Kinh doanh ô tô vẫn là ngành có điều kiện: Bước lọc xe kém chất lượng quan trọng

Ô tô vẫn thuộc diện quản lý có điều kiện

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, sửa đổi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15. Theo đó, từ ngày 1/7/2026, số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giảm từ 198 xuống còn 142, đánh dấu bước điều chỉnh lớn trong nỗ lực cải cách môi trường đầu tư kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Theo Nghị quyết, việc rà soát được thực hiện trên nguyên tắc loại bỏ các ngành nghề không còn thực sự cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội và sức khỏe cộng đồng. Đồng thời, những lĩnh vực có thể quản lý thông qua tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn nghề theo phương thức hậu kiểm cũng được xem xét cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Bên cạnh đó, Chính phủ điều chỉnh các ngành nghề có điều kiện đầu tư kinh doanh chưa rõ ràng, có tính chất tương đồng hoặc đã được kiểm soát thông qua cơ chế quản lý khác, nhằm giảm rào cản hành chính nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Danh mục 142 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tiếp tục bao gồm nhiều lĩnh vực trọng yếu như chứng khoán, bảo hiểm, vàng, xăng dầu, vận tải hàng không, bất động sản, viễn thông, mạng xã hội, khám chữa bệnh, giáo dục và các dịch vụ tư pháp…

Đáng chú ý, sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu xe ô tô vẫn tiếp tục nằm trong danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ô tô vẫn phải đáp ứng các yêu cầu pháp lý liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn phương tiện, môi trường, chất lượng sản phẩm cũng như hệ thống hậu kiểm theo quy định.

Trước đó, trong quá trình rà soát danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Bộ Công Thương từng đề xuất đưa hoạt động sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô ra khỏi danh mục này. Theo quan điểm của Bộ, nhiều điều kiện hiện hành có thể trùng lặp với các quy định chuyên ngành như khí thải, kiểm định chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn an toàn phương tiện.

Tuy nhiên, với Nghị quyết mới nhất, Chính phủ vẫn giữ cơ chế quản lý có điều kiện đối với ngành ô tô, cho thấy định hướng thận trọng trong việc cân bằng giữa cải cách thủ tục hành chính và yêu cầu kiểm soát chất lượng đối với một ngành công nghiệp có tính đặc thù cao.

Giữ điều kiện kinh doanh ô tô là quyết sách phù hợp

Ông Vũ Tấn Công, chuyên gia ô tô, nguyên Tổng Thư ký VAMA. Ảnh: NVCC.

Đánh giá về quyết định này, ông Vũ Tấn Công, chuyên gia ô tô, nguyên Tổng Thư ký VAMA, cho rằng việc tiếp tục duy trì điều kiện kinh doanh đối với sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô là quyết sách phù hợp.

Theo ông Công, sản xuất, lắp ráp ô tô là chuỗi công nghiệp phức tạp, bao gồm nhiều công đoạn như chế tạo chi tiết – tổng thành, hàn khung và thân vỏ, sơn ED, hoàn thiện thân xe, lắp ráp, kiểm tra kỹ thuật và chạy thử. Tất cả đều đòi hỏi hệ thống dây chuyền, trang thiết bị và quy trình kỹ thuật đồng bộ.

Ông Công cho rằng nếu không có quy định cụ thể, doanh nghiệp có thể cắt giảm hoặc không thực hiện đầy đủ các công đoạn cần thiết để bảo đảm chất lượng xe sau sản xuất – lắp ráp. Trong khi đó, một nhà máy có dây chuyền sơ sài hoặc không đạt chuẩn rất khó tạo ra sản phẩm đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), tiềm ẩn rủi ro với người tiêu dùng và an toàn vận hành.

Theo vị chuyên gia này, việc duy trì điều kiện kinh doanh giúp hạn chế nguy cơ thị trường rơi vào tình trạng “người người làm ô tô, nhà nhà làm ô tô”, kéo theo khả năng xuất hiện các sản phẩm chất lượng thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người sử dụng.

Ở góc độ dịch vụ sau bán hàng, ông Công nhấn mạnh nếu bỏ điều kiện kinh doanh đối với hoạt động bảo hành, bảo dưỡng ô tô, nhiều cơ sở có thể không đầu tư đầy đủ thiết bị, công nghệ và nhân lực kỹ thuật. Khi đó, người tiêu dùng sẽ khó tiếp cận hệ thống sửa chữa, bảo dưỡng đạt chuẩn, từ đó ảnh hưởng đến niềm tin và quyết định mua xe.

Với hoạt động nhập khẩu, ông Công cho rằng nếu bỏ các điều kiện liên quan, đặc biệt là yêu cầu về hệ thống bảo hành, bảo dưỡng đi kèm, thị trường có thể chứng kiến làn sóng ô tô nhập khẩu gia tăng mạnh. Điều này không chỉ tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp lắp ráp trong nước mà còn có thể làm suy giảm thị phần xe sản xuất nội địa.

Theo ông Công, nếu sức mua ô tô lắp ráp trong nước suy yếu, doanh nghiệp có thể giảm động lực đầu tư vào nhà máy, công nghệ và nâng cấp dây chuyền sản xuất. Về dài hạn, điều này có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027, được kỳ vọng tạo bước chuyển lớn trong cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, song vẫn duy trì cơ chế quản lý đối với các lĩnh vực then chốt như ô tô, tài chính, hàng không và viễn thông.