Kiến tạo vị thế logistics Đà Nẵng trên bản đồ vận tải xuyên biên giới

Cảng Tiên Sa, thành phố Đà Nẵng.

Điểm nghẽn trong vận tải xuyên biên giới

Tại tọa đàm kết nối xuyên biên giới và tạo thuận lợi thương mại - động lực phát triển Hành lang kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp logistics khẳng định vận tải xuyên biên giới (CBT) là động lực then chốt của thương mại quốc tế.

Không chỉ kết nối các quốc gia không có biển với các cảng biển, CBT còn giúp các nước gia tăng năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu; tăng vai trò của các cảng biển và trung tâm logistics; thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng khu vực; thu hút FDI dọc hành lang. Bên cạnh những dư địa phát triển CBT tại Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng, một số rào cản về thủ tục, chi phí và hạ tầng vẫn đang trực tiếp làm khó cộng đồng doanh nghiệp logistics, đòi hỏi những giải pháp tháo gỡ căn cơ.

Theo ông Ngô Quang Mỹ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đà Nẵng, hoạt động CBT tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều rào cản từ việc quy định các quốc gia chưa đồng bộ, thủ tục cửa khẩu chồng chéo cho đến hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu số chưa liên thông và tình trạng mất cân đối luồng hàng giữa các quốc gia,...

Ông Ngô Quang Mỹ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đà Nẵng phát biểu tham luận tại tọa đàm kết nối xuyên biên giới và tạo thuận lợi thương mại - động lực phát triển Hành lang kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Thực tế hoạt động của các doanh nghiệp vận tải xuyên biên giới và quá cảnh cho thấy, các quy định pháp lý về vận tải xuyên biên giới và quá cảnh hàng hóa vừa là hành lang tạo thuận lợi, nhưng đồng thời cũng có thể trở thành rào cản trực tiếp đối với doanh nghiệp nếu thiếu đi sự đồng bộ về thể chế và cơ chế liên thông giữa các quốc gia trên cùng hành lang. Theo cộng đồng doanh nghiệp, các doanh nghiệp hoạt động vận chuyển xuyên biên giới phải thực hiện ba nhóm thủ tục gồm: thủ tục đối với hàng hóa, thủ tục đối với phương tiện vận tải và các thủ tục khác như kiểm dịch, hun trùng,...

Đơn cử như sự bất cập do khác biệt hệ thống luật pháp giữa các cái quốc gia. Cùng một nội dung, mỗi nước lại có quy chuẩn riêng; dù khoảng cách trong văn bản luật có thể không lớn, nhưng khi đưa vào thực thi lại tạo ra sự chênh lệch rất rõ rệt. Điều này không chỉ gây lúng túng cho doanh nghiệp vận tải xuyên biên giới, mà còn làm phát sinh thêm nhiều chi phí và rủi ro vận hành. Bên cạnh đó, việc thiếu vắng các cơ chế như cơ chế “một cửa-một điểm dừng” đang buộc doanh nghiệp phải dừng lại khai báo lặp đi lặp lại tại nhiều hệ thống khác nhau. Sự thiếu liên thông này không chỉ kéo dài thời gian thông quan mà còn làm gia tăng đáng kể chi phí vận hành cho doanh nghiệp.

Cảng Tiên Sa, thành phố Đà Nẵng.

Theo ông Ngô Quang Mỹ, để tạo thuận lợi cho hoạt động vận tải xuyên biên giới, hệ thống chính sách cần hướng tới việc rút ngắn thời gian, tối ưu hóa chi phí và nâng cao tính minh bạch trong vận hành; đồng thời, phát triển hệ thống vận tải xuyên biên giới, vận tải quá cảnh một cách bền vững, hạ tầng giao thông đồng bộ xuyên suốt tuyến quá cảnh.

“Hiệu quả của vận tải xuyên biên giới chỉ đạt được khi có sự hài hòa và thuận lợi hóa ở tất cả các khâu thủ tục liên quan, chứ không chỉ riêng lĩnh vực hải quan”, ông Mỹ nhấn mạnh.

Hoạt động vận tải tại cảng Tiên Sa, thành phố Đà Nẵng.

Kiến tạo vị thế logistics Đà Nẵng

Nhiều chuyên gia trong và ngoài nước tại tọa đàm cho rằng, với vị trí trung tâm của miền trung, cùng với hệ thống cảng biển, hàng không, đường bộ, đường sắt, Đà Nẵng không chỉ là điểm đến của hàng hóa mà có tiềm năng trở thành đầu mối kết nối hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan và khu vực Tây Nguyên ra biển và tới các thị trường quốc tế. Do đó, thành phố có những điều kiện thuận lợi để trở thành một cửa ngõ logistics quan trọng của khu vực.

Theo ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam, dù sản lượng hàng hóa xuất nhập khẩu của Đà Nẵng hiện thấp hơn Thành phố Hồ Chí Minh hay Hải Phòng, thành phố lại sở hữu lợi thế địa kinh tế đặc biệt. Đà Nẵng là cửa ngõ ra biển của Hành lang kinh tế Đông-Tây, kết nối Thái Bình Dương với Ấn Độ Dương, đồng thời nằm trên trục giao thông bắc-nam, tuyến đường nằm trong “vành đai công nghiệp” từ Thượng Hải, Thâm Quyến (Trung Quốc), đến Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, đi qua Bangkok, Malaysia và Singapore.

Ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam phát biểu tại tọa đàm.

Theo ông Nguyễn Duy Minh, nếu nhìn vành đai công nghiệp như một dòng sông, thì Việt Nam nằm trên “dòng sông linh kiện công nghiệp” của châu Á và Đà Nẵng đang nằm giữa hai dòng chảy bắc-nam và đông-tây. Với tầm nhìn hướng biển, bài toán đặt ra cho Đà Nẵng là làm sao thu hút các doanh nghiệp CBT, biến thành phố thành trung tâm của dòng chảy linh kiện công nghiệp này. “Để chuyển hóa tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, kiến tạo vị thế logistics Đà Nẵng, thành phố cần hội tụ 3 yếu tố then chốt: chính sách thuận lợi, hạ tầng đồng bộ và hệ sinh thái hợp tác”, ông Nguyễn Duy Minh cho biết.

Theo Giám đốc Sở Công thương thành phố Đà Nẵng Lê Thị Kim Phương, trong không gian kinh tế ngày càng kết nối sâu rộng, các hành lang kinh tế không chỉ được hình thành bởi các tuyến vận tải, mà còn bởi khả năng kết nối về thương mại, logistics, dữ liệu và các quy trình xuyên biên giới. “Đối với Đà Nẵng, điều này càng có ý nghĩa quan trọng”, bà Phương nhấn mạnh.

Giám đốc Sở Công thương thành phố Đà Nẵng Lê Thị Kim Phương phát biểu tại tọa đàm.

Hiện nay, Đà Nẵng hướng tới hình thành một hệ sinh thái logistics hiện đại, kết nối đa phương thức, không chỉ phục vụ vận chuyển mà còn trở thành nơi trung chuyển, phân phối và cung cấp các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng, qua đó nâng cao hiệu quả kết nối thương mại của thành phố với khu vực và quốc tế. Bà Lê Thị Kim Phương cho rằng: “Để hiện thực hóa định hướng này, vấn đề đặt ra không chỉ là kết nối các tuyến đường, mà còn phải kết nối thông suốt các thủ tục, dữ liệu và các chủ thể tham gia chuỗi vận tải xuyên biên giới”.