'Kim chỉ nam' để nhà giáo thực hành nghề nghiệp một cách nhân văn, chuyên nghiệp

Cô Phạm Nguyễn Trang Ngân - giáo viên Trường THPT A Lưới (TP Huế) và học trò trong giờ học.

3 tinh thần cốt lõi trong quy tắc ứng xử của nhà giáo

Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BGD&ĐT về quy tắc ứng xử của nhà giáo.

Ông Nguyễn Vinh San - Trưởng phòng Hành chính, Trường ĐH Sư phạm (ĐH Đà Nẵng) nhận định, Thông tư 03/2026/TT-BGD&ĐT có tác động rất rõ nét đến hành vi và chuẩn mực nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo hiện nay, thể hiện ở ba tinh thần cốt lõi nổi bật.

Thứ nhất, Quy tắc ứng xử của nhà giáo không còn dừng ở những yêu cầu chung chung mà được quy định rõ ràng trong từng mối quan hệ: với người học, đồng nghiệp, cán bộ quản lý, cha mẹ người học và cộng đồng. Cách tiếp cận này giúp nhà giáo dễ nhận diện “giới hạn nghề nghiệp”, từ đó tự điều chỉnh hành vi trong hoạt động giảng dạy, giáo dục và giao tiếp hằng ngày.

Thứ hai, Thông tư 03 thể hiện rõ tinh thần thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và xã hội mạng. Việc nhấn mạnh trách nhiệm của nhà giáo trong sử dụng thông tin, phát ngôn và hình ảnh cá nhân trên không gian mạng cho thấy yêu cầu mới đối với chuẩn mực nghề nghiệp. Nhà giáo không chỉ là người dạy học trong lớp, mà còn là chủ thể có ảnh hưởng xã hội, cần giữ gìn uy tín cá nhân và uy tín của cơ sở giáo dục trong môi trường số.

Thứ ba, Thông tư đặt trọng tâm vào văn hóa tôn trọng, nhân văn và không bạo lực trong giáo dục. Các quy định liên quan đến bảo vệ danh dự, nhân phẩm người học, không phân biệt đối xử, không xâm hại thân thể và tinh thần người học góp phần định hình mối quan hệ thầy trò theo hướng bình đẳng, an toàn và lấy người học làm trung tâm.

Để quy tắc ứng xử của nhà giáo phát huy hiệu quả trong thực tiễn

Từ thực tiễn công tác tại A Lưới, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân, giáo viên Trường THPT A Lưới (TP Huế), cho rằng để Thông tư 03 thực sự đi vào đời sống sư phạm, cần được triển khai đồng bộ trên ba phương diện.

Thứ nhất, ở cấp cơ sở giáo dục, cần tổ chức các đợt tập huấn mang tính thực chất, tập trung vào những tình huống ứng xử mà giáo viên thường xuyên gặp trong thực tế như: giao tiếp với phụ huynh qua mạng xã hội, phối hợp với chính quyền thôn bản, hay xử lý mâu thuẫn giữa học sinh dân tộc thiểu số.

Cùng với đó, mỗi nhà trường nên xây dựng bộ quy tắc ứng xử nội bộ ngắn gọn, dễ nhớ, phù hợp với điều kiện và đặc thù địa phương.

Ở vùng cao, tinh thần tôn trọng phong tục, ngôn ngữ và văn hóa cộng đồng các dân tộc cần được đặt lên hàng đầu. Việc giám sát cũng nên theo hướng “mềm”, khuyến khích nhắc nhở, hỗ trợ, thay vì chỉ chú trọng kiểm tra, xử lý; các tổ chuyên môn có thể duy trì sinh hoạt định kỳ về ứng xử nghề nghiệp.

Thứ hai, đối với đội ngũ nhà giáo, việc tự rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm và năng lực ứng xử đa văn hóa là yêu cầu then chốt. Tại A Lưới, nơi nhiều học sinh là người Tà Ôi, Pa Cô, giáo viên cần có sự nhạy cảm văn hóa, tôn trọng khác biệt. Bên cạnh đó, ý thức sử dụng mạng xã hội một cách chuẩn mực cũng cần được nâng cao; mọi thông tin đăng tải phải đảm bảo chính xác, tránh gây hiểu nhầm hoặc ảnh hưởng đến hình ảnh nhà trường.

Vai trò nêu gương của giáo viên càng trở nên quan trọng trong bối cảnh vùng cao, thể hiện từ những việc nhỏ như đúng giờ, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, đến cách ứng xử nhẹ nhàng, tôn trọng với học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin.

Thứ ba, việc thực hiện Thông tư cần gắn với xây dựng văn hóa học đường lâu dài. Một môi trường học tập an toàn, tôn trọng và khích lệ sẽ tạo nền tảng để giáo viên thực hành đúng tinh thần quy tắc ứng xử. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Ở vùng cao, vai trò của già làng, trưởng bản có ý nghĩa đặc biệt; khi họ hiểu và đồng thuận với các quy tắc ứng xử mới, việc triển khai sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.

Theo cô Phạm Nguyễn Trang Ngân, Thông tư 03/2026/TT-BGD&ĐT không chỉ là bộ quy định mang tính hành chính mà còn là kim chỉ nam để đội ngũ nhà giáo hành nghề một cách nhân văn, chuyên nghiệp và phù hợp với bối cảnh hiện đại.

Với cách triển khai đồng bộ và linh hoạt, quy tắc ứng xử mới sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời củng cố niềm tin của xã hội đối với hình ảnh người thầy.

Hải Bình