Kiến tạo không gian sống trong các khu tái định cư

Bên trong khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn, xã Long Thành hiện đã trở thành khu dân cư mới hiện đại. Ảnh: Hoàng Lộc

Việc này nhằm tạo không gian sống ổn định, lâu dài cho người dân với phương châm nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Tái định cư không chỉ là chỗ ở

Đồng Nai là một trong những địa phương có tốc độ phát triển hạ tầng nhanh ở khu vực phía Nam với hàng loạt dự án trọng điểm như: sân bay, đường cao tốc, đường vành đai, khu công nghiệp và đô thị mới. Công tác TĐC cho người dân được xem là khâu quyết định trong quá trình giải phóng mặt bằng để triển khai dự án.

Từ yêu cầu của pháp luật và kinh nghiệm trước đây, tỉnh đã thay đổi tư duy trong xây dựng khu TĐC. Thay vì chỉ bố trí đất ở hoặc nhà ở đơn thuần, các khu TĐC hiện nay được quy hoạch theo hướng hình thành những khu dân cư mới với hệ thống hạ tầng đồng bộ, tạo điều kiện để người dân sớm ổn định cuộc sống.

Khu tái định cư tại xã Phước An đã hoàn thiện hạ tầng giao thông.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út tại kỳ họp HĐND tỉnh cuối năm 2025 chia sẻ: Năm 2026, tỉnh tiếp tục giải phóng mặt bằng để triển khai nhiều dự án đường giao thông, khu công nghiệp, khu đô thị. Quan điểm của tỉnh là phải đảm bảo TĐC cho người dân, nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Vì vậy, trong năm 2025, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 118/KH-UBND về đầu tư xây dựng các khu TĐC giai đoạn 2026-2030.

Một trong những yêu cầu và cũng là mục tiêu đặt ra là khu TĐC phải có vị trí thuận lợi, đầy đủ hệ thống giao thông, cấp điện, cấp thoát nước, cây xanh, cũng như các công trình hạ tầng xã hội như: trường học, cơ sở y tế, khu sinh hoạt cộng đồng.

Vài năm trở lại đây, Đồng Nai quan tâm quy hoạch, xây dựng hạ tầng các khu TĐC theo hướng văn minh, hiện đại và đồng bộ. Điển hình là khu TĐC Lộc An - Bình Sơn phục vụ Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành và một số dự án khác. Tại đây, hệ thống hạ tầng kỹ thuật được đầu tư hoàn chỉnh với mạng lưới giao thông nội khu, hệ thống cấp điện, cấp nước, khu xử lý nước thải và các công trình công cộng. Bên cạnh đó, nhiều công trình hạ tầng xã hội như: trường học, dải cây xanh, nhà sinh hoạt cộng đồng cũng được quy hoạch nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân.

Mô hình đô thị tái định cư gần 50ha tại phường Phước Tân.

Một khu TĐC quy mô gần 50ha đang trong quá trình triển khai tại phường Phước Tân được định hướng trở thành khu đô thị. Ông Lê Thanh Điền, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, chủ đầu tư dự án cho biết: Khu TĐC được quy hoạch với mật độ xây dựng thấp, hệ thống giao thông nội khu, công viên cây xanh, trường học và các công trình công cộng khác. Tương lai, nơi đây không chỉ là khu vực bố trí đất ở cho người dân mà sẽ là một khu dân cư mới với hạ tầng đồng bộ, tương xứng với các khu đô thị thương mại lân cận để góp phần mở rộng không gian đô thị cho tỉnh.

Kiến tạo không gian sống ổn định, bền vững

Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại các khu TĐC được xem là yếu tố quan trọng giúp người dân sớm ổn định cuộc sống sau khi di dời. Khi chuyển đến nơi ở mới, người dân có thể tiếp cận thuận lợi với các dịch vụ thiết yếu như: điện, nước, trường học, y tế và các tiện ích sinh hoạt khác. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông được đầu tư kết nối với các khu vực xung quanh cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, làm ăn, buôn bán của người dân.

Bà Thiều Thị Minh Hường, Chủ tịch UBND phường Phước Tân chia sẻ: Ngoài việc đầu tư hạ tầng kết nối, các cơ quan chức năng sẽ tích cực hỗ trợ người dân trong quá trình hoàn thiện thủ tục đất đai, xây dựng nhà ở và tiếp cận các dịch vụ công tại nơi ở mới. Mục tiêu là giúp người dân sớm ổn định cuộc sống và từng bước phát triển sinh kế.

Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà nhiều lần nhấn mạnh: Đồng Nai sẽ đầu tư xây dựng các khu TĐC, nhà ở xã hội một cách bài bản. Trước mắt, đó sẽ là nơi giải quyết nhu cầu chỗ ở cho hàng ngàn hộ dân, tương lai có thể trở thành những khu dân cư, khu đô thị vệ tinh.

Theo chỉ đạo của tỉnh, hiện các địa phương đang tiếp tục rà soát nhu cầu, đề xuất đầu tư các khu TĐC không chỉ cho một mà nhiều dự án. Khu TĐC được quy hoạch gắn với hệ thống giao thông và định hướng phát triển đô thị của từng địa phương. Mục đích để khi dân cư ổn định và các hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển, những khu vực này sẽ trở thành các điểm dân cư mới, góp phần mở rộng không gian đô thị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Từ thực tiễn triển khai các khu TĐC trong thời gian qua cho thấy, việc thay đổi tư duy từ bố trí chỗ ở sang kiến tạo không gian sống sẽ mang đến hiệu quả kép. Khi có TĐC trước thu hồi đất, người dân sẽ yên tâm và đồng thuận cao hơn. Nút thắt lớn nhất của các dự án là mặt bằng được tháo gỡ, giúp có thể triển khai, về đích theo kế hoạch.

Hoàng Lộc