý nghĩa vô cùng quan trọng, là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đồng thời, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh, giúp tổ chức không gian phát triển hợp lý giữa đô thị - nông thôn - công nghiệp - dịch vụ - du lịch - biển đảo; bảo đảm mối quan hệ hài hòa giữa phát triển kinh tế biển, kinh tế đô thị với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên; phát huy giá trị văn hóa, di sản, nâng cao chất lượng sống của người dân, bảo đảm an sinh xã hội và sử dụng có hiệu quả, bền vững các nguồn lực phát triển.
Theo quy hoạch được duyệt, phạm vi quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính tỉnh, diện tích tự nhiên khoảng 8.706,75km² và phần dự kiến lấn biển khoảng 6.247ha thuộc phạm vi quản lý theo quy định của pháp luật.
Quy hoạch đặt mục tiêu xây dựng và phát triển Khánh Hòa trở thành đô thị loại I, thành phố hiện đại, thông minh, xanh và bền vững; là cực tăng trưởng quan trọng của cả nước, trung tâm kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ chất lượng cao và du lịch quốc tế. Đồng thời, hình thành hệ thống đô thị có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Điểm đáng chú ý là quy hoạch xác định mô hình phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm, được tổ chức theo cấu trúc không gian “2 phân vùng phát triển - 3 cực động lực - 4 hành lang kết nối”, trên nền tảng chuỗi các đô thị biển với đô thị Nha Trang giữ vai trò hạt nhân.
Hai phân vùng phát triển gồm: Vùng động lực kinh tế biển phía đông và vùng chức năng nông nghiệp, lâm nghiệp, đô thị sinh thái phía tây. Trong đó, vùng phía đông tập trung chuỗi đô thị ven biển, các trung tâm hành chính, kinh tế biển, công nghiệp, cảng biển, logistics và du lịch. Vùng phía tây phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, đô thị sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên và bản sắc văn hóa.
Đô thị Nha Trang nhìn từ trên cao.
Ba cực động lực được xác định rõ chức năng. Cực động lực phía bắc gồm Khu Kinh tế Vân Phong, giữ vai trò động lực công nghiệp, logistics biển quy mô lớn. Cực động lực trung tâm gồm vùng đô thị Nha Trang và khu vực Cam Lâm, Cam Ranh, phát triển tổng hợp về hành chính, dịch vụ, du lịch và công nghiệp công nghệ cao. Cực động lực phía nam gồm vùng đô thị Phan Rang và vùng kinh tế phía nam, tập trung phát triển du lịch, văn hóa, năng lượng sạch và công nghiệp xanh.
Cùng với đó, 4 hành lang phát triển gồm 1 hành lang Bắc - Nam và 3 hành lang Đông - Tây. Các hành lang này đóng vai trò kết nối chuỗi đô thị, khu công nghiệp, cảng biển, trung tâm logistics với Tây Nguyên và các vùng kinh tế lân cận.
Việc tổ chức không gian theo mô hình này cho thấy định hướng chuyển từ phát triển tập trung tại một số đô thị lớn sang hình thành mạng lưới đô thị có sự phân công chức năng, liên kết và hỗ trợ lẫn nhau. Qua đó, khai thác lợi thế của từng khu vực, đồng thời tạo thêm không gian phát triển mới cho toàn tỉnh.
Về quy mô phát triển, dự kiến dân số toàn tỉnh đến năm 2030 đạt khoảng 2,7 - 2,8 triệu người; đến năm 2040 khoảng 3,7 - 3,8 triệu người và đến năm 2050 khoảng 5 - 5,1 triệu người. Đất xây dựng toàn đô thị dự kiến tăng từ khoảng 98.310 - 100.960ha năm 2030 lên 176.860 - 179.810ha vào năm 2050.
Lộ trình thực hiện quy hoạch như sau: Giai đoạn 2026 - 2030, tập trung hoàn thiện hệ thống quy hoạch, xây dựng khung hạ tầng chiến lược, triển khai các dự án động lực về thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp và đô thị. Giai đoạn 2030 - 2040, hoàn thiện chuỗi đô thị ven biển theo mô hình đa cực, phát triển các đô thị phía tây và tăng cường kết nối vùng. Giai đoạn 2040 - 2050, tiếp tục hoàn chỉnh cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm, tăng cường liên kết các cực phát triển, phát triển hạ tầng xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Hình thành hệ thống đô thị hiện đại
Một trong những nội dung quan trọng của quy hoạch là xác định lộ trình phát triển hệ thống đô thị theo từng giai đoạn, gắn với mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Theo đó, giai đoạn 2026 - 2027, Khánh Hòa phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại I, gồm 15 đô thị; trong đó, Nha Trang và Phan Rang - Tháp Chàm là các đô thị loại II, Cam Ranh phấn đấu hoàn thiện tiêu chí đô thị loại II.
Đến năm 2030, Khánh Hòa trở thành đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương, với hệ thống 21 đô thị. Trong đó, 5 đô thị định hướng loại II gồm: Nha Trang, Phan Rang - Tháp Chàm, Cam Ranh, Ninh Hòa, Cam Lâm; 16 đô thị loại III gồm: Diên Khánh, Vạn Ninh, Đại Lãnh, Vạn Thắng, Tu Bông, Tô Hạp, Khánh Vĩnh, Phước Dân, Tân Sơn, Trường Sa, Cà Ná, Vĩnh Hải, Thuận Bắc, Thuận Nam, Lâm Sơn và Bác Ái Đông.
Đến năm 2040, hoàn thiện hệ thống 5 đô thị loại II, trong đó đô thị Cam Lâm mở rộng Suối Dầu, Cam Hiệp và Cam An. Các đô thị còn lại tiếp tục được đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, nâng cao chất lượng phát triển đô thị.
Đến năm 2050, hoàn chỉnh hệ thống 21 đô thị và đặc khu theo 3 phân vùng: Vùng kinh tế biển động lực phía đông (gồm 5 đô thị loại II và 9 đô thị loại III); vùng nông nghiệp, lâm nghiệp, sinh thái núi phía tây (gồm 6 đô thị); đặc khu Trường Sa.
Một góc đô thị Phan Rang.
Đáng chú ý, Nha Trang tiếp tục giữ vai trò trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật của tỉnh; đồng thời phát triển thành trung tâm du lịch, thương mại, dịch vụ chất lượng cao, gắn với không gian vịnh Nha Trang và các khu vực đô thị mở rộng. Cam Lâm được định hướng phát triển thành đô thị sân bay tầm quốc tế, thông minh, sáng tạo, mang tầm quốc gia và tương tác trên các cấp độ. Cam Ranh phát triển đô thị cảng, du lịch, dịch vụ và công nghiệp. Ninh Hòa phát triển gắn với Khu Kinh tế Vân Phong, phát triển công nghiệp, logistics và dịch vụ cảng biển.
Các chỉ tiêu này đặt ra yêu cầu rất lớn đối với việc chuẩn bị quỹ đất, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nâng cao năng lực quản lý đô thị. Vì vậy, quy hoạch không chỉ xác định không gian mở rộng đô thị mà còn chú trọng tổ chức hệ thống trung tâm hành chính, giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và các dịch vụ công cộng.
Phát triển hạ tầng đồng bộ
Để hiện thực hóa mô hình đô thị đa cực, quy hoạch định hướng phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, trong đó giao thông giữ vai trò kết nối các cực tăng trưởng. Trọng tâm là hoàn thiện các trục giao thông Bắc - Nam, Đông - Tây; phát triển hệ thống cao tốc, đường sắt tốc độ cao, cảng biển và hàng không. Đáng chú ý, Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh được định hướng nâng cấp đạt cấp 4E, đầu tư xây dựng mới Cảng hàng không quốc tế Vân Phong cấp 4E; phát triển hệ thống cảng biển gắn với các trung tâm công nghiệp, logistics, tạo động lực liên kết vùng.
Một góc đô thị Cam Lâm.
Cùng với hạ tầng giao thông, quy hoạch chú trọng phát triển đồng bộ hệ thống cấp, thoát nước, xử lý chất thải và phòng, chống thiên tai; bảo vệ hành lang thoát lũ, phát triển hạ tầng xanh và không gian trữ nước. Đây là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, khắc phục những bất cập về hạ tầng và hướng tới phát triển đô thị bền vững.
Có thể thấy, Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 không chỉ mở ra không gian phát triển mới mà còn đặt nền tảng để tái cấu trúc hệ thống đô thị trên phạm vi toàn tỉnh. Tuy nhiên, để các định hướng trở thành hiện thực, yếu tố quyết định vẫn là khả năng cụ thể hóa quy hoạch thành các chương trình, dự án, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện đồng bộ, qua đó từng bước hình thành một đô thị hiện đại, xanh, bền vững, xứng tầm thành phố trực thuộc Trung ương.
Định hướng xây dựng trung tâm hành chính mới tại Cam Lâm
Theo Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, tỉnh định hướng hình thành khu trung tâm hành chính mới tại xã Cam Lâm, với quy mô khoảng 115ha. Đây sẽ là nơi tập trung trụ sở các cơ quan Đảng, HĐND, UBND tỉnh, các sở, ban, ngành và cơ quan liên quan.
Trong giai đoạn ngắn hạn, trung tâm hành chính hiện hữu tại Nha Trang tiếp tục được duy trì. Việc đầu tư, xây dựng trung tâm hành chính mới sẽ thực hiện theo lộ trình phù hợp với nguồn lực và tiến độ phát triển hạ tầng. Sau khi di dời, các trụ sở cũ tại Nha Trang được ưu tiên chuyển đổi sang chức năng công cộng, dịch vụ - thương mại, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị và nâng cao hiệu quả sử dụng đất khu vực trung tâm Nha Trang.
